Γιατί η Κίνα σιωπά για την αρπαγή του Μαδούρο και την εξόντωση του Χαμενεΐ; Οι υπολογισμοί του Πεκίνου

Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξουδετέρωσε δύο από τους στενότερους συμμάχους της Κίνας: τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.

Ο πρώτος βρίσκεται υπό κράτηση σε σωφρονιστικό ίδρυμα της Νέας Υόρκης, αφού απήχθη από το Καράκας από ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ σε μια έκτακτη νυχτερινή επιδρομή. Ο δεύτερος σκοτώθηκε σε πυραυλική επίθεση στο κέντρο της Τεχεράνης, στο πλαίσιο μιας κοινής αποστολής των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Διαβάστε ακόμα: LIVE οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: Έφτασαν στην Κύπρο «Κίμων» και «Ψαρά» - Διευκρινίσεις για τον συναγερμό

Στη συνέχεια, η Κίνα αντέδρασε με οργή, καταδικάζοντας τη σύλληψη ή τη δολοφονία ενός κυρίαρχου ηγέτη και την προφανή προσπάθεια των ΗΠΑ για αλλαγή καθεστώτος, ενώ παράλληλα προσέγγισε το Ιράν για να εκφράσει τη φιλία της.

Ωστόσο, το Πεκίνο δεν έκανε τίποτα περισσότερο από το να παρακολουθεί τον γεωπολιτικό του αντίπαλο να ανατρέπει τους κανόνες της εμπλοκής. Για τον Κινέζο ηγέτη, Σι Τζινπίνγκ, ισχύει ένας σκληρός πραγματισμός.

Όπως αναφέρει το CNN, το Ιράν τελικά βρίσκεται κάτω από τις κορυφαίες προτεραιότητές του, συμπεριλαμβανομένης της σταθερότητας των σχέσεων της Κίνας με τις ΗΠΑ, ιδίως καθώς προσβλέπει στην επικείμενη σύνοδο κορυφής με τον Τραμπ στο Πεκίνο αργότερα αυτό το μήνα.

Η Κίνα μπορεί επίσης να χαιρετίσει την προσοχή της Ουάσιγκτον και την εκτροπή στρατιωτικών πόρων από τον Ινδο-Ειρηνικό, σύμφωνα με ειδικούς.

«Η Κίνα είναι φίλος των καλών καιρών – πολλά λόγια, λίγα έργα», δήλωσε ο Κρεγκ Σίνγκλετον, ανώτερος διευθυντής για την Κίνα στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών με έδρα την Ουάσινγκτον.

«Το Πεκίνο θα εκφράσει την άποψή του στα Ηνωμένα Έθνη, αλλά θα αποφύγει να παράσχει οποιαδήποτε σημαντική υποστήριξη στην Τεχεράνη», είπε επίσης.

Αν και το Πεκίνο είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, η στρατηγική σημασία της χώρας για την Κίνα είναι πολύ πιο περιορισμένη από ό,τι πολλοί μπορεί να υποθέτουν.

Η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, ενώ οι εμπορικές και επενδυτικές ροές επισκιάζονται από αυτές με διάφορες χώρες του Κόλπου, καθώς το Πεκίνο επιδιώκει να διατηρήσει ισορροπημένες σχέσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Η Κίνα «δεν βλέπει κανένα όφελος στην αύξηση της έντασης με τις ΗΠΑ σχετικά με το Ιράν», δήλωσε ο Γουίλιαμ Γιανγκ, ανώτερος αναλυτής στο think tank International Crisis Group με έδρα το Βέλγιο. Ο ίδιος συμπλήρωσε:

«Εξακολουθεί να αποδίδει μεγαλύτερη σημασία στη διατήρηση της εμπορικής εκεχειρίας και της συνολικής σταθερότητας στις διμερείς σχέσεις με τις ΗΠΑ, οπότε δεν θα θέλει να θέσει σε κίνδυνο τη θετική δυναμική που έχει δημιουργήσει με την κυβέρνηση Τραμπ κατά το τελευταίο έτος».

Οι υπολογισμοί του Πεκίνου για το Ιράν

Η Κίνα αποτελεί από καιρό την πιο σημαντική πηγή διπλωματικής και οικονομικής υποστήριξης του Ιράν. Εκτός από την αγορά του μεγαλύτερου μέρους των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, το Πεκίνο έχει καταγγείλει τις «μονομερείς» αμερικανικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στην Ισλαμική Δημοκρατία και έχει υποστηρίξει την επιμονή της Τεχεράνης ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είναι ειρηνικό.

Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει αναβαθμίσει τη διεθνή θέση του Ιράν, εντάσσοντάς το σε ομάδες που υποστηρίζονται από το Πεκίνο, όπως οι BRICS και ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης, διευρύνοντας τον διπλωματικό χώρο της Τεχεράνης σε μια εποχή απομόνωσης από τη Δύση.

Κινεζικές εταιρείες έχουν επίσης προμηθεύσει χημικά που χρησιμοποιούνται στο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και έχουν βοηθήσει στην κατασκευή της εγχώριας υποδομής παρακολούθησης, σύμφωνα με το CNN. Το Πεκίνο υποστηρίζει ότι το εμπόριό του με το Ιράν συμμορφώνεται με το διεθνές δίκαιο.

Ωστόσο, η Κίνα έχει αποφύγει συστηματικά την άμεση εμπλοκή στις συγκρούσεις των εταίρων της, δείχνοντας ελάχιστη διάθεση να εμπλακεί σε θέματα ασφάλειας στη Μέση Ανατολή πέραν της προστασίας των δικών της περιουσιακών στοιχείων.

Αυτή η συγκράτηση ήταν εμφανής κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης του Ιράν με το Ισραήλ πέρυσι και των επακόλουθων αεροπορικών επιθέσεων των ΗΠΑ, όταν η Κίνα προσέφερε μόνο ρητορική υποστήριξη.

«Η Κίνα αποφεύγει εδώ και καιρό να παρουσιάζεται ως εγγυητής της ασφάλειας των χωρών του Νότιου Ημισφαιρίου, καθώς η εμπλοκή των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και το Ιράκ αποτελεί προειδοποιητικό παράδειγμα που αποτρέπει το Πεκίνο από το να επιδιώξει μια τέτοια φιλοδοξία», δήλωσε ο Γιανγκ.

Οι σχέσεις του Πεκίνου με το Ιράν συμβάλλουν στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της επιρροής του στη Μέση Ανατολή, αλλά έχει επίσης προσεγγίσει άλλους περιφερειακούς παράγοντες, όπως η Σαουδική Αραβία, αντίπαλος του Ιράν, καθώς επιδιώκει να επιτύχει ισορροπία στη Μέση Ανατολή. Το 2023, διαδραμάτισε ρόλο στη μεσολάβηση για την προσέγγιση μεταξύ των δύο χωρών.

Διαβάστε ακόμα: Πιτ Χέγκσεθ: «Υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος που προσπάθησε να σκοτώσει τον Τραμπ είναι νεκρός»

Ωστόσο, στην Ουάσιγκτον αυξάνεται η ανησυχία για την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ Κίνας, Ιράν, Ρωσίας και Βόρειας Κορέας. Οι ηγέτες και των τεσσάρων χωρών συγκεντρώθηκαν στο Πεκίνο τον περασμένο Σεπτέμβριο για μια εντυπωσιακή επίδειξη ενότητας σε μια μεγάλη στρατιωτική παρέλαση. Επίσης, η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν έχουν πραγματοποιήσει τακτικές κοινές στρατιωτικές ασκήσεις τα τελευταία χρόνια.

«Το Ιράν είναι μακροχρόνιος εταίρος της ΛΔΚ, αλλά βρίσκεται μακριά και δεν είναι υπαρξιακό ή ίσως ακόμη και κρίσιμο για τη ΛΔΚ», δήλωσε ο Ja Ian Chong, πολιτικός επιστήμονας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης, αναφερόμενος στην Κίνα με την επίσημη ονομασία της, Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.

Ωστόσο, η περιορισμένη υποστήριξη που προσέφερε το Πεκίνο στο Ιράν κατά τη διάρκεια δύο σημαντικών στρατιωτικών επιθέσεων το τελευταίο έτος εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία του ως εταίρου σε περιόδους αντιξοοτήτων.

«Άλλοι που συνεργάζονται ή επιθυμούν να συνεργαστούν με την ΛΔΚ σε θέματα ασφάλειας μπορεί να αναρωτηθούν εύλογα αν το Πεκίνο θα τους εγκαταλείψει, ειδικά αν βρίσκονται μακριά από την ΛΔΚ – όπως στην περίπτωση του Ιράν και της Βενεζουέλας νωρίτερα», δήλωσε.

Ωστόσο, οι αναλυτές συμφωνούν ότι, ανεξάρτητα από το ποιος θα διαδεχθεί τον Χαμενεΐ, η Τεχεράνη πιθανότατα θα διατηρήσει τους δεσμούς της με την Κίνα, λόγω της οικονομικής επιρροής της.

Τα γεγονότα στο Ιράν προσφέρουν επίσης στην Κίνα αρκετές δομικές ευκαιρίες, δήλωσε ο Zhu Zhaoyi, διευθυντής του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής στο HSBC Business School του Πανεπιστημίου του Πεκίνου.

«Η βαθιά εμπλοκή της Αμερικής σε στρατιωτικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή αναπόφευκτα αποσπά τους στρατηγικούς πόρους και την προσοχή της, περιορίζοντας αντικειμενικά την ικανότητά της να ασκεί πίεση στην Κίνα στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού», έγραψε ο Zhu σε άρθρο του τη Δευτέρα.

Μια παρατεταμένη εκστρατεία κατά του Ιράν θα μπορούσε επίσης να εξαντλήσει τα αποθέματα όπλων της Αμερικής. Το Πεκίνο έχει απαγορεύσει την εξαγωγή σπάνιων γαιών για στρατιωτική χρήση, γεγονός που θα μπορούσε να δυσχεράνει την αναπλήρωση των πόρων της Ουάσιγκτον. Οι σπάνιες γαίες είναι ζωτικής σημασίας για ένα ευρύ φάσμα όπλων, από πυραύλους έως μαχητικά αεροσκάφη.

Βραχυπρόθεσμες αναταράξεις για την Κίνα

Ωστόσο, οι βραχυπρόθεσμες αναταράξεις για την Κίνα, ειδικά στον τομέα της ενέργειας, παραμένουν αναπόφευκτες.

Σχεδόν όλες οι εξαγωγές αργού πετρελαίου του Ιράν κατέληξαν στην Κίνα και αυτές αντιπροσωπεύουν περίπου το 13% της συνολικής εισαγωγής αργού πετρελαίου της Κίνας, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Kpler.

Το εμπόριο ενέργειας των δύο χωρών βασίζεται σε ένα δίκτυο πλοίων που μεταφέρουν το ιρανικό πετρέλαιο σε μικρότερα ανεξάρτητα διυλιστήρια στην ακτή της Κίνας, συχνά μέσω χωρών μεσάζοντων, σύμφωνα με αναλυτές, οι οποίοι σημειώνουν ότι αυτή η πρακτική κρατά τη διύλιση ξεχωριστή από τις κινεζικές κρατικές επιχειρήσεις που θα ήταν ευάλωτες στις αμερικανικές κυρώσεις.

Αυτά τα λεγόμενα διυλιστήρια «τσαγέρες» είναι γνωστό ότι συνεργάζονται με αυτό που συχνά αναφέρεται ως «σκοτεινός στόλος» δεξαμενόπλοιων που χρησιμοποιούν τακτικές απόκρυψης για να διακινούν παράνομα εμπορεύματα που υπόκεινται σε κυρώσεις.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει κυρώσεις σε φορείς που φέρονται να εμπλέκονται τόσο στη ναυτιλία όσο και στη διύλιση, καθώς από πέρυσι έχει εντείνει την πίεση προς το Ιράν.

Παρά τις σημαντικές εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου, οι αναλυτές πιστεύουν ότι ο βραχυπρόθεσμος αντίκτυπος θα είναι διαχειρίσιμος, καθώς η Κίνα έχει διαφοροποιήσει την προμήθεια πετρελαίου της κατά τη διάρκεια των ετών.

Ο Richard Jones, αναλυτής πετρελαίου στην Energy Aspects, δήλωσε στο CNN ότι το Ιράν έχει αυξήσει τις εξαγωγές του από τα μέσα Φεβρουαρίου και ότι τα ιδιωτικά διυλιστήρια μπορούν ακόμα να έχουν πρόσβαση σε κάποιο ιρανικό πετρέλαιο μέσω των πλωτών δεξαμενών αποθήκευσης, οι περισσότερες από τις οποίες βρίσκονται στα ανοικτά της Σιγκαπούρης. Επιπλέον, θα μπορούσαν επίσης να αυξήσουν την εισαγωγή ρωσικού πετρελαίου, πρόσθεσε.

Ωστόσο, μεγαλύτερο πρόβλημα για το Πεκίνο φαίνεται να είναι η εκτεταμένη σύγκρουση στην περιοχή και οι σημαντικές διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ, μια κρίσιμη ναυτιλιακή οδό για το αργό πετρέλαιο από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ.

Το αργό πετρέλαιο από την περιοχή αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο της συνολικής ζήτησης της Κίνας και περισσότερο από το 50% των θαλάσσιων εισαγωγών της, μεγάλο μέρος των οποίων μεταφέρθηκε μέσω του στενού, σύμφωνα με την Kpler.

Το Ιράν ελέγχει τη βόρεια πλευρά του στενού και τη Δευτέρα ένας σύμβουλος ενός διοικητή του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) απείλησε να «βάψει φωτιά» σε όλα τα πλοία που θα διέρχονταν από εκεί.

Ακόμη και πριν από τις δηλώσεις του συμβούλου, η κυκλοφορία μέσω της θαλάσσιας οδού είχε ουσιαστικά σταματήσει λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια και μετά τις επιθέσεις που δέχτηκαν τα πετρελαιοφόρα στην περιοχή το Σαββατοκύριακο.

Η Mao Ning, εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας, τόνισε τη σημασία του στενού για το εμπόριο και ζήτησε άμεση κατάπαυση του πυρός.

«Η διαφύλαξη της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή αυτή εξυπηρετεί τα κοινά συμφέροντα της διεθνούς κοινότητας», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Τρίτη.

Ωστόσο, τα αποθέματα που έχουν συσσωρευτεί εδώ και χρόνια θα μπορούσαν να προστατεύσουν την Κίνα από άμεσες διαταραχές στον εφοδιασμό. Η Κίνα διαθέτει σήμερα περίπου 1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια αποθεμάτων αργού πετρελαίου στην ξηρά, που αντιστοιχούν σε περίπου 115 ημέρες εισαγωγών αργού πετρελαίου δια θαλάσσης, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.

Το Πεκίνο ως εναλλακτική στην Ουάσινγκτον

Η Κίνα είναι πιθανό να χρησιμοποιήσει την αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν για να ενισχύσει το μήνυμά της, ιδίως προς τις χώρες του Νότου, ότι η Ουάσιγκτον ενεργεί ως ηγεμονική δύναμη, ενώ το Πεκίνο παρουσιάζεται ως υπέρμαχος της μη επέμβασης.

Ορισμένοι Κινέζοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η μη παροχή εγγυήσεων ασφάλειας στους εταίρους αποτελεί μια υπολογισμένη προσέγγιση από το Πεκίνο που το διαφοροποιεί από τις ΗΠΑ.

«Αυτό δίνει στην Κίνα μεγαλύτερη ευελιξία, μειώνει τον κίνδυνο υπερβολικής στρατηγικής επέκτασης και αποφεύγει το κόστος που συνεπάγεται η εγγύηση της ασφάλειας των συμμάχων», δήλωσε ο Zichen Wang, αναπληρωτής γενικός γραμματέας του Κέντρου για την Κίνα και την Παγκοσμιοποίηση, ενός μη κυβερνητικού think tank στο Πεκίνο.

«Ωστόσο, περιορίζει επίσης την ικανότητα του Πεκίνου να διαμορφώσει σκληρά αποτελέσματα ασφάλειας όταν μια κρίση μετατραπεί σε βίαιη», πρόσθεσε, προειδοποιώντας ότι η αδράνεια της Κίνας θα μπορούσε να ενθαρρύνει περαιτέρω τις επικίνδυνες κινήσεις του Τραμπ.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.