Κρίσιμες εκλογές, οικονομική αβεβαιότητα και πόλεμοι: Τι επιφυλάσσει το 2025 για την ανθρωπότητα

Εκλογές που θα αλλάξουν οριστικά το τοπίο, οικονομική αστάθεια και βαθιά αβεβαιότητα σχετικά με τις μελλοντικές προοπτικές για την παγκόσμια ειρήνη και ευημερία. Αυτά είναι τα τρία βασικά χαρακτηριστικά που θα φέρει μαζί του το 2025, σύμφωνα τουλάχιστον με όσα εξηγούν παράγοντες της οικονομίας, της πολιτικής και της διεθνούς σκηνής, κάνοντας έναν απολογισμό για όσα έγιναν αλλά και μια πρόβλεψη για όσα θα ακολουθήσουν, ως είθισται στο τέλος κάθε χρονιάς.

Πολιτική σκηνή και αναταράξεις

Σε πολιτικό επίπεδο, είναι αδύνατον να μην ξεκινήσει κανείς από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία που ήδη απασχολεί την ανθρωπότητα εδώ και κάποιους μήνες. Η σκληροπυρηνική του πολιτική σε ό,τι αφορά θέματα ζωτικής σημασίας -κυρίως για τα δικαιώματα- θα έχει -και έχει- αντίκτυπο σε ολόκληρο τον κόσμο. Το απρόβλεπτο του χαρακτήρα του, οι αμφιλεγόμενοι σχεδιασμοί του και η συνεχής επίκληση στον λαϊκισμό είναι δεδομένα που θα γίνουν για τα καλά αισθητά, αν δεν έχουν γίνει ως τώρα.

Από την άλλη, σε τρεις ηπείρους θα διεξαχθούν καθοριστικές εκλογές, καθώς οι αριστερές κυβερνήσεις επιδιώκουν δυναμικά την επανεκλογή τους. Στη Γερμανία, μετά την αδυναμία του Όλαφ Σολτς να κερδίσει την ψήφο εμπιστοσύνης, ένας από τους πολλούς προβληματισμούς που τίθεται στο προσκήνιο είναι η άνοδος του AfD, σενάριο που με τη σειρά του γεννά ερωτήματα για το μεταναστευτικό και τη διαχείρισή του. Το ακροδεξιό κόμμα έχει καταγράψει ανησυχητικά υψηλά ποσοστά στις περιφερειακές εκλογές, κάτι που του έχει προσδώσει ώθηση και σε εθνικό επίπεδο. Η συν-ηγέτης του κόμματος, Άλις Βάιντελ, είναι η υποψήφια καγκελάριος. Είναι γνωστή για τη γρήγορη ρητορική και τις λαϊκιστικές πολιτικές της, ιδιαίτερα στο θέμα της μετανάστευσης.

Στην Αυστραλία, ο πρωθυπουργός, Άντονι Αλμπανέζε του Εργατικού Κόμματος θα διεκδικήσει νέα εντολή για να παραμείνει στην εξουσία. Στον Καναδά, ο Τζάστιν Τριντό, μετά από σχεδόν μια δεκαετία στην εξουσία, αντιμετωπίζει εκκλήσεις να παραιτηθεί, καθώς οδεύει προς την τέταρτη θητεία του. Ο ίδιος, από τη δική του πλευρά, ελπίζει να είναι ο οικοδεσπότης, όταν οι ηγέτες της G7 συναντηθούν τον Ιούνιο στον Καναδά. Ισχυρές χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία, σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, θα συνεχίσουν να κυβερνώνται από «γερασμένους» ηγέτες που δεν απειλούνται με κανέναν τρόπο.

Ωστόσο, λόγω της έλλειψης μηχανισμών διαδοχής και στις δύο χώρες, η ασθένεια, ο θάνατος ή η απομάκρυνση του Κινέζου ή του Ρώσου ηγέτη θα μπορούσε εύκολα να οδηγήσει σε αστάθεια. Ή να επιφέρει ακόμα χειρότερα σενάρια. Η πρόσφατη ξαφνική και δραματική επιβολή άλλωστε του στρατιωτικού νόμου στη Νότια Κορέα δείχνει πόσο γρήγορα η πολιτική δυναμική μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο. Το γεγονός λειτουργεί παράλληλα σαν μια υπενθύμιση για το πώς η πολιτική πόλωση και η οξύτητα, μαζί με τον αυταρχισμό, μπορούν να υπονομεύσουν γρήγορα τη δημοκρατία - αλλά και πώς η δημοκρατία μπορεί τελικά να επικρατήσει, καθώς ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας τελικά παραπέμφθηκε για τις ενέργειές του.

Ναι μεν αλλά για την οικονομία

Τι μέλλει όμως γενέσθαι σε ό,τι αφορά την οικονομία; Γιατί καλές οι πολιτικές εκτιμήσεις, αλλά όλα αυτά έχουν βαθύτερη ουσία, αν σκεφτούμε πως έχουν άμεσο αντίκτυπο και στην ευημερία -ή μη- των πολιτών. Μια εύρωστη οικονομία που θα δημιουργεί θέσεις εργασίας θα είναι ίσως μια παρηγοριά στους ήδη βαθιά απογοητευμένους πολίτες, ενώ αντιθέτως μια ενδεχόμενη περαιτέρω ύφεση θα κλιμακώσει την ανισότητα, θα αυξήσει τη φτώχεια και θα οδηγήσει σε δύσβατα μονοπάτια, τα οποία η κοινωνία θα κληθεί να βαδίσει. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει «σταθερή, αλλά μη ικανοποιητική» οικονομική ανάπτυξη το 2025 και αυτό αντιστοιχεί σε ένα καθόλου ευοίωνο σενάριο για το μέλλον. Ας μην ξεχνάμε βέβαια πως ακόμα και οι σταθερές οικονομικές συνθήκες έχουν πολιτικές επιπτώσεις, αν δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των πολιτών.

Υπενθυμίζεται χαρακτηριστικά πως κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας για τις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ, ο Τραμπ επωφελήθηκε από το γεγονός ότι πολλοί Αμερικανοί αισθάνονταν ανασφάλεια και έβλεπαν πιο ζοφερές οικονομικές προοπτικές για τους ίδιους, ακόμη και όταν ο πληθωρισμός μειωνόταν και η ανεργία παρέμενε σε χαμηλά επίπεδα. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρήθηκε και σε άλλες εκλογές που διεξήχθησαν το 2024.

Ένας ακόμα οικονομικός κίνδυνος που ελλοχεύει το 2025 είναι οι περιβόητες «φούσκες» και η αναταραχή που μπορεί αυτές να προκαλέσουν. Τι εννοούμε λέγοντας «φούσκες»; Τις επενδύσεις που τελικά δεν αποδεικνύονται τόσο λαμπρές όσο φαίνονταν στην αρχή. Η τρέχουσα διαφημιστική εκστρατεία γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη για παράδειγμα, η οποία έχει οδηγήσει την αγοραστική αξία της Nvidia -μιας εταιρείας που κατασκευάζει τσιπ για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης- από 400 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ πριν από δύο χρόνια σε πάνω από το εντυπωσιακό ποσό των 3,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων σήμερα, προβληματίζει βαθιά.

Τα κρυπτονομίσματα θεωρούνται επίσης ένα τρόπος γρήγορου πλουτισμού, με την τιμή του Bitcoin να έχει υπερδιπλασιαστεί τον τελευταίο χρόνο. Το πρόβλημα με τις «φούσκες» είναι ότι όταν σκάσουν, συχνά ακολουθεί η ύφεση. Ένα ακόμα ζήτημα που θα παραμείνει στο προσκήνιο το 2025 αναμένεται να είναι οι διάφοροι εμπορικοί πόλεμοι που λαμβάνουν χώρα όπως και τα «όπλα» που χρησιμοποιούνται στις οικονομικές μάχες μεταξύ των ΗΠΑ και των χωρών που επιδιώκουν να φτάσουν την οικονομική τους ισχύ, ιδίως της Κίνας. Την ίδια ώρα, ανάμεσα στους αντιμαχόμενους γίγαντες βρίσκονται και πολλές άλλες χώρες -όπως ο Καναδάς- που πρέπει να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις εν μέσω εξελίξεων που θα καθορίσουν την ισχύ τους στον χάρτη. Η αβεβαιότητα τη νέα χρονιά θα επιφορτιστεί και από την ταχεία εξέλιξη της τεχνολογίας ή αλλιώς την κυριαρχία της τεχνητής νοημοσύνης.

Στη δίνη των παγκόσμιων συγκρούσεων

Εκτός όμως από τις οικονομικές και πολιτικές μάχες, σε εξέλιξη εδώ και χρόνια βρίσκονται και τεράστιες εδαφικές συγκρούσεις με πολύπλευρες απώλειες για την ανθρωπότητα. Ο Ντόναλντ Τραμπ, οι αποφάσεις του οποίου μπορεί να καθορίσουν πολλά πράγματα, πριν την εκλογή του, υποστήριξε ότι θα ενεργήσει για να τερματίσει τις συνοριακές μάχες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, όπως και το αιματοκύλισμα στη Γάζα και σε άλλα μέρη της Μέσης Ανατολής. Κι όλα αυτά με τη λογική πως οι ΗΠΑ κερδίζουν ελάχιστα από την εμπλοκή τους σε συγκρούσεις που καταγράφονται τόσο μακριά. Ωστόσο τα λόγια του μπορεί να απέχουν
χιλιόμετρα από τις πράξεις του.

Σύμφωνα με τον Thomas Klassen, καθηγητή Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Καναδά, οι ηγέτες της Βόρειας Κορέας, του Ιράν και άλλων χωρών τη νέα χρονιά θα αναζητήσουν ευκαιρίες, προκειμένου να προωθήσουν τα συμφέροντά τους και να προκαλέσουν τις υπερδυνάμεις. Όπως συμπληρώνει, η Μέση Ανατολή θα παραμείνει το παγκόσμιο hotspot των εξελίξεων. Η πτώση του δικτάτορα της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ από μια ανομοιογενή ομάδα ανταρτών δεν σηματοδοτεί προφανώς το τέλος της αναταραχής στην περιοχή. Το 2025 επίσης είναι μια χρονιά που στερείται παγκόσμιων γεγονότων που προάγουν το ενωτικό κλίμα, όπως είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες ή το Παγκόσμιο Κύπελλο. Κι αυτό σίγουρα δεν βοηθά.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.