Μπορεί το Ιράν να επιβάλει διόδια στο Στενό του Ορμούζ; Το Δίκαιο της Θάλασσας και το Στενό της Κέρκυρας

Το Ιράν επιδιώκει να ενισχύσει τον έλεγχό του στο Στενό του Ορμούζ, επιβάλλοντας διόδια στα πλοία για τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης, σε συνεργασία με τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Όπως αναφέρει το Reuters, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας υιοθετήθηκε το 1982 και ισχύει από το 1994. Το άρθρο 38 παρέχει στα σκάφη το δικαίωμα της ανεμπόδιστης «διέλευσης» μέσω περισσότερων από 100 στενών παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένου του Στενού του Ορμούζ.

Διαβάστε ακόμα: Live για τη Μέση Ανατολή: Ιστορικές συνομιλίες για την εκεχειρία και νέες διαπραγματεύσεις

Η «αβλαβής διέλευση» και το Στενό της Κέρκυρας

Η συνθήκη επιτρέπει σε μια χώρα που συνορεύει με ένα στενό να ρυθμίζει τη διέλευση εντός των «χωρικών υδάτων» της, έως 12 ναυτικά μίλια από τα σύνορά της, αλλά πρέπει να επιτρέπει την «αβλαβή διέλευση».

Η διέλευση είναι αβλαβής εάν δεν στρέφεται ενάντια στην ειρήνη, την τάξη και την ασφάλεια μιας χώρας. Δεν επιτρέπονται στρατιωτικές ενέργειες, σοβαρή ρύπανση, κατασκοπεία και αλιεία.

Η έννοια της αβλαβούς διέλευσης ήταν καθοριστική σε μια υπόθεση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 1949 σχετικά με το Στενό της Κέρκυρας, κατά μήκος των ακτών της Αλβανίας και της Ελλάδας.

Περίπου 170 χώρες και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Το Ιράν και οι ΗΠΑ δεν το έχουν κάνει, κάτι που θέτει το ερώτημα εάν οι κανόνες της Συνθήκης που παρέχουν ελευθερία θαλάσσιας ναυσιπλοΐας έχουν καταστεί μέρος του εθιμικού διεθνούς δικαίου ή δεσμεύουν μόνο τις χώρες που την έχουν επικυρώσει.

Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η Σύμβαση έχει καταστεί ή θεωρείται γενικά ως εθιμικό διεθνές δίκαιο. Ορισμένες χώρες που δεν την έχουν επικυρώσει ενδέχεται να υποστηρίξουν ότι δεν χρειάζεται να τηρούν τη συνθήκη, επειδή διατυπώνουν επίμονα και συστηματικά αντιρρήσεις.

Το Ιράν έχει υποστηρίξει ότι έχει διατυπώσει τέτοιες αντιρρήσεις, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες αμφισβητούν την εξουσία του Ιράν να επιβάλλει διόδια.

Πώς μπορούν να αμφισβητηθούν τα διόδια

Δεν υπάρχει επίσημος μηχανισμός για την επιβολή της Σύμβασης. Το Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας στο Αμβούργο που ιδρύθηκε με τη συνθήκη και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης στην Ολλανδία θα μπορούσαν να εκδώσουν αποφάσεις, αλλά δεν μπορούν να τις επιβάλουν.

Οι χώρες και οι επιχειρήσεις διαθέτουν άλλα πιθανά μέσα για να αντισταθμίσουν τα διόδια. Ένα πρόθυμο κράτος ή μία συμμαχία κρατών θα μπορούσε να προσπαθήσει να επιβάλει τη συνθήκη. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα μπορούσε να εκδώσει ψήφισμα κατά των διοδίων.

Οι εταιρείες θα μπορούσαν να ανακατευθύνουν τις αποστολές τους μακριά από το Στενό του Ορμούζ, και έχουν ήδη αρχίσει να το κάνουν. Οι χώρες θα μπορούσαν να επεκτείνουν τις κυρώσεις που στοχεύουν χρηματοοικονομικές συναλλαγές που θεωρείται ότι ωφελούν την κυβέρνηση του Ιράν, επιβάλλοντας κυρώσεις σε εταιρείες που είναι πρόθυμες να πληρώσουν διόδια.

Η γεωγραφία στο Στενό του Ορμούζ

Το Στενό του Ορμούζ είναι μία θαλάσσια οδός που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και βρίσκεται εντός των χωρικών υδάτων του Ιράν και του Ομάν. Είναι ίσως η σημαντικότερη θαλάσσια οδός μεταφοράς ενέργειας στον κόσμο. Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από αυτό.

Η θαλάσσια οδός έχει μήκος περίπου 104 μίλια (167 χλμ.). Το πλάτος του ποικίλλει, και στο στενότερο σημείο του παρέχει κανάλια 2 μιλίων για την εισερχόμενη και εξερχόμενη ναυτιλία, τα οποία χωρίζονται από μια ζώνη ασφαλείας 2 μιλίων.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.