«Πλημμύρα του γαλάζιου ουρανού»: Πώς το Νεπάλ βυθίστηκε στην καταστροφή χωρίς προειδοποίηση

Χιλιάδες άνθρωποι αγνοούνται και εκατοντάδες έχουν χάσει τη ζωή τους μετά την αιφνίδια πλημμύρα που έπληξε περιοχές του Νεπάλ, χωρίς να υπάρξει ουσιαστική προειδοποίηση.

Η καταστροφή ανέδειξε τα κενά στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, τα οποία έχουν σχεδιαστεί κυρίως για την παρακολούθηση ακραίων βροχοπτώσεων και της στάθμης των ποταμών και όχι για το ενδεχόμενο μιας ξαφνικής κατάρρευσης παγετώνα ή μεγάλης ορεινής μάζας σε μεγάλο υψόμετρο.

Οι «πλημμύρες του γαλάζιου ουρανού»

Οι πλημμύρες που προκαλούνται από παγετώνες κάτω από καθαρό ουρανό, οι λεγόμενες «πλημμύρες του γαλάζιου ουρανού», μπορούν να σημειωθούν και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδιαίτερα στην Αλάσκα και στον Βορειοδυτικό Ειρηνικό.

Εκεί, τεράστιες ποσότητες νερού που απελευθερώνονται από παγετώνες μπορούν να προκαλέσουν ορμητικές πλημμύρες, παρασύροντας λάσπη, βράχους και άλλα υλικά μέσα από ορεινές κοιλάδες.

Ανάλογο περιστατικό είχε σημειωθεί στο όρος Ρενιέρ, στην πολιτεία της Ουάσινγκτον, το 2001, όταν ένας χείμαρρος λάσπης και υλικών που συνδεόταν με παγετώνα αιφνιδίασε κατοίκους και επισκέπτες, παρά τις καλές καιρικές συνθήκες.

Οι τελευταίες εξελίξεις

Αξιωματούχοι του Νεπάλ δήλωσαν το Σάββατο ότι σχεδόν 3.000 άνθρωποι αγνοούνται στις περιοχές κοντά στα σύνορα Νεπάλ–Κίνας, οι οποίες επλήγησαν από τις καταστροφικές πλημμύρες που σημειώθηκαν στα Ιμαλάια την Τετάρτη.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο αριθμός των νεκρών ανέρχεται σε σχεδόν 700.

Οι αρχές του Νεπάλ προειδοποίησαν παράλληλα ότι σύντομα ενδέχεται να κατέβουν ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες νερού στις κοιλάδες κατά μήκος των κινεζικών συνόρων, γεγονός που απειλεί να δυσχεράνει ακόμη περισσότερο τις προσπάθειες εντοπισμού και διάσωσης των επιζώντων.

Τι εξετάζουν τώρα οι ειδικοί

Καθώς οι ερευνητές προσπαθούν να εξακριβώσουν τι ακριβώς συνέβη, επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο παρόμοια φαινόμενα να γίνουν συχνότερα στην περιοχή τα επόμενα χρόνια.

Παράλληλα, διερευνούν ποιες θα μπορούσαν να είναι οι ευρύτερες επιπτώσεις ενός τέτοιου φαινομένου.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία, τμήμα ενός παγετώνα μαζί με τεράστιες ποσότητες βράχων κατέρρευσε, απελευθερώνοντας ενέργεια αντίστοιχη με εκείνη ενός σεισμού μεγέθους 5,2 βαθμών. Ωστόσο, δεν σημειώθηκε σεισμός που να προκάλεσε την κατάρρευση.

Οι ερευνητές εκτιμούν, με βάση δορυφορικά δεδομένα, ότι μια χιονοστιβάδα πάγου και βράχων ενδέχεται να δημιούργησε προσωρινό φράγμα σε ποταμό κοντά στα σύνορα Νεπάλ–Κίνας.

Με αυτόν τον τρόπο σχηματίστηκε μια προσωρινή λίμνη, η οποία στη συνέχεια υπερχείλισε και το φράγμα κατέρρευσε, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες νερού.

Το καταστροφικό κύμα διένυσε περίπου 100 χιλιόμετρα, δηλαδή σχεδόν 62 μίλια, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές σε περιοχές του Θιβέτ και στο βόρειο Νεπάλ, κοντά στα σύνορα.

Βίντεο που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καταγράφουν εκτεταμένες πλημμύρες, με τεράστιες ποσότητες νερού, λάσπης και υλικών να παρασύρουν σπίτια και ολόκληρα χωριά.

«Δεν υπήρξε κανένα προειδοποιητικό σημάδι»

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πριν από την πλημμύρα δεν καταγράφηκαν τα συνήθη προειδοποιητικά σημάδια.

Δεν υπήρχαν καταιγίδες, δεν σημειώθηκαν έντονες βροχοπτώσεις, δεν είχε αυξηθεί η στάθμη του ποταμού και δεν είχε προηγηθεί σεισμός.

Για τον λόγο αυτό, το φαινόμενο χαρακτηρίζεται ως «πλημμύρα του γαλάζιου ουρανού», καθώς οι συνθήκες λίγο πριν από την εκδήλωση μιας τόσο επικίνδυνης πλημμύρας μπορεί να είναι ειδυλλιακές και ο ουρανός απολύτως καθαρός.

Το βασικό μάθημα, όπως επισημαίνουν ειδικοί, είναι ότι η απουσία βροχής δεν σημαίνει απαραίτητα και απουσία κινδύνου πλημμύρας.

Ειδικοί δήλωσαν στους New York Times ότι τα συμβατικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης δεν έχουν σχεδιαστεί για να εντοπίζουν ξαφνικές πλημμύρες που προκαλούνται από την κατάρρευση μιας τεράστιας ορεινής μάζας ή ενός παγετώνα.

Μια πλημμύρα που ξεκινά ψηλά στα βουνά, κάτω από έναν καθαρό και ανέφελο ουρανό, μπορεί να κατέβει με εξαιρετικά μεγάλη ταχύτητα προς τις κοιλάδες, χωρίς να ενεργοποιηθούν οι συνηθισμένοι μηχανισμοί προειδοποίησης.

Θα μπορούσαν αυτές οι πλημμύρες να γίνουν συχνότερες;

Οι ερευνητές δεν έχουν καταλήξει ακόμη με βεβαιότητα στο κατά πόσο η υπερθέρμανση του πλανήτη και η κλιματική αλλαγή προκάλεσαν τη συγκεκριμένη πλημμύρα.

Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή αποτελεί μία από τις βασικές θεωρίες που εξετάζονται, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας επηρεάζει τη σταθερότητα των παγετώνων και των ορεινών περιοχών.

Οι επιστήμονες προσπαθούν πλέον να κατανοήσουν καλύτερα το φαινόμενο και να διαπιστώσουν εάν τέτοιου είδους αιφνίδιες καταστροφές ενδέχεται να γίνουν συχνότερες τα επόμενα χρόνια.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η απουσία κακοκαιρίας δεν σημαίνει απαραίτητα και ασφάλεια. Σε ορεινές περιοχές με παγετώνες, μια καταστροφική πλημμύρα μπορεί να εκδηλωθεί ξαφνικά, ακόμη και κάτω από έναν απόλυτα καθαρό και γαλάζιο ουρανό.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.