Ποιες είναι οι «Συμφωνίες του Αβραάμ», που προωθεί ο Τραμπ για τη Μέση Ανατολή;

Όταν ο Πρόεδρος Τραμπ μίλησε στο Ισραήλ τη Δευτέρα (13/10) για να γιορτάσει την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, δήλωσε ότι ήρθε η ώρα για το «το απόλυτο βραβείο της ειρήνης και της ευημερίας» για ολόκληρη την περιοχή.

Η στιγμή αυτή έφερε έντονες αναμνήσεις από μια άλλη ομιλία που έδωσε το 2020, ανακοινώνοντας τις «Συμφωνίες του Αβραάμ», μια σειρά διπλωματικών συμφωνιών που οδήγησαν το Ισραήλ να συνάψει σχέσεις με αρκετές αραβικές χώρες.

Τη Δευτέρα (13/10), ο πρόεδρος των ΗΠΑ επαίνεσε τις συμφωνίες, λέγοντας ότι ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, «έκανε κάτι πολύ ξεχωριστό» όταν βοήθησε στη μεσολάβησή τους. Επίσης, υπαινίχθηκε την μακροχρόνια επιθυμία του να τις επεκτείνει, υπονοώντας ότι το Ισραήλ θα μπορούσε ακόμη και να κάνει μια συμφωνία με το Ιράν, τον μέγα εχθρό του στην περιοχή.

Διαβάστε ακόμα: Αίγυπτος: Υπογράφηκε η συμφωνία ειρήνης για τη Γάζα - «Αποτρέψαμε έναν Γ' Παγκόσμιο Πόλεμο» είπε ο Τραμπ

Αν και δεν έχει ακόμη επιτευχθεί ένα ολοκληρωμένο τέλος στον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, ο Τραμπ δήλωσε ότι η κατάπαυση του πυρός σήμαινε «την ιστορική αυγή μιας νέας Μέσης Ανατολής».

Τι είναι οι «Συμφωνίες Αβραάμ»;

Υπογεγραμμένη το 2020 στο γκαζόν του Λευκού Οίκου, η πρώτη από τις συμφωνίες, γνωστές ως «Συμφωνίες Αβραάμ», καθιέρωσε διπλωματικούς δεσμούς μεταξύ του Ισραήλ και δύο αραβικών κρατών του Κόλπου: του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Σύντομα ακολούθησε μια παρόμοια συμφωνία με το Μαρόκο.

Μέχρι τότε, τα μόνα αραβικά κράτη που είχαν αναγνωρίσει επίσημα το Ισραήλ ήταν η Αίγυπτος και η Ιορδανία. Τα περισσότερα είχαν δεσμευτεί να μην το κάνουν μέχρι τη δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους.

Η έλλειψη διπλωματικών σχέσεων σήμαινε ότι οι πολίτες του Ισραήλ δεν μπορούσαν να ταξιδέψουν σε αυτές τις χώρες και αντίστροφα. Επίσης, επέβαλε οποιαδήποτε εμπορική και ασφαλιστική συνεργασία κάτω από το τραπέζι. Μέχρι τις Συμφωνίες Αβραάμ, ακόμη και οι άμεσες τηλεφωνικές κλήσεις προς το Ισραήλ μπλοκαρίστηκαν σε αρκετές αραβικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Εμιράτων.

Ο Πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε τις «Συμφωνίες Αβραάμ» ως το κορυφαίο επίτευγμα εξωτερικής πολιτικής της πρώτης του θητείας και έχουν λάβει διακομματική υποστήριξη από τους Αμερικανούς νομοθέτες.

Στην τελετή υπογραφής στον Λευκό Οίκο το 2020, ο  Τραμπ δήλωσε ότι αυτές σηματοδότησαν «την αυγή μιας νέας Μέσης Ανατολής», μιλώντας για ένα μέλλον στο οποίο «άνθρωποι όλων των θρησκειών και υποβάθρων ζουν μαζί με ειρήνη και ευημερία».

Ποιο αντίκτυπο είχαν οι συμφωνίες;

Οι «Συμφωνίες του Αβραάμ» δημιούργησαν μια ευκαιρία για εκτεταμένο εμπόριο, συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και του τουρισμού μεταξύ των χωρών που τις υπέγραψαν.

Ισραηλινοί τουρίστες και επενδυτές έχουν εισρεύσει στο Ντουμπάι, τη μεγαλύτερη πόλη των Εμιράτων και εταιρείες τεχνολογίας και ενέργειας έχουν υπογράψει νέες συμφωνίες. Το 2024, το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών ξεπέρασε τα 3 δισεκατομμύρια δολάρια και οι τακτικές πτήσεις συνεχίζουν να μεταφέρουν ταξιδιώτες μεταξύ των Εμιράτων και του Τελ Αβίβ.

Το Μαρόκο έχει επίσης δει μια εισροή Ισραηλινών τουριστών. Και για να ενισχύσουν τα κίνητρά τους για την υπογραφή της συμφωνίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν να αναγνωρίσουν την αμφισβητούμενη περιοχή της Δυτικής Σαχάρας ως κυρίαρχο μέρος του Μαρόκου.

Ο αντίκτυπος στο Μπαχρέιν ήταν πιο μετριοπαθής και οι διαμαρτυρίες κατά των συμφωνιών έχουν γίνει τακτικό φαινόμενο στο έθνος του Κόλπου.

Οι συμφωνίες δεν έχουν κάνει τίποτα για να επιλύσουν την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση. Η κατοχή της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ έχει εμβαθύνει, αντί να έχει χαλαρώσει, σε αντίθεση με τις ελπίδες των αξιωματούχων των Εμιράτων όταν υπέγραψαν τη συμφωνία. Οι τρέχουσες προοπτικές για ένα παλαιστινιακό κράτος στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα - ένας μακροχρόνιος στόχος των Αράβων ηγετών - φαίνονται αμυδρές, παρόλο που αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναγνωρίσει πρόσφατα την Παλαιστίνη.

Είναι αυτή μια ειρηνευτική συμφωνία;

Στα πέντε χρόνια από την υπογραφή των «Συμφωνιών του Αβραάμ», ο  Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, μαζί με άλλους Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους, έχουν επανειλημμένα αναφερθεί στις συμφωνίες ως «ειρηνευτική συμφωνία».

«Οι ευλογίες της ειρήνης που θα κάνουμε σήμερα θα είναι τεράστιες», δήλωσε ο κ. Νετανιάχου από το μπαλκόνι του Λευκού Οίκου όταν ανακοινώθηκαν αυτές το 2020.

«Τελικά, μπορούν να τερματίσουν την αραβο-ισραηλινή σύγκρουση μια για πάντα».

Οι μελετητές της περιοχής λένε ότι αυτό είναι απλώς μια... φράση, διαψεύδοντας το γεγονός ότι δεν υπήρξε ποτέ πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και ΗΑΕ ή Μπαχρέιν. Το Μαρόκο έχει επίσης μείνει σε μεγάλο βαθμό έξω από τις αραβοϊσραηλινές συγκρούσεις, εκτός από την αποστολή μιας συμβολικής δύναμης σε έναν πόλεμο του 1973, πριν από περισσότερα από 50 χρόνια. Στην πραγματικότητα, οι συμφωνίες παρέκαμψαν την κεντρική σύγκρουση, μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων, δηλώνοντας αρμονία μεταξύ των μερών που δεν πολεμούσαν.

Θα επεκταθούν οι «Συμφωνίες του Αβραάμ»;

Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν συχνά δηλώσει τις επιθυμίες και τις προσδοκίες τους να υπογράψουν τις συμφωνίες και άλλες χώρες. Μέχρι στιγμής, αυτό έχει αποτύχει.

Το μεγαλύτερο βραβείο για τους υποστηρικτές των συμφωνιών θα ήταν η Σαουδική Αραβία, το ισχυρό, πλούσιο σε πετρέλαιο βασίλειο που φιλοξενεί τους δύο ιερότερους τόπους του Ισλάμ. Χρόνια προσπαθειών, για να πειστεί η Σαουδική Αραβία να αναγνωρίσει το Ισραήλ έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει. Η κυβέρνηση Μπάιντεν ανέλαβε αυτό το μανδύα με θέρμη, επιδιώκοντας μια συμφωνία που βασιζόταν στην παροχή σημαντικών πλεονεκτημάτων από τις Ηνωμένες Πολιτείες στο βασίλειο.

Οι αναλυτές λένε ότι η διεξαγωγή του πολέμου στη Γάζα από το Ισραήλ, με τα τεράστια βάσανα των Παλαιστινίων πολιτών, έχει κάνει την ένταξη στις συμφωνίες πολύ πιο δύσκολη για τα αραβικά έθνη.
Σαουδάραβες αξιωματούχοι έχουν επιμείνει πρόσφατα ότι δεν θα μπορούσαν να αναγνωρίσουν το Ισραήλ χωρίς την ίδρυση ενός παλαιστινιακού κράτους με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Το Ισραήλ επιμένει ότι δεν θα παραχωρήσει ποτέ την Ανατολική Ιερουσαλήμ, την οποία κατέλαβε στον πόλεμο του 1967 και προσάρτησε επίσημα το 1980.

Ακόμα κι αν ο πόλεμος στη Γάζα τερματιστεί οριστικά, οι απόψεις των Σαουδαράβων πολιτών απέναντι στις συναλλαγές με το Ισραήλ είναι συντριπτικά αρνητικές. Αυτό περιορίζει τον χώρο που έχει να ελιχθεί για μια συμφωνία ο πρίγκιπας διάδοχος του βασιλείου και de facto ηγεμόνας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

* Με πληροφορίες από New York Times 
 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.