Το πρώτο alpha male που καταγράφηκε στην ιστορία δεν ήταν άνθρωπος

Τι σημαίνει alpha male; Αν η ανθρωπότητα είναι καζάνι που βράζει, τότε οι φερόμενοι ως alpha males είναι αυτοί που ορίζουν την θερμοκρασία στην οποία τσουρουφλίζονται όλοι οι υπόλοιποι. Εστώ αυτό μας δείχνουν οι εικόνες που σκρολάρουμε καθημερινά στα social media.

Πρόκειται για έναν όρο που λατρεύουν οι influencer της «ανδρόσφαιρας», εκείνοι που υπακούν πιστά στην εξίσωση καλός άντρας = αυτός που ζει την κάθε του μέρα σαν να πρέπει να επιβιώσει σε πόλεμο, εκείνος που βλέπει παντού εχθρούς και ανθρωπάκια που πρέπει να υποτάξει. Τελικά, αυτό είνα alpha male στον έξω κόσμο;

Ο όρος alpha male προέρχεται αρχικά από παρατηρήσεις βιολόγων σε ζώα. Σύμφωνα με έρευνα της ανθρωπολόγου Μόνικα Σάμρα, μία από τις πρώτες ακαδημαϊκές χρήσεις του όρου «άλφα» εμφανίστηκε το 1921, όταν ένας ερευνητής που μελετούσε τις ιεραρχίες στην κοινωνική ζωή πτηνών όπψς οι κότες, χαρακτήρισε τα κυρίαρχα αρσενικά με το πρώτο γράμμα της ελληνικής αλφαβήτου.

Από τότε, οι επιστήμονες μιλούν για «άλφα» λύκους, πιθήκους, θαλάσσιους ίππους και άλλα ζώα. Το ερώτημα είναι: πόσο από αυτή τη συμπεριφορά υπάρχει πραγματικά στη φύση και πόσο μπορεί να εφαρμοστεί στους ανθρώπους;

Στους λύκους, για παράδειγμα, η ιδέα του alpha male έχει ουσιαστικά καταρριφθεί. Το 1948, ο επιστήμονας Ρούντολφ Σένκελ, υποστήριξε ότι οι λύκοι μάχονται για κυριαρχία και ότι το «άλφα ζευγάρι» έχει αποκλειστικά δικαιώματα αναπαραγωγής. Την άποψη αυτή επανέλαβε και ο ερευνητής Ντέιβ Μιτς σε βιβλίο του το 1968.

Αργότερα όμως, ο ίδιος ο Μιτς αναγνώρισε ότι αυτή η συμπεριφορά παρατηρούνταν μόνο σε αιχμαλωσία, όπου άσχετοι μεταξύ τους λύκοι εξαναγκάζονταν να ζουν μαζί. Στην άγρια φύση, μια αγέλη ξεκινά από ένα ζευγάρι που κάνει παιδιά. Αν υπάρχει κάποια ιδέα «κυριαρχίας», αυτή πηγάζει απλώς από το διαχωρισμό γονέων - παιδιών.

Από τότε, ο Μιτς προσπαθεί (ανεπιτυχώς) να σταματήσει την επανέκδοση του βιβλίου του.

Καθήκοντα και υποχρεώσεις

Σε ορισμένα πρωτεύοντα θηλαστικά, η ιδέα του alpha male επίσης υπάρχει. Η Κάθι Τζάκ, ειδικός στη συμπεριφορά πιθήκων καπουτσίνων λέει ότι μπορείς εύκολα να ξεχωρίσεις τον άλφα αρσενικό: είναι αυτός που τρώει πρώτος, στον οποίο κάνουν χώρο οι άλλοι, που δέχεται πρώτος περιποίηση (grooming).

Σε κάποια είδη, η κυριαρχία συνοδεύεται και από βιολογικές αλλαγές: υψηλότερη τεστοστερόνη, μεγαλύτερο σώμα, ακόμη και μεγαλύτερους όρχεις, όπως στους μανδρίλους.

Ο άλφα αρσενικός σε αυτά τα είδη έχει και καθήκοντα: προστατεύει την ομάδα από κυνηγούς ή από άλλους αρσενικούς που θέλουν να πάρουν τη θέση του. Για να το πετύχει, χρειάζεται συμμάχους, άρα πρέπει να διατηρεί καλές κοινωνικές σχέσεις με τους υφισταμένους του. Δεν είναι τόσο toxic ο alpha male του ζωικού βασιλείου τελικά. 

Με τους ανθρώπους τι γίνεται;

Ωστόσο, το να μεταφέρουμε αυτό το μοντέλο στους ανθρώπους είναι προβληματικό. Πρώτον, το να είσαι «άλφα» στο ζωικό βασίλειο δεν είναι μόνιμο χαρακτηριστικό, αλλά θέση που αποκτάται συχνά μετά από συγκρούσεις ή απλώς επειδή πέθανε ο προηγούμενος. Δεν απαιτείται μόνο σκληράδα, αλλά και τύχη.

Ακόμα και οι ίδιοι οι πίθηκοι μπορεί να μην «καταλαβαίνουν» αμέσως ότι έγιναν άλφα. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση που αναφέρει το περιοδικό Discovery, με ομάδα ζώων που συνέβη το εξής: όταν σκοτώθηκαν οι κυρίαρχοι αρσενικοί από θηρευτή, ο πέμπτος στη σειρά βρέθηκε ξαφνικά επικεφαλής και αρχικα έτρεχε να κρυφτεί από τα θηλυκά που τον ακολουθούσαν. Πατέρας, φίλος, προστάτης, σύντροφος, alpha male. Να πώς τα ζώα δείχνουν το δρόμο στους ανθρώπους.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.