Στην κόψη του ξυραφιού η Μέση Ανατολή: Η απάντηση του Ιράν και το αποτέλεσμα των βομβαρδισμών

Στην κόψη του ξυραφιού βρίσκεται η Μέση Ανατολή μετά τα συντριπτικά πλήγματα των ΗΠΑ στις τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, καθώς αναμένεται η απάντηση της ασιατικής χώρας που πραγματοποίησε ήδη πλήγματα στο Ισραήλ.

Την ίδια ώρα, ολόκληρη η περιοχή βρίσκεται σε συναγερμό, καθώς το ιρανικό κοινοβούλιο ενέκρινε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, απειλώντας το παγκόσμιο πετρελαϊκό εμπόριο.

Οι εξελίξεις επηρεάζουν και την Ελλάδα, με το ΚΥΣΕΑ να συνεδριάζει, με βασικά ζητήματα τα πλοία ελληνικής σημαίας που βρίσκονται στα Στενά του Ορμούζ, όπως επίσης και την ασφάλεια στη χώρα.

Διαβάστε ακόμα: Τι σημαίνει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν;

Το Ιράν είναι έτοιμο να αμυνθεί «με όλα τα αναγκαία μέσα»

Κορυφαίος σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δήλωσε ότι οι βάσεις που χρησιμοποιήθηκαν από τις αμερικανικές δυνάμεις για τις επιθέσεις κατά των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων θα θεωρούνται «νόμιμοι στόχοι».

«Κάθε χώρα στην περιοχή ή αλλού που χρησιμοποιήθηκε από τις αμερικανικές δυνάμεις για να πληγεί το Ιράν θα θεωρείται νόμιμος στόχος για τις ένοπλες δυνάμεις μας», δήλωσε ο Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί, σύμβουλος Διεθνών Υποθέσεων του αγιατολάχ Χαμενεΐ και επί σειρά ετών υπουργός Εξωτερικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας (1981-1997), σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Irna.

Νωρίτερα, εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας δήλωσε ότι το Ιράν είναι έτοιμο να αμυνθεί «με όλα τα αναγκαία μέσα» μετά τις αμερικανικές επιθέσεις κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων της Τεχεράνης.

«Το Ιράν είναι αποφασισμένο να υπερασπισθεί την κυριαρχία του, την εδαφική του ακεραιότητα, την εθνική του ασφάλεια και τον πληθυσμό του με όλα τα αναγκαία μέσα», έγραψε στο Χ ο Εσμαΐλ Μπαγάι καταδικάζοντας «μία απαράδεκτη επίθεση που διαπράχθηκε από ένα κράτος που κατέχει πυρηνικά όπλα (...) κατά μιας χώρας που δεν κατέχει πυρηνικά όπλα».

Διαβάστε ακόμα: ΚΥΣΕΑ: Επαγρύπνηση με φόντο τη Μέση Ανατολή - Στο τραπέζι τα ελληνόκτητα πλοία στα Στενά του Ορμούζ

Από την Τεχεράνη, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, υποσχέθηκε «απάντηση» στις επιθέσεις των ΗΠΑ, τις οποίες χαρακτήρισε «επίθεση» κατά της χώρας του κατά την διάρκεια τηλεφωνικής του συνομιλίας με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν.

«Οι Αμερικανοί πρέπει να πάρουν απάντηση στην επίθεσή τους», δήλωσε ο ιρανός πρόεδρος σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Irna.

Ποιο ήταν το αποτέλεσμα των βομβαρδισμών;

Πλέον τίθενται δύο ερωτήματα: ποια ήταν η αποτελεσματικότητα των βομβαρδισμών και πώς θα αντιδράσει το Ιράν;

Ενθουσιασμένος για την «θεαματική πολεμική επιτυχία», ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε την διαβεβαίωση ότι οι «οι βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού του Ιράν έχουν καταστραφεί ολοκληρωτικά και καθολικά».

Λίγα στοιχεία έχουν γίνει γνωστά για την έκταση των ζημιών. Όμως ορισμένοι ειδικοί του πυρηνικού τομέα εκτιμούν ότι το πυρηνικό υλικό είχε μετακινηθεί πριν από την επίθεση.

«Κανονικά, τέτοια πλήγματα είναι αποτελεσματικά, αλλά έχουν κυκλοφορήσει δορυφορικές εικόνες που δείχνουν κινητικότητα πριν από την επίθεση γύρω από την εγκατάσταση του Φορντό», δηλώνει η Héloise Fayet, ειδική στα πυρηνικά του Institut français des relations internationales (Ifri). «Αρα, ένα μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου μπόρεσε να μεταφερθεί σε εγκαταστάσεις που δεν παρακολουθούνται» από την Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA)».

Η Héloise Fayet υπενθυμίζει ότι πριν από τον πόλεμο, οι επιθεωρήσεις της IAEA επέτρεπαν την διαμόρφωση μίας, αν και ατελούς, εικόνας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

«Πλέον, καμία επιθεώρηση δεν είναι δυνατή», λέει σημειώνοντας ότι η τεχνογνωσία του Ιράν δεν μπορεί να καταστραφεί διότι «χιλιάδες άνθρωποι έχουν συμμετάσχει στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα».

Ο Andreas Krieg του King's College χαρακτηρίζει την αμερικανική ενέργεια «επιχείρηση υψηλού ρίσκου με απρόβλεπτα αποτελέσματα». «Για να πει ότι το Φορντό τελείωσε, ο κ.Τραμπ βασίζεται σε πληροφορίες OSINT - Open-source intelligence», σε ανοικτές πηγές στο Ιντερνετ, υπενθυμίζει ο ειδικός «την ώρα που οι Ιρανοί δηλώνουν ότι δεν έχουν υπάρξει καταστροφές παρά στην επιφάνεια».

Για τον Ali Vaez του International Crisis Group, η καταστροφή του Φορντό δεν θα βάλει τέλος στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. «Τα τελευταία χρόνια, η Τεχεράνη έχει αναπτύξει εκατοντάδες προηγμένες συσκευές φυγοκέντρισης που είναι τοποθετημένες σε άγνωστες τοποθεσίες», επισημαίνει.

Απέναντι στην Ουάσινγκτον ο Andreas Krieg προβλέπει «υπολογισμένη απάντηση, αρκετά σφοδρή για να έχει αντίκτυπο, αλλά και αρκετά μετρημένη» για να συγκρατηθεί εντός ορίων η σύγκρουση.

Ο ισραηλινός ειδικός στην γεωπολιτική Michael Horowitz απαριθμεί τις δυνατότητες επίθεσης κατά αμερικανικών συμφερόντων: κλείσιμο των στενών του Χορμούζ, κρίσιμης σημασίας διαύλου ναυσιπλοΐας για το πετρέλαιο παγκοσμίως, επίθεση κατά των ενεργειακών υποδομών των χωρών του Κόλπου, που φιλοξενούν επίσης πολλές αμερικανικές βάσεις.

«Καμία από τις επιλογές αυτές δεν είναι πραγματικά αποτελεσματική. Θα είναι κυρίως για να σωθούν τα προσχήματα», γράφει στο Χ. «Οι κίνδυνοι, αντίθετα, είναι σημαντικοί».

Ο Michael Horowitz δεν αποκλείει περιορισμένα αντίποινα κατά των ΗΠΑ και στην συνέχεια περισσότερα πλήγματα κατά του Ισραήλ πριν από την επιστροφή, εν τέλει, στην διαδικασία των διαπραγματεύσεων.

Για τον Renad Mansour του think-tank Chatham house, η ιρανική ηγεσία έχει μπει σε φάση επιβίωσης απέναντι στο Ισραήλ και την Ουάσινγκτον, μία κατάσταση που θυμίζει τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-1988).

Χωρίς να αποκλείει το ενδεχόμενο μίας «παρατεταμένης και πολύ αιματηρής σύρραξης», αναφέρεται στο ενδεχόμενο «μίας ελεγχόμενης αποκλιμάκωσης», σαν αυτή που ελπίζει ο Ντόναλντ Τραμπ παρακινώντας την Τεχεράνη να διαπραγματευθεί. «Ομως η Ισλαμική Δημοκρατία αισθάνεται και πάλι ταπεινωμένη και δεν θεωρεί ότι οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται καλή τη πίστει», λέει.

O Hamidreza Azizi, του γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και Ασφαλείας δεν αποκλείει για το Ιράν την επιλογή να παραχωρήσει στον Τραμπ μία «συμβολική νίκη» και να κατευθύνει όλη του την οργή κατά του Ισραήλ.

«Αυτό διατηρεί την Ουάσινγκτον εκτός της σύρραξης ενισχύοντας παράλληλα την πίεση προς το Τελ Αβίβ. Τότε το ρίσκο της περαιτέρω εμπλοκής των ΗΠΑ θα βάρυνε τον κ. Τραμπ», γράφει στο Χ.

Ετσι, αν ο αμερικανός πρόεδρος συνεχίσει τις επιθέσεις στο Ιράν, «χωρίς νέα πρόκληση», αυτό θα έμοιαζε περισσότερο «με πόλεμο υπέρ του Ισραήλ», εξηγεί. «Κάτι που θα έχει μεγάλο πολιτικό κόστος», λόγω της εναντίωσης που υπάρχει για το θέμα στις ΗΠΑ.

Οσο για το Ιράν, θα μπορούσε να δηλώσει ότι αγνοεί τι συνέβη στο εμπλουτισμένο ουράνιό του, να αποφύγει τις επιθεωρήσεις της IAEA και να εγκαταλείψει την Συνθήκη μη Διάδοσης των Πυρηνικών.

Αν ο Τραμπ μπορεί να χαίρεται για μία «τακτική νίκη», υπάρχει ο κίνδυνος να παραλάβει από το Ιράν μία «πολιτική χειροβομβίδα», γράφει ο Hamidreza Azizi «μετακινώντας το πυρηνικό παιγνίδι σε ένα περισσότερο προβληματικό και επικίνδυνο πεδίο».

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ καλεί σε άμεση αποκλιμάκωση

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποίησε για επιδείνωση της κρίσης μετά τον βομβαρδισμό ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτηρίζοντας τον ως «επικίνδυνη στροφή σε μια περιοχή που ήδη δοκιμάζεται σκληρά».

Όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, μιλώντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας στη Νέα Υόρκη, ο Γκουτέρες υπενθύμισε την πρόσφατη έκκλησή του, σημειώνοντας: «Πριν από δύο ημέρες, σε αυτήν ακριβώς την αίθουσα, απηύθυνα άμεση έκκληση: Δώστε μια ευκαιρία στην ειρήνη. Αυτή η έκκληση δεν εισακούστηκε.»

Ο Γκουτέρες καταδίκασε την στρατιωτική κλιμάκωση, δηλώνοντας ότι «οι λαοί της περιοχής δεν αντέχουν έναν ακόμη κύκλο καταστροφής» και προειδοποίησε ότι «κινδυνεύουμε να βυθιστούμε σε ένα φαύλο κύκλο αντιποίνων επί αντιποίνων». Τόνισε την ανάγκη για άμεση προσφυγή στη διπλωματία, υπογραμμίζοντας ότι «οι άμαχοι πρέπει να προστατευθούν» και ότι «η ασφαλής ναυσιπλοΐα πρέπει να διασφαλιστεί».

Ο κ. Γκουτέρες ζήτησε «μία αξιόπιστη, συνολική και επαληθεύσιμη λύση - μία λύση που θα αποκαθιστά την εμπιστοσύνη - συμπεριλαμβανομένης της πλήρους πρόσβασης των επιθεωρητών του ΙΑΕΑ, ως της αρμόδιας τεχνικής αρχής των Ηνωμένων Εθνών στον τομέα αυτό». Υπογράμμισε τη σημασία των διεθνών κανόνων μη διάδοσης, δηλώνοντας ότι «η Συνθήκη Μη Διάδοσης αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας» και ότι «το Ιράν οφείλει να τη σέβεται πλήρως».

Απηύθυνε έκκληση σε όλα τα κράτη μέλη να «ενεργήσουν σύμφωνα με τις υποχρεώσεις τους βάσει του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου, περιλαμβανομένου του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου», διαβεβαιώνοντας ότι «τα Ηνωμένα Έθνη είναι έτοιμα να στηρίξουν κάθε προσπάθεια για ειρηνική επίλυση».

Προειδοποίησε ότι η διεθνής κοινότητα βρίσκεται «μπροστά σε μια καθοριστική επιλογή», με «τη μία οδό [να] οδηγεί σε ευρύτερο πόλεμο, βαθύτερο ανθρώπινο πόνο και σοβαρή ζημιά στη διεθνή τάξη», ενώ «η άλλη οδηγεί σε αποκλιμάκωση, διπλωματία και διάλογο». Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο κ. Γκουτέρες τόνισε: «Δεν μπορούμε - και δεν πρέπει - να εγκαταλείψουμε την ειρήνη».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.