Τα σενάρια για την έκβαση του πολέμου στη Μέση Ανατολή: Το ρίσκο του Τραμπ και όσα μπορεί να πάνε λάθος

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται για 4η μέρα. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν δείχνουν πρόθεση να σταματήσουν, αλλά αντιθέτως προτίθενται να κλιμακώσουν την ένταση των στρατιωτικών επιθέσεων. Από την άλλη πλευρά, ούτε το Ιράν δείχνει διάθεση υποχώρησης προκαλώντας αστάθεια στη μέση Ανατολή.

Το μέγεθος του ρίσκου που έχει πάρει ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκινώντας πόλεμο στο πλευρό του Ισραήλ κατά του Ιράν είναι πλήρως ορατό αν αναλογιστούμε τις πιθανές εκβάσεις.

Η Αμερική υπόσχεται ότι θα τελειώσει τον πόλεμο με όρους που θα επιλέξει, ωστόσο στο παρελθόν τέτοιες διαβεβαιώσεις οδήγησαν ακόμα και σε πολέμους 20 χρόνων.

«Θα το ολοκληρώσουμε με όρους “Πρώτα η Αμερική”, της επιλογής του Προέδρου Τραμπ - κανενός άλλου - όπως πρέπει», δήλωσε συγκεκριμένα ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ στο Πεντάγωνο.

Έτσι αυτή τη στιγμή ο κίνδυνος αυτή η σύγκρουση να σκορπίσει το απόλυτο χάος σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή στοιχίζοντας τη ζωή σε χιλιάδες αμάχους και σπέρνοντας τους σπόρους για νέες τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον των Αμερικανών τα επόμενα χρόνια, είναι πιθανός.

Ωστόσο, όπως αναφέρει ανάλυση του CNN ο Τραμπ δεν είναι καταδικασμένος μέσα σε αυτόν τον κίνδυνο που διαφαίνεται.

«Αυτός ο πόλεμος που ξεκίνησε ο Τραμπ είναι αδικαιολόγητος και παράνομος. Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι θα αποτύχει», δήλωσε ο ιστορικός και αναλυτής εξωτερικής πολιτικής Μαξ Μπουτ σε τηλεδιάσκεψη του Council on Foreign Relations, ασκώντας παράλληλα κριτική στον πρόεδρο για αλαζονεία.

Διαβάστε ακόμα: Αδίστακτος ο Τραμπ για το Ιράν: «Είναι πολύ αργά για συζητήσεις»

Τρία πιθανά σενάρια για την εξέλιξη του Πολέμου στη Μέση Ανατολή

• Το αισιόδοξο σενάριο είναι ότι οι επιδρομές κατά των μηχανισμών καταστολής του ιρανικού κράτος θα μπορούσαν να προκαλέσουν λαϊκή εξέγερση και ένα νέο Ιράν να μεταμορφώσει τη Μέση Ανατολή.
• Ένα δεύτερο πιθανότερο σενάριο είναι οι ηγέτες που έχουν επιζήσει των επιδρομών να συγκροτήσουν ένα νέο καθεστώς. Παρόλα αυτά η αμερικανική επιχείρηση θα μπορούσε να θεωρηθεί επιτυχημένη αν αποδυναμώσει τις πυρηνικές, πυραυλικές και στρατιωτικές δυνατότητες που καθιστούν το Ιράν απειλή. Αυτό ίσως είναι αποδεκτό για το Ισραήλ, αλλά θα μπορούσε να οδηγήσει σε μελλοντικούς πολέμους για να αποτραπεί η ανασυγκρότησή τους στο μέλλον.
• Το χειρότερο σενάριο είναι το Ιράν να καταλήξει σε κατάσταση ανάλογη της Λιβύης μέσα σε κενό εξουσίας, σε ένα κράτος διαλυμένο από χρόνια αυταρχισμού. Εσωτερικές συγκρούσεις ή εμφύλιος πόλεμος θα μπορούσαν να ξεσπάσουν, δημιουργώντας και εξάγοντας χάος, προκαλώντας προσφυγική κρίση και αφήνοντας τα αποθέματα ουρανίου εκτεθειμένα σε εξτρεμιστικές ομάδες.

Όσα μπορούν να πάνε λάθος πίσω από τις ασάφειες του Τραμπ

Η σύγχυση γύρω από το τι επιδιώκει ακριβώς ο Τραμπ δεν είναι τυχαία, καθώς η αιτιολόγηση του πολέμου μεταβάλλεται διαρκώς.

Ο Τραμπ έχει μιλήσει για αλλαγή καθεστώτος και για απελευθέρωση του ιρανικού λαού. Έχει δεσμευθεί να καταστρέψει ένα πυρηνικό πρόγραμμα που είχε ήδη ισχυριστεί ότι είχε εξαλείψει.

Ο Χέγκσεθ υπογράμμισε την ανάγκη εκδίκησης για Αμερικανούς που σκοτώθηκαν από ιρανικές τρομοκρατικές επιθέσεις ή από πολιτοφυλακές υποστηριζόμενες από το Ιράν κατά την αμερικανική κατοχή του Ιράκ. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ προχώρησαν σε προληπτικό πόλεμο, επειδή το Ισραήλ σχεδίαζε να επιτεθεί στο Ιράν και οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή θα αντιμετώπιζαν αντίποινα.

Αν αυτή η ασάφεια αντικατοπτρίζει μια κυβέρνηση που δεν γνωρίζει ακριβώς γιατί μπήκε στον πόλεμο, τότε η εκστρατεία ενδέχεται ήδη να αντιμετωπίζει προβλήματα.

«Δεν υπάρχει πραγματικά σαφής στρατηγική. Και πρέπει να ακούσουμε από τον πρόεδρο τι θέλει», δήλωσε η Δημοκρατική γερουσιαστής Τζιν Σαχίν στο CNN. «Αυτή είναι μια ευκαιρία για μια πραγματική καμπή στη Μέση Ανατολή, αν πετύχουμε. Αλλά δεν είναι καθόλου σαφές πώς θα εξελιχθεί.»

Ωστόσο, για τον Τραμπ, η ασάφεια αποτελεί χαρακτηριστικό και όχι παρέκκλιση.

Κρατώντας τους πολεμικούς στόχους αόριστους, διατηρεί πολιτικό περιθώριο να κηρύξει τη νίκη όποτε το επιθυμεί. Φαίνεται να έχει διδαχθεί ένα μάθημα από το Ιράκ και το Αφγανιστάν: οι μεγάλης κλίμακας χερσαίοι πόλεμοι ενέχουν τον κίνδυνο βάλτου.

Παρά ταύτα, είναι δύσκολο να βρεθεί παράδειγμα όπου η αεροπορική ισχύς από μόνη της οδήγησε σε αλλαγή καθεστώτος και στη δημιουργία σταθερού διαδόχου κράτους. Αν και ο Τραμπ επέμεινε ότι δεν πρόκειται να «βαρεθεί», ορισμένοι επικριτές του αμφισβητούν την αντοχή του εάν το καθεστώς επιβιώσει.

Ακόμη κι έτσι, μια στρατιωτική επιτυχία των ΗΠΑ που δεν θα συνοδευτεί από ευρύτερη πολιτική αλλαγή θα μπορούσε, στη χειρότερη περίπτωση, να καταστήσει την περιοχή ασφαλέστερη.

«Αυτό που θα προκύψει ξεκάθαρα από αυτόν τον πόλεμο είναι ένα πολύ, πολύ αλλαγμένο καθεστώς, ακόμη κι αν επιβιώσει», δήλωσε ο Έλιοτ Έιμπραμς, ανώτερος συνεργάτης του Council on Foreign Relations και πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος εξωτερικής πολιτικής στην κυβέρνηση Μπους.

«Δεν θα υπάρχει ένας ανώτατος ηγέτης πραγματικά πανίσχυρος, όπως ήταν ο (Αγιατολάχ Ρουχολάχ) Χομεϊνί και ο Χαμενεΐ», πρόσθεσε. «Θα πρόκειται για μια χώρα σε μεγάλο βαθμό χωρίς ικανότητα χρήσης ισχύος. Μέχρι να τελειώσει αυτό -ακόμη κι αν διαρκέσει μόνο μία εβδομάδα- δεν θα διαθέτουν καθόλου πυρηνικό πρόγραμμα. Πιθανότατα δεν θα έχουν εκτοξευτές πυραύλων και ίσως ούτε πυραύλους. Δεν θα έχουν ναυτικό.»

Ένα αποδυναμωμένο Ιράν θα είχε και ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες, στερώντας από τη Ρωσία και την Κίνα ένα τρίτο μέλος του αντιδυτικού τους άξονα και ενδεχομένως επιβραδύνοντας τη ροή drones και πυραύλων προς τη ρωσική πολεμική προσπάθεια στην Ουκρανία.

Ωστόσο, η ίδια η κατάρτιση θετικών σεναρίων για το Ιράν παραβλέπει την «κατάρα» της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: ό,τι φαίνεται λογικό και πιθανό στον Λευκό Οίκο συχνά καταρρέει όταν έρθει σε επαφή με τη σύνθετη πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής.

Η σύγχρονη ιστορία των ΗΠΑ δείχνει ότι οι πόλεμοι δεν χάνονται μόνο στα ξένα πεδία μαχών· συχνά χάνονται και στην ίδια την κοινή γνώμη στο εσωτερικό.

Και, σε αντίθεση με τη διαβεβαίωση του Χέγκσεθ, κανείς δεν μπορεί ακόμη να γνωρίζει πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.