Η επιχειρηματικότητα ως δείκτης γυναικείας εδυνάμωσης σε έναν κόσμο με έξαρση έμφυλης βίας και πολέμους

Η επιχειρηματικότητα, πέρα από εφαλτήριο για την καινοτομία, την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία, αποτελεί και μοχλό για την γυναίκεια ενδυνάμωση, σε έναν κόσμο που η βία και οι ανισότητες γνωρίζουν ανησυχητική έξαρση.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, η Σοφία Κουνενάκη Εφραίμογλου, Α' αντιπρόεδρος ΕΒΕΑ και πρόεδρος του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού, χαρτογραφεί τη θέση των γυναικών στην οικονομία και στην επιχειρηματικότητα σε εθνικό και πανευρωπαϊκό πλαίσιο.

Είναι γεγονός ότι ηθέση των γυναικών στην οικονομία έχει βελτιωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη, με ολοένα και περισσότερες γυναίκες να συμμετέχουν ενεργά στην επιχειρηματική δραστηριότητα, να δημιουργούν επιχειρήσεις και να συμβάλλουν στην καινοτομία και στην ανάπτυξη της οικονομίας. Παράλληλα, παρατηρείται σταδιακή πρόοδος και στην εκπροσώπησή τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Το 28% των  ΔΣ των  ελληνικών επιχειρήσεων είναι γυναίκες

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της προόδου που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια είναι η παρουσία των γυναικών στα Διοικητικά Συμβούλια επιχειρήσεων.

Στην Ελλάδα, το 2010 η συμμετοχή των γυναικών στα Δ.Σ. ήταν κάτω από 10%, ενώ σήμερα κινείταιπερίπου στο 28%, γεγονός που αποτυπώνει μια σημαντική μεταβολή στην εκπροσώπηση των γυναικών στα ανώτερα επίπεδα διοίκησης. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται τόσο με θεσμικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ισότητας όσο και με μια ευρύτερη αλλαγή κουλτούρας στον επιχειρηματικό κόσμο. 

Το 34% των ΔΣ των επιχειρήσεων στην Ευρώπη είναι γυναίκες

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πρόοδος είναι ακόμη πιο εμφανής: το ποσοστό των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια μεγάλων επιχειρήσεων αυξήθηκε από περίπου 12% πριν από μία δεκαετία σε περίπου 34% σήμερα.

Η αύξηση αυτή δείχνει ότι η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στη διοίκηση των επιχειρήσεων δεν αποτελεί πλέον απλώς μια θεσμική επιδίωξη, αλλά σταδιακά γίνεται μέρος μιας ευρύτερης αντίληψης για πιο σύγχρονες και πιο συμπεριληπτικές μορφές εταιρικής διακυβέρνησης. Παρά την πρόοδο αυτή, η ισότιμη συμμετοχή δεν έχει ακόμη επιτευχθεί.

Στην Ευρώπη μόνο περίπου το ένα τρίτο των επιχειρήσεων ιδρύεται από γυναίκες, ενώ πολλές γυναίκες επιχειρηματίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση, σε επαγγελματικά δίκτυα και σε θέσεις ανώτερης διοίκησης.

Η ενίσχυση της παρουσίας των γυναικών στην επιχειρηματικότητα και στα κέντρα λήψης αποφάσεων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ισότητας. Είναι και σημαντικός παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης, καθώς οικονομίες που αξιοποιούν πλήρως το ανθρώπινο δυναμικό τους είναι πιο καινοτόμες, πιο ανταγωνιστικές και πιο ανθεκτικές στις προκλήσεις του μέλλοντος.

Η ηγεσία εξακολουθεί να θεωρείται «ανδρικό»πεδίο

Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, υπάρχουν εμπόδια που εξακολουθούν να δυσκολεύουν την ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στην επιχειρηματικότητα και στην οικονομική ζωή. Όπως εξηγεί η Σοφία Κουνενάκη Εφραίμογλου, ένα από τα βασικότερα εμπόδια αφορά τα κοινωνικά στερεότυπα που εξακολουθούν, σε πολλές περιπτώσεις, να επηρεάζουν τις επαγγελματικές επιλογές και τις ευκαιρίες εξέλιξης των γυναικών.

Η επιχειρηματικότητα και η ηγεσία εξακολουθούν συχνά να αντιμετωπίζονται ως κατεξοχήν «ανδρικά» πεδία, γεγονός που επηρεάζει τόσο τις προσδοκίες της κοινωνίας όσο και την αυτοπεποίθηση με την οποία οι ίδιες οι γυναίκες διεκδικούν τέτοιους ρόλους.

Παράλληλα, πολλές γυναίκες καλούνται να διαχειριστούν αντικρουόμενους ρόλους ανάμεσα στην επαγγελματική και την οικογενειακή τους ζωή. Η άνιση κατανομή των οικογενειακών και φροντιστικών ευθυνών εξακολουθεί να επηρεάζει τη δυνατότητα των γυναικών να αφιερώσουν χρόνο και πόρους στην ανάπτυξη μιας επιχείρησης ή στην ανάληψη θέσεων αυξημένης ευθύνης.

Προβλήματα ρευστότητας αντιμετωπίζουν οι γυναίκες επιχειρηματίες

Υπάρχουν όμως και πιο πρακτικά εμπόδια που σχετίζονται με την ίδια την επιχειρηματική δραστηριότητα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μόνο περίπου το ένα τρίτο των επιχειρήσεων ιδρύεται από γυναίκες, γεγονός που δείχνει ότι το επιχειρηματικό οικοσύστημα δεν αξιοποιεί ακόμη πλήρως το δυναμικό τους. Παράλληλα, στοιχεία από πρόσφατη έρευνα των Ευρωεπιμελητηρίων δείχνουν ότι το 36% των γυναικών επιχειρηματιών αντιμετωπίζει προβλήματα ρευστότητας και το 32% δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση, ενώ το 75% ξεκινά μια επιχείρηση βασιζόμενο κυρίως σε προσωπικές αποταμιεύσεις.

Επιπλέον, η περιορισμένη παρουσία γυναικών σε ηγετικές θέσεις σημαίνει ότι συχνά απουσιάζουν και τα πρότυπα που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ενθαρρυντικά για τις νεότερες γενιές. Για τον λόγο αυτό, η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην επιχειρηματικότητα και στα κέντρα λήψης αποφάσεων δεν είναι μόνο θέμα πολιτικών ισότητας.

Αποτελεί και ζήτημα δημιουργίας ενός πιο υποστηρικτικού επιχειρηματικού οικοσυστήματος, αλλά και ευρύτερης αλλαγής νοοτροπίας και κουλτούρας στην κοινωνία και στον επιχειρηματικό κόσμο.

Η εργασία «μοχλός» ενδυνάμωσης και αυτονομίας

Τα τελευταία χρόνια η κακοποίηση και η ενδοοικογενειακή βία εις βάρος των γυναικώνγνωρίζει μεγάλη έξαρση διεθνώς και ειδικότερα στην πατρίδα μας. Η έξαρση αυτή μάλιστα είναι τόσο μετρήσιμη που επέφερε αλλαγή του ποινικού κώδικα, με την θέσπιση αυστηρότερων ποινών για τους θύτες.  

Σύμφωνα με πολύ πρόσφατα ευρωπαϊκά στοιχεία, μία στις τρεις γυναίκες στην Ευρώπη έχει βιώσει σωματική ή σεξουαλική βία κατά τη διάρκεια της ζωής της, ενώ η διαδικτυακή παρενόχληση εμφανίζεται αυξημένη ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες. Τα δεδομένα αυτά υπενθυμίζουν ότι η ισότητα των φύλων παραμένει ένα ζήτημα με έντονες κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις και ότι η ενδυνάμωση των γυναικών δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε θεσμικές διακηρύξεις.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συμμετοχή των γυναικών στην οικονομία αποτελεί έναν από τους πιο ουσιαστικούς δείκτες πραγματικής ενδυνάμωσης. Η πρόσβαση στην εργασία, στο εισόδημα και στην επιχειρηματική δραστηριότητα δεν αφορά μόνο την οικονομική διάσταση της ζωής των γυναικών, αλλά συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων, την αυτοπεποίθηση και την ελευθερία επιλογών. Όταν οι γυναίκες έχουν ενεργό ρόλο στην οικονομική ζωή, αποκτούν μεγαλύτερη δυνατότητα να διαμορφώσουν το μέλλον τους, να μειώσουν καταστάσεις εξάρτησης και να διεκδικήσουν με μεγαλύτερη ασφάλεια τα δικαιώματά τους.

Συσχέτιση της προστασίας των δικαιωμάτων των γυναικών με την συμμετοχή τους στην Οικονομία

Ταυτόχρονα, διεθνείς μελέτες, όπως οι δείκτες Women, Businessand the Law της Παγκόσμιας Τράπεζας και οι δείκτες του UNDP για την ενδυνάμωση των γυναικών, δείχνουν ότι υπάρχει ισχυρή σχέση μεταξύ του θεσμικού πλαισίου που προστατεύει τα δικαιώματα των γυναικών και της πραγματικής συμμετοχής τους στην οικονομία. Χώρες στις οποίες οι νόμοι διασφαλίζουν μεγαλύτερη αυτονομία για τις γυναίκες –για παράδειγμα σε ζητήματα εργασίας, κινητικότητας ή προστασίας από διακρίσεις– εμφανίζουν και υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Παράλληλα, η μεγαλύτερη παρουσία των γυναικών στην οικονομική δραστηριότητα και στην επιχειρηματικότητα συμβάλλει και στη διαμόρφωση νέων προτύπων. Όσο περισσότερες γυναίκες συμμετέχουν ενεργά στην οικονομία και αναλαμβάνουν ηγετικούς ρόλους, τόσο περισσότερο ενισχύεται η ορατότητα των δυνατοτήτων τους και δημιουργούνται πρότυπα που μπορούν να εμπνεύσουν τις νεότερες γενιές.

Για τον λόγο αυτό, η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην οικονομία δεν αποτελεί μόνο ζήτημα οικονομικής ανάπτυξης. Αποτελεί και βασική προϋπόθεση για μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο ασφαλή και με περισσότερες ευκαιρίες για όλους.

Οι επιχειρηματικοί φορείς σημαντικοί στη δημιουργία πιο ισότιμου περιβάλλοντος

Ο ρόλος των θεσμών και των επιχειρηματικών φορέων είναι ιδιαίτερα σημαντικός στη δημιουργία ενός πιο ισότιμου επιχειρηματικού περιβάλλοντος, καθώς μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση ευκαιριών, στην άρση εμποδίων και στη στήριξη των γυναικών που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν επιχειρηματικά. Μέσα από δράσεις εκπαίδευσης, καθοδήγησης, δικτύωσης και υποστήριξης της καινοτομίας, οι θεσμοί μπορούν να δημιουργήσουν ένα οικοσύστημα στο οποίο περισσότερες γυναίκες θα έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν τις ιδέες και τις επιχειρηματικές τους πρωτοβουλίες.

Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών, για παράδειγμα, έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια μια σειρά από πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην ενίσχυση της καινοτομίας και της νεοφυούς επιχειρηματικότητας. Μέσα από τη Θερμοκοιτίδα Επιχειρηματικότητας Αθήνας (Θ.Ε.Α.), παρέχεται υποστήριξη σε νέες επιχειρηματικές ομάδες μέσω συμβουλευτικών υπηρεσιών, δικτύωσης με την αγορά, πρόσβασης σε επενδυτές και καθοδήγησης για την ανάπτυξη βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων.

Παράλληλα, δημιουργούνται και πιο στοχευμένες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο δημιουργείται ο Οργανισμός Γυναικείας Επιχειρηματικότητας και Ηγεσίας (ΟΓΕΗ), με πρωτοβουλία του ΕΒΕΑ,της Ένωσης Ελλήνων Επιχειρηματιών, του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Λιανικής Πωλήσεων Ελλάδος και του Συνδέσμου Ανωνύμων Εταιρειών και Επιχειρηματικότητας. Στόχος του οργανισμού είναι η ανάπτυξη δράσεων που ενισχύουν την πρόσβαση των γυναικών σε εκπαίδευση, κατάρτιση, χρηματοδότηση και επαγγελματικά δίκτυα, καθώς και η διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων πολιτικής για την προώθηση της ισότητας στην οικονομία.

Τέτοιες πρωτοβουλίες δείχνουν ότι η ενίσχυση της ισότητας στην επιχειρηματικότητα δεν είναι μόνο ζήτημα αρχών, αλλά και ζήτημα συγκεκριμένων πολιτικών και συνεργασιών. Μέσα από συντονισμένες δράσεις των θεσμών και της επιχειρηματικής κοινότητας μπορούν να δημιουργηθούν περισσότερες ευκαιρίες για τις γυναίκες να συμμετέχουν ενεργά στην οικονομία και να αναπτύσσουν τις επιχειρηματικές τους πρωτοβουλίες.

Η επιχειρηματικότητα δεν είναι μοναχική πορεία, χρειάζεται συνεργασίες

Η επιχειρηματικότητα δεν υπόσχεται μια εύκολη πορεία, αλλά προσφέρει μια διαδρομή δημιουργίας, ευθύνης και προσωπικής εξέλιξης. Στις νέες γυναίκες που σκέφτονται να ξεκινήσουν τη δική τους επιχειρηματική δραστηριότητα, η Σοφία Κουνενάκη Εφραίμογλου τις συμβουλεύει να πιστέψουν στις δυνατότητές τους και να μην αφήσουν στερεότυπα ή αμφιβολίες να περιορίσουν τις επιλογές τους.

Οι επαγγελματικές διαδρομές σπάνια είναι γραμμικές. Συχνά περιλαμβάνουν μεταβάσεις, αλλαγές κατεύθυνσης και νέες εμπειρίες που τελικά εμπλουτίζουν την πορεία.

Όποια και όποιος ξεκινά μια επιχειρηματική διαδρομή θα πρέπει να επενδύει στη γνώση, να αναζητά καθοδήγηση και να δημιουργεί δίκτυα ανθρώπων που μπορούν να στηρίξουν και να ενισχύσουν την προσπάθειά του. Η επιχειρηματικότητα δεν είναι μια μοναχική πορεία, διαμορφώνεται μέσα από συνεργασίες, εμπειρίες και σχέσεις εμπιστοσύνης. Κάθε νέα γυναίκα που αποφασίζει να επιχειρήσει δεν δημιουργεί μόνο μια επιχείρηση. Δημιουργεί ένα παράδειγμα για τις επόμενες γυναίκες, ανοίγει δρόμους και συμβάλλει σε μια οικονομία πιο δυναμική, πιο καινοτόμο και πιο ανοιχτή σε νέες ιδέες.
 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.