Μενού
  • Α-
  • Α+

Η ζωή του σίγουρα θα μπορούσε να είναι το σενάριο μιας ταινίας. Είναι ένας από τους πλέον επιδραστικούς πολιτικούς της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας. Χαρισματική προσωπικότητα με φανατικούς οπαδούς αλλά και ορκισμένους εχθρούς. Και αυτό ισχύει ακόμα και σήμερα. Σημάδεψε με το έργο του μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο για τη χώρα. Παρέμεινε στο τιμόνι της χώρας για 10 χρόνια (σε τρεις θητείες) κάτι που τον κάνει τον τέταρτο μακροβιότερο πρωθυπουργό μετά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Χαρίλαο Τρικούπη. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, γεννήθηκε μια ημέρα σαν σήμερα, στις 5 Φεβρουαρίου του 1919.

Ένας γεννημένος πολιτικός με ακαδημαϊκή καριέρα

Ο Ανδρέας Παπανδρέου γεννήθηκε στη Χίο. Γιος του Γεωργίου Παπανδρέου και της Σοφίας Μινέικο. Η πολιτική ήταν στη φύση του. Ήταν ακόμα μαθητής στο κολέγιο Αθηνών όταν συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από τη δικτατορία του Μεταξά. Συλλαμβάνεται και πάλι αργότερα ως φοιτητής, πλέον, της Νομικής Σχολής. Φυλακίζεται και όταν βγαίνει από τη φυλακή φεύγει για σπουδές στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σπουδάζει Οικονομικά στο Χάρβαρντ. Παίρνει την αμερικανική υπηκοότητα και εν μέσω του Β Παγκοσμίου Πολέμου κατατάχθηκε ως εθελοντής στο ναυτικό. Στη συνέχεια ακολουθεί καριέρα καθηγητή στα Πανεπιστήμια Χάρβαρντ, Μινεσότας, Νορθγουέστερν και Μπέρκλεϊ, στο οποίο διετέλεσε κοσμήτορας της οικονομικής σχολής (1956-1959).

Φαίνεται, όμως, πως η πολιτική ήταν το μεγάλο του μεράκι. Έτσι, όταν επέστρεψε στην Ελλάδα άρχισε να... προετοιμάζει το έδαφος. Τελικά, θέτει για πρώτη φορά υποψηφιότητα στις εκλογές της 16ης Φεβρουαρίου 1964 και εκλέγεται πανηγυρικά βουλευτής Αχαΐας της Ένωσης Κέντρου. Στην κυβέρνηση που σχημάτισε ο πατέρας του διετέλεσε υπουργός Προεδρίας της Κυβερνήσεως και αναπληρωτής υπουργός Συντονισμού με υπουργό τον Στέφανο Στεφανόπουλο.

Οι, για εκείνη την εποχή, μοντέρνες πολιτικές αντιλήψεις που είχε τον έφεραν σε κόντρα ακόμα με στελέχη της Ένωσης Κέντρου. Εκείνος παραιτείται και προσπαθεί να στρέψει το κόμμα προς τ' αριστερά. Από εκεί και πέρα, όμως, θα έρθει μια πολιτική καταιγίδα. Κατηγορήθηκε ως εμπνευστής της στρατιωτικής συνωμοσίας (υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ). Μετά έρχονται τα «Ιουλιανά», η ρήξη με το Παλάτι, η «Αποστασία», όπου με κάθε ευκαιρία ο Παπανδρέου επιτίθεται στο θρόνο και τους «εξωτερικούς παράγοντες», ενώ οι αντίπαλοί του τον κατηγορούν ως εχθρό της ομαλότητας.

Το ΠΑΚ, το ΠΑΣΟΚ και η πρωθυπουργία

Με την εκδήλωση του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου ο Παπανδρέου συλλαμβάνεται και μεταφέρεται στις φυλακές Αβέρωφ. Τον Δεκέμβριο του απελευθερώνεται και τον επόμενο μήνα του δίνεται η άδεια να φύγει στο εξωτερικό. Ένα μήνα μετά στην Στοκχόλμη ιδρύει το ΠΑΚ και ξεκινάει τον αντιδικτατορικό αγώνα του.

Ένα μήνα μετά την πτώση της δικτατορίας, επιστρέφει στην Ελλάδα και το ΠΑΚ μετεξελίσσεται σε ΠΑΣΟΚ με κεντρικό σύνθημα «Εθνική Ανεξαρτησία - Λαϊκή Κυριαρχία - Κοινωνική Απελευθέρωση-Δημοκρατική διαδικασία». Στις πρώτες εκλογές (1974) αναδεικνύεται τρίτη κοινοβουλευτική δύναμη, στις δεύτερες (1977) αξιωματική αντιπολίτευση και στις τρίτες (1981) με κεντρικό σύνθημα «Αλλαγή» σαρώνει τα πάντα στο πέρασμα του και με το 48,06% των ψήφων και 172 έδρες στη Βουλή σχηματίζει την πρώτη αριστερή/σοσιαλιστική κυβέρνηση στην ιστορία του ελληνικού κράτους. Προχώρησε σε πολλές και σημαντικές αλλαγές (πολιτικός γάμος, μονοτονικό, αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ΕΣΥ, αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης κ.α). Ταυτόχρονα με δανεικά που επιβάρυναν σημαντικά το δημόσιο χρέος έκανε τη λεγόμενη «επεκτατική δημοσιονομική πολιτική» ανακουφίζοντας οικονομικά μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού.

Η δεύτερη πρωθυπουργική του θητεία μετά τις εκλογές της 2ας Ιουνίου 1985(κατά τις οποίες το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσε το 45,82% των ψήφων και 161 έδρες) ξεκίνησε και ολοκληρώθηκε εντελώς διαφορετικά. Λιτότητα και σκάνδαλα (κυρίως εκείνο του Κοσκωτά) έφεραν την πτώση του ΠΑΣΟΚ. Ο ίδιος ο Παπανδρέου αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα με την καρδιά του κάτι που τον κατέβαλε.

Στις πρόωρες εκλογές της 10ης Οκτωβρίου 1993, το ΠΑΣΟΚ επανήλθε θριαμβευτικά στην εξουσία με ποσοστό 46,82%. Ο Παπανδρέου θα κυβερνήσει για δύο περίπου χρόνια. Το Νοέμβριο του 1995 θα μεταφερθεί στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο με σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία τον οδήγησαν να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία στις 17 Ιανουαρίου 1996.

Για πολλούς αυτά τα δυο χρόνια ήταν και τα «ποιοτικότερα» του Ανδρέα στο τιμόνι της χώρας. Ακολούθησε συνετή και σφιχτή οικονομική πολιτική, ενόψει ΟΝΕ, δημιούργησε το ΑΣΕΠ ανακοίνωσε το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα Ελλάδας-Κύπρου και επέβαλε εμπάργκο στην (τότε) ΠΓΔΜ.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου άφησε την τελευταία του πνοή τα ξημερώματα της 23ης Ιουνίου 1996 από ανακοπή καρδιάς, σε ηλικία 77 ετών.