Αν ανήκετε σε εκείνους που πιστεύουν ότι το ποδόσφαιρο είναι απλά 22 τύποι με σορτσάκια που ιδρώνουν κυνηγώντας ένα κομμάτι δέρμα, μάλλον βλέπετε λάθος άθλημα. Γιατί η μπάλα, ιστορικά, υπήρξε το μεγαλύτερο, το πιο ακατέργαστο μεγάφωνο της λαϊκής ψυχής.
Θυμάστε εκείνη τη μυθική ατάκα του σπουδαίου Μπιλ Σάνκλι, που έλεγε ότι το ποδόσφαιρο δεν είναι ζήτημα ζωής και θανάτου, αλλά κάτι απείρως πιο σημαντικό; Ε, δεν το έλεγε τυχαία. Και δεν υπάρχει πιο τρανή απόδειξη για αυτό από τις στιγμές που το γήπεδο μετατράπηκε σε ανάχωμα απέναντι στην ίδια την ιστορία.
Έχετε δει την κινηματογραφική «Απόδραση των 11», σωστά; Εκείνο το χολιγουντιανό έπος του Τζον Χιούστον, όπου ο Σιλβέστερ Σταλόνε, ο Πελέ και ο Μάικλ Κέιν κάνουν πλάκα στους Ναζί μέσα σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης και κερδίζουν την ελευθερία τους. Υπέροχη ταινία. Ε, ξεχάστε την.
Γιατί το σενάριο που έγραψε η πραγματικότητα εδώ, στη δική μας χώρα, κάνει την «Απόδραση των 11» να μοιάζει με παιδικό παραμύθι. Ήταν κάτι σαν το Inglourious Basterds του Ταραντίνο, μόνο που αντί για δυναμίτη, οι πρωταγωνιστές κρατούσαν ποδοσφαιρικά παπούτσια. Μιλάμε για ένα φιλικό που δεν σφύριξε ποτέ σέντρα, αλλά εξελίχθηκε στην πιο «καρυδάτη» αντιστασιακή διαδήλωση ενάντια στους κατακτητές.
Μια πόλη στην κατάψυξη
Άνοιξη του 1942. Η Αθήνα στενάζει κάτω από την μπότα της γερμανικής Κατοχής. Η πείνα θερίζει, η επιβίωση είναι ρουλέτα και η αθλητική δράση είναι πρακτικά νεκρή.
Το πρωτάθλημα της σεζόν '40-'41 ακυρώθηκε πριν καν αρχίσει. Τα γήπεδα, στοιχειωμένα ή λεηλατημένα. Οι Ιταλοί έχουν ξηλώσει το τερέν, έχουν διαλύσει τα γραφεία και πουλάνε στη μαύρη αγορά από μπάλες μέχρι τα κορδόνια των παπουτσιών της ΑΕΚ.
Ανεβαίνεις στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας; Ακόμα χειρότερα. Το Υπουργείο Στρατού έχει επιτάξει το γήπεδο του Παναθηναϊκού. Κάποιες αίθουσες είναι πρόχειρα νοσοκομεία, κάποιες άλλες παραχωρήθηκαν στο Εμπειρίκιο Ορφανοτροφείο. Το άθλημα βρίσκεται στον αναπνευστήρα.
Διαβάστε ακόμα: Οι 200 της Καισαριανής, επτά ιστορικές αλήθειες και οι πολιτικοί απόγονοι των δωσίλογων
Μέσα σε αυτή τη δυστοπία, μια χούφτα άνθρωποι αποφασίζουν να αντιδράσουν. Στήνουν την «Ένωση Ελλήνων Αθλητών» με έναν και μόνο σκοπό: Να παίζουν μπάλα για να μαζεύουν λεφτά και να σώζουν κόσμο. Έτσι, πέφτει στο τραπέζι η απόλυτη ιδέα. Ένα φιλικό ντέρμπι Παναθηναϊκός - ΑΕΚ στη Λεωφόρο.
Μια επιτροπή παικτών πάει στον πρόεδρο του Παναθηναϊκού, τον Απόστολο Νικολαΐδη. Το αίτημά τους ξεκάθαρο και ιερό: «Θέλουμε μέρος των εισπράξεων να πάει στο νοσοκομείο Σωτηρία. Εκεί σβήνουν από φυματίωση δικοί μας άνθρωποι, συναθλητές μας».
Ανήμερα του αγώνα, όμως, μέσα στα αποδυτήρια σκάει η ψυχρολουσία. Ο Νικολαΐδης τους κόβει τον βήχα. Τους λέει ορθά-κοφτά πως δεν πρόκειται να πάει ούτε δραχμή στο νοσοκομείο, με τη δικαιολογία ότι οι Γερμανοί είχαν αποφασίσει να βάλουν χέρι στα ταμεία.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, σκάει : «Παιδιά, παρεμπιπτόντως, για να ελέγχεται η κατάσταση, το ματς θα το σφυρίξει ένας Αυστριακός αξιωματικός των κατοχικών δυνάμεων».
Όταν η κερκίδα έγινε ηφαίστειο
Εδώ είναι η στιγμή που η ιστορία αλλάζει ταχύτητα. Δεν υπάρχει περίπτωση να γίνουν κομπάρσοι στη φιέστα του κατακτητή. Οι αρχηγοί των δύο ομάδων, ο Τάσος Κρητικός του Παναθηναϊκού και ο Κλεάνθης Μαρόπουλος της ΑΕΚ, παίρνουν τη μεγάλη απόφαση. Βγαίνουν από τη φυσούνα, αλλά δεν πάνε προς τη σέντρα. Σκαρφαλώνουν στην εξέδρα.
Εκείνη τη μέρα, στις κερκίδες της Λεωφόρου συνωστίζονταν 15.000 άνθρωποι. Δεκαπέντε χιλιάδες ψυχές που έψαχναν έστω και δύο ώρες κανονικότητας. Όταν οι αρχηγοί τούς εξηγούν τι ακριβώς έχει παιχτεί στα αποδυτήρια τα λεφτά που κόπηκαν από τους ασθενείς, τον Ναζί διαιτητή, την υποταγή γίνεται το έλα να δεις.
«Δεν παίζουμε για τους κατακτητές»
Το πλήθος εκρήγνυται, μιλάμε για ωμή, ατόφια λαϊκή εξέγερση. Οι φίλαθλοι ξηλώνουν τις ξύλινες εξέδρες με γυμνά χέρια. Σπάνε ό,τι βρουν μπροστά τους. Φτάνουν στο σημείο να ξεριζώσουν τα ίδια τα δοκάρια του γηπέδου! Η Λεωφόρος ισοπεδώνεται από τα ίδια της τα παιδιά, σε μια συγκλονιστική δήλωση: «Αν δεν ορίζουμε εμείς το παιχνίδι μας, δεν θα υπάρχει παιχνίδι».
Το γήπεδο δεν τους χωράει πια. Αυτές οι 15.000 άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους και συγκροτούν μια τεράστια, αυθόρμητη αντιφασιστική πορεία. Ένα ανθρώπινο ποτάμι που ξεκινά από τους Αμπελοκήπους και φτάνει μέχρι την Ομόνοια, φωνάζοντας συνθήματα κατά της Κατοχής.
Η αντίδραση των Γερμανών; Γνωστή και αναμενόμενη. Στρατός, βία, καταστολή. Η διαδήλωση χτυπήθηκε αλύπητα. Αλλά ξέρετε κάτι; Δεν είχε καμία σημασία πια. Το μήνυμα είχε σταλεί.
Εκείνο το «ντέρμπι που δεν έγινε ποτέ» άναψε τη φωτιά. Συσπείρωσε τους πάντες. Όλοι οι ποδοσφαιριστές γράφτηκαν στην «Ένωση Ελλήνων Αθλητών». Λίγο αργότερα, διοργάνωσαν ένα ολόκληρο πρωτάθλημα στο γήπεδο της Νήαρ Ηστ. Και με τις τεράστιες εισπράξεις από εκείνους τους αγώνες, γλίτωσαν κυριολεκτικά δεκάδες αθλητές από τον θάνατο της πείνας.
Εκείνο το απόγευμα, ο Παναθηναϊκός και η ΑΕΚ μπορεί να μην άλλαξαν πάσες. Άλλαξαν όμως την ιστορία.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
