Το Λονδίνο των φτωχών: Αν θες να δεις τα ταξικά τείχη…

Η φτώχια, αυτή η όξινη βροχή που έρχεται από πάνω αλλά δεν έχει ίχνος σύννεφου. Το «φαινόμενο» αυτό το έφτιαξαν οι ένοικοι γυάλινου, διαμαντένιου, πύργου που ήθελαν να δουν δύο πράγματα: τους φτωχούς να τρέχουν και την απελπισία να γίνεται νόμος και συνήθεια. Η απόσταση μεταξύ των δύο μερών ήταν ο ήσυχος ύπνος των κοιμισμένων συνειδήσεων. Μικρή διόρθωση. Είναι ο ήσυχος ύπνος των κοιμισμένων συνειδήσεων. Οι στερημένοι, οι περιθωριοποιημένοι, οι αποκτηνωμένοι, υπάρχουν και όπως φαίνεται θα συνεχίσουν να υπάρχουν. Τα σκοτεινά στενά των πόλεων, η ασυντρόφευτη μεγαλοπρέπεια της φύσης και η θηριώδης ατομική μοναξιά, ζουν και βασιλεύουν. Η φτώχια είναι το πρώτο μεροκάματο που έμεινε πρώτο και ακάματο, απλήρωτο, αξέχαστο.

Αν θες να δεις τα ταξικά τείχη, στα εσωτερικά σύνορα θα τη δεις. Ένας φροντισμένος, καθαρός, λαμπερός δρόμος και ένας με τις λάμπες σπασμένες. Μια τράπεζα, μια εκκλησία και ένα κυβερνητικό γραφείο και λίγο πιο δίπλα ένας κάδος πεσμένος, μια βλαστήμια που δαγκώνει κι ένα χαρτόκουτο για νταραβέρι. Αν η μοναξιά είναι το καλά ακονισμένο τσεκούρι που γυρίζει πάνω από τα κεφάλια μας, η φτώχια είναι η αναξιοπρέπεια που πυροβολεί τους φτωχούς. Κάποιες στιγμές οι βολές πήγαιναν αλλού, κάποιες… Η φτώχια είναι πάντα εδώ, σε ανθρώπους, σε τόπους σε καθετί ιερό και ανίερο. «Το Λονδίνο των φτωχών» (Εκδόσεις Αλεξάνδρεια), του Χένρι Μέιχιου, είναι εδώ!

Η διαχρονική αντανάκλαση της ταξικής πάλης

Τι είναι, όμως, «Το Λονδίνο των φτωχών»; Η απάντηση θα ξεκινήσει από το τέλος και θα είναι αυτή: η διαχρονική αντανάκλαση της ταξικής πάλης! Και τώρα πάμε στην αρχή, στην παρατήρηση, στην καταγραφή, στο ντοκουμέντο. Όλα ξεκινάνε το φθινόπωρο του 1849. Ο Μέχιου, δημοσιογράφος, βρίσκεται ως απεσταλμένος της εφημερίδας Morning Chronicle στη φτωχογειτονιά Μπέρμοντσι. Αποστολή του είναι να καλύψει την επιδημία χολέρας που έχει πλήξει την περιοχή. Η εφημερίδα βλέπει ότι υπάρχει ενδιαφέρον και σύντομα ανακοινώνει σειρά άρθρων για την κατάσταση των φτωχών εργαζομένων στην Αγγλία. Ο Μέιχιου από απεσταλμένος γίνεται ανταποκριτής. Και τι αποκαλύπτουν οι ανταποκρίσεις τους; Το καλά κρυμμένο και σκόπιμα αγνοημένο κομμάτι της αγγλικής κοινωνίας.

Οι μαρτυρίες για το πώς ζουν οι αυτοί οι άνθρωποι ξεπερνούν την εκτιμώμενη ποσότητα, ποιότητα και φυσικά τη φαντασία του ανυποψίαστου πολίτη. Ο Μέιχιου δεν σταματά και καταγράφει ασταμάτητα. Όταν τελειώσει το έργο του, αυτό θα είναι η ωμή και αναμφισβήτητη αλήθεια ενός κόσμου που υπάρχει και «δικαιώνει» του εκμεταλλευτές, τους εγωιστές και τους ερωτευμένους με τη μοίρα τους ανθρώπους. Ο Μέιχιου πήγε πέρα από το δημοσιογραφικό πεδίο και ένωσε τα ωμά λόγια, τις εύγλωττες πρωτογενείς πήγες και τις ζωές των φτωχών με τη δύναμη του ερευνητή, του μυθιστοριογράφου που δεν φοβάται την αλήθεια και το θάρρος του μάρτυρα που μπαίνει στην πορεία της ζωντανής Ιστορίας.

Οι ιστορίες συγκλονίζουν

Το έργο του Μέιχιου ολοκληρώθηκε σε τέσσερις τόμους (περίπου δύο εκατομμύρια λέξεις) και έχει τον τίτλο London Labour and the London Poor. Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια μας έδωσαν ένα μέρος αυτή της ακαταμάχητης και διαχρονικής δουλειάς. Σε αυτή την εκδοτική προσπάθεια είναι καθοριστική η συμβολή του Δημήτρη Καρακίτσου. Σε αυτόν πιστώνεται η επιλογή και η μετάφραση των κειμένων του Μέιχιου. Ο πρόλογος του μας δίνει με σαφήνεια τα όσα κατέγραψε ο πολυσχιδής Άγγλος. 

Οι ιστορίες που διαβάζουμε συγκλονίζουν με την αδιαμεσολάβητη αλήθειά τους. Οι πλανόδιοι μανάβηδες, πωλητές, καλλιτέχνες, οι συλλέκτες και άλλοι επαγγελματίες του δρόμου, καταθέτουν στον Μέιχιου τις εμπειρίες, τα πάθη, τις αδυναμίες, τις φοβισμένες ευαισθησίες τους. Εδώ μετράει η επιβίωση με κάθε τρόπο, με κάθε κόστος. Μοναδική σταθερά είναι η φτώχια και η αποδοχή της. Παιδική εργασία, ενδοοικογενειακή βία, πορνεία, αλκοολισμός, σωματικός κίνδυνος, απουσία κάθε υγιεινής και ασφάλειας. Αυτά είναι τα συνοδευτικά στοιχεία που πληγώνουν και με έναν αφοπλιστικό τρόπο συνοδεύουν τα πρόσωπα.

Στο «Λονδίνο των φτωχών» έχουμε μια ανεπηρέαστη καταγραφή της κοινωνίας από τα κάτω. Ποια είναι αυτή η κοινωνία, πώς δημιουργήθηκε, ποιες είναι οι συνήθειες και τα ήθη της, γιατί μένει έτσι και γιατί είναι καταδικασμένη να μην αλλάξει; Εδώ ενώνεται ο λόγος του Κάρολου Ντίκενς με αυτόν της πληγωμένης (κοινωνικής) ζωής.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.