«Οδηγός για την αρχαία ελληνική τραγωδία»: Από το «χθες» στο «σήμερα»

Το πρόσωπο κρύβει αναρίθμητα προσωπεία και αυτά αμέτρητα δάκρυα, γέλια, νοήματα, λόγου κοσμήματα, κοινωνίας αιτήματα, ιστορίας σήματα, ανθρώπου  ευχάριστα/δυσάρεστα παραστρατήματα. Η αρχή των πάντων είναι ο λόγος, αλλά όχι αυτός που ακούγεται, αυτός ακολουθεί. Πρώτα είναι αυτός που άηχα συνομιλεί με τους πολίτες, τους συμπολίτες, την πολιτική, τον πόλεμο, την ειρήνη, τη φιλοσοφία,  την επιστήμη, την τυραννία, τη Δημοκρατία.

Τα άμορφα λόγια βρίσκουν το κατάλληλο σώμα και την ανικανοποίητη σκέψη και παίρνουν τη μορφή των αιώνων, των χρόνων που δεν «λυγίζουν» και των χώρων που διαρκώς διαστέλλονται και ασταμάτητα εκτρέπονται στα αχαρτογράφητα μονοπάτια του νου και τη ψυχής. 

Γιατί να διαβάσετε τον οδηγό

Αν ψάχνουμε το μέτρο των πάντων, αυτό θα το βρούμε στην αρχαία ελληνική τραγωδία. Και αυτό δεν είναι έχει να κάνει μόνο με το αδιάψευστο του χαρακτήρα της. Αυτή είναι το πρώτο μέσο για να κατανοήσουμε τον άνθρωπο του τότε και του σήμερα. Η τραγωδία είναι η αυτονομημένη ανάγκη των κοινωνιών, των πολιτικών συστημάτων, των εκδημοκρατισμένων κοινοτήτων που αναζητούν την υπέρβαση, την ουσιαστική κατανόηση του «χθες», του «σήμερα» και του «αύριο».

Σε αυτήν, οι μεγάλες ανθρώπινες δυνάμεις και οι μεγάλες αδυναμίες συνθέτουν το δέος και το σοκ που ήταν μοιραίο να διατρέξουν τις χιλιετίες και τις μνήμες μας. Και σε αυτή τη διαδρομή εντάσσεται ο «Οδηγός για την αρχαία ελληνική τραγωδία» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Ας ξεκινήσουμε αμέσως από το «γιατί» να διαβάσετε αυτόν τον οδηγό. Πρώτα απ’ όλα γιατί έχει τη φροντίδα των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης. Ο συγκεκριμένος εκδοτικός εδώ και χρόνια παραδίδει καλά δουλεμένα, επιμελημένα, δοκίμια, μελέτες. Προσεκτική επιλογή, συνεργασία, συγγραφέων, μεταφραστών και θεμάτων.

Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την αντικειμενική, δίχως πάθη, προσέγγιση των δημιουργών του εν λόγω οδηγού. Η συγγραφική-επιστημονική δουλειά φέρει την υπογραφή του πανεπιστημίου Καίμπριτζ και την επιμέλεια της Pat Easterling, καθηγήτρια της Βασιλικής Έδρας των Αρχαίων Ελληνικών στο πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ και μέλος του Κολεγίου Newnham.

Οι συγγραφείς του τόμου διαθέτουν το μορφωτικό, ακαδημαϊκό υπόβαθρο και την όσο το δυνατόν καλύτερη γνώση της τεράστιας υπό εξερεύνηση περιοχής, της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας. Τέλος, η διάρθρωση του οδηγού συγκροτείται και δομείται πάνω σε τρεις απαραίτητους άξονες: Η τραγωδία ως θεσμός: το ιστορικό πλαίσιο. Τα θεατρικά έργα. Πρόσληψη.

Τραγωδία, ένα κοινωνικό, πολιτικό, ταξικό, ανθρώπινο φαινόμενο

Ο «Οδηγός για την αρχαία ελληνική τραγωδία», μέσα από πλήθος πηγών, πλούσιας βιβλιογραφίας και φυσικά τις γνώσεις των συντελεστών του, παρουσιάζει και εξηγεί την τραγωδία ως ένα πολύπλευρο, πολυπρισματικό κοινωνικό, πολιτικό, ταξικό, βαθιά ανθρώπινο φαινόμενο. Γι’ αυτό και η συγγραφική δουλειά, μελέτη, δεν θα μπορούσε να εξαντληθεί σε ένα πολύ καλό εισαγωγικό εγχειρίδιο. 

Οι επτά επιστήμονες επιχειρούν να παρουσιάσουν το «σώμα» των κειμένων που γνωρίζουμε στο πλαίσιο των αναγνώσεων, της θεατρικής κριτικής και των θεατρικών παραστάσεων των αρχαίων ελληνικών τραγωδιών στη νεότερη εποχή. Το πλησίασμα έχει ολιστικό χαρακτήρα και κάθε κεφάλαιο, που μπορεί να διαβαστεί ανεξάρτητα από τα άλλα, δυναμική απεύθυνση στον αναγνώστη.

Το συνεκτικό στοιχείο του οδηγού είναι η ανάγκη αποκωδικοποίησης της επίδρασης της τραγωδίας στη ζωή των πολιτών τότε και σήμερα. Αυτή είναι που ενώνει τις θεματικές της τραγωδίας ως θεσμού στη ζωή των πολιτών της αρχαίας Αθήνας, τις θεωρητικές ερμηνείες και τις αλλαγές που εμφανίζονται στις τυπικές μορφές πρόσληψης, διασκευής και παράστασης της τραγωδίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Το συλλογικό έργο παρακολουθεί, ερμηνεύει και μεταδίδει στην ουσία την εξέλιξη της  τραγωδίας. Εξηγεί την ανθεκτικότητά της, το ασταμάτητο ενδιαφέρον της και το πώς αλλάζουμε εμείς μέσα απ’ αυτήν. Για να υλοποιηθεί και να παραδοθεί σε εμάς αυτό το εγχείρημα καθοριστική, φυσικά, ήταν η συμβολή των μεταφραστών-επιμελητών του, της Λίνας Ρόζη και του Κώστα Βαλάκα.

Η δουλειά τους φέρνει με ακρίβεια την πολυεπίπεδη ερμηνεία των συγγραφέων-επιστημόνων. Η έκδοση εμπλουτίζεται από κατάλογο εικόνων, γλωσσάρι, χρονολόγιο, εκδόσεις κειμένων, ερμηνευτικά σχόλια, μεταφράσεις, βιβλιογραφία, συμπληρωματική βιβλιογραφία, ευρετήριο αρχαίων και νεών ονομάτων, θεμάτων και αρχαιοελληνικών λέξεων.

Εδώ έχουμε την έκτη ανατύπωση και σίγουρα αξίζουν κι άλλες πολλές γι’ αυτόν τον οδηγό.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.