Ο Διονύσης Σαββόπουλος, η τρομακτική Έλσα, η θεία Μάρω και η δεξιά στροφή

Ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο οποίος έφυγε χθες (21/10) από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών, είχε πολλά ταλέντα. Ένα από αυτά ήταν φυσικά το να γράφει τραγούδια που μιλούσαν στις ψυχές των ανθρώπων.

Ένα άλλο «ταλέντο» που είχε ήταν να εκνευρίζει αφάνταστα τόσο τους δεξιούς όσο και τους αριστερούς. Κυρίως τους δεύτερους. Είναι γνωστό, άλλωστε, πως όταν το 1989 κυκλοφόρησε το άλμπουμ «Το Κούρεμα» εξοργισμένοι αριστεροί που θεωρούσαν πως ο Νιόνιος ήταν (πολιτικά) δικός τους άρχισαν να σπάνε και να καταστρέφουν σε κοινή θέα τους δίσκους που είχαν αγοράσει προκειμένου να συμβολίσουν πως ο ίδιος πλέον θεωρείται δεξιός.

Κάποιοι προφανώς και θα διαφωνήσουν με όλη αυτή την αντίδραση. Το θέμα, ωστόσο, για εκείνους τους ανθρώπους που είχαν αντιδράσει με αυτόν τον τρόπο είναι πως για εκείνους ο Σαββόπουλος δεν ήταν ένας απλός τραγουδοποιός αλλά εκείνος που με τα έργα του έγραφε το soundtrack των Αγώνων τους σε καιρούς χαλεπούς και η... δεξιά στροφή του τους πλήγωσε αφάνταστα.

Ο ίδιος μέσω της αυτοβιογραφίας του «Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα» (εκδόσεις Πατάκη, 2025), απάντησε σε όσα του καταλόγιζαν οι πρώην σύντροφοί του.

«Χαρίσαμε στην Αριστερά τα καλύτερά μας χρόνια. Όχι μάταια. Έφηβοι ήμασταν και αυτά ακριβώς τα χρόνια είναι που μας άνοιξαν τον δρόμο της καρδιάς και φώτισαν, εκ παραδρομής έστω, το ιερό στοιχείο της…

»Με το “Κούρεμα” έκανα στροφή προς τη Δεξιά, μπαϊλντισμένος με τον ψευτοπροοδευτισμό της εποχής και την αλαζονεία του. Ηταν ένας προοδευτισμός νεφελώδης, αντιπαραγωγικός, πολύ κουλτουριάρης κι εντελώς αντιπνευματικός. Δυστυχώς η Αριστερά αφέθηκε να παρασυρθεί από εκείνον τον φτηνιάρικο προοδευτισμό. Παλιοί αριστεροί που, δικαιολογημένα, μισούσαν τη Δεξιά, επειδή κάποτε τους ταπείνωσε και τους ανάγκασε να υπογράψουν δηλώσεις μετανοίας, αλλά και δεν τους έφυγε ποτέ και ο ανομολόγητος θυμός για την ίδια τους την Αριστερά που τους έμπλεξε τότε, μόλις ξεπετάχθηκε το ΠΑΣΟΚ, μετακόμισαν σύσσωμοι.

» Το ΠΑΣΟΚ έγινε το καταφύγιο κάθε πληγωμένου εγωισμού. Άσε δε τον λαϊκισμό του. Ήταν τόσο ακαταμάχητος που επηρέασε βλαπτικά όλο το πολιτικό σύστημα, όλα τα κόμματα σχεδόν. Πολύς φανατισμός».

Ο αριστερός Σαββόπουλος

Και να σκεφτεί κανείς πως ο Διονύσης Σαββόπουλος την περίοδο της χούντας υπήρξε πολιτικός κρατούμενος του δικτατορικού καθεστώτος και μέσα στη φυλακή έγραψε μερικά από τα πιο εμβληματικά του τραγούδια.

Στα φοιτητικά του χρόνια, ο Σαββόπουλος, ήταν μέλος της νεολαίας της ΕΔΑ (Ενωμένη Δημοκρατική Αριστερά) και αυτό από μόνο του ήταν αρκετό για να του δώσει επί χούντας το... «διαβατήριο» για δύο σύντομα περάσματα από τη φυλακή.

Μια από αυτές τις φορές, μάλιστα, ήταν στο «κολαστήριο» της Ασφάλειας στην οδό Μπουμπουλίνας, όπου ο Σαββόπουλος βασανίστηκε σκληρά από τα όργανα του δικτατορικού καθεστώτος. Αυτό το γεγονός, με τη σειρά του, ήταν η γενησιουργός αιτία για να δημιουργήσει δίσκους όπως το «Βρώμικο Ψωμί» που περιέχουν στίχους άκρως πολιτικούς, ταξικούς και, κυρίως, καλά κρυμμένους από τη λογοκρισία.

«Έχω μείνει σε ένα κελί για πάρα πολύ καιρό. Μπορεί βέβαια να ήμουν στενεμένος, αλλά ένα φως μέσα μου έγραφε τραγούδια» είχε πει σε παλαιότερη συνέντευξή του. Το τραγούδι «Δημοσθένους λέξις» γράφτηκε μέσα στη φυλακή. «Άλλοι ταλαιπωρήθηκαν περισσότερο αλλά και για μένα ήταν δύσκολα γιατί με έριξαν σε ένα κελί και δεν πέρναγε η ώρα. Σε κάποια στιγμή βλέπω από τον φεγγίτη του κελιού το υπερυψωμένο δωμάτιο του αξιωματικού υπηρεσίας. Από το ταβάνι κρεμόταν ένα φωτιστικό. Ήταν το ακριβώς ίδιο φωτιστικό που είχαμε στο πατρικό μου σπίτι στο σαλόνι. Μου φάνηκε σαν να ήρθε ένα φως από τα παιδικά μου χρόνια και να με βρήκε στη φυλακή. Ένιωσα μια παρηγοριά. Έχω, μπορώ να πω, γλυκές αναμνήσεις από τη φυλακή. Ακόμα και μέσα στη φυλακή έγραφα τα τραγούδια. Ήταν δύσκολα χρόνια» είχε τονίσει.

«Κι αν βγω απ’ αυτή τη φυλακή κανείς δε θα με περιμένει

οι δρόμοι θα ‘ναι αδειανοί κι η πολιτεία μου πιο ξένη

τα καφενεία όλα κλειστά κι οι φίλοι μου ξενιτεμένοι

αέρας θα με παρασέρνει κι αν βγω απ’ αυτή τη φυλακή» γράφουν οι στίχοι.

Ο πρώτος τίτλος του τραγουδιού ήταν «Εμβατήριο για μετέωρο φυλακισμένο» αλλά το άλλαξε για να αποφύγει τη λογοκρισία.

«Ανακάτεψα εκ των υστέρων τον Δημοσθένη για να ξεγελάσω τη λογοκρισία. Τους δούλεψα κανονικά! Δε με επηρέασε η στενότης ή ο περιορισμός, πετούσα μέσα μου. Πάντα έφερνα εκείνο που συνέβη τότε και το ζούσα στο τώρα. Δεν πήγαινα στο παρελθόν. Έφερνα το παρελθόν στον παρόντα χρόνο» είχε πει ο «Νιόνιος». 

Το τραγούδι αυτό, μάλιστα, προοριζόταν για να το τραγουδήσει ο Στέλιος Καζαντζίδης αλλά εκείνος αρνήθηκε, γιατί φοβήθηκε τον στίχο.

Η τρομακτική Έλσα

Στον ίδιο δίσκο με το «Δημοσθένους λέξις» υπάρχει ένα ακόμα συγκλονιστικό τραγούδι, γραμμένο από τον Σαββόπουλο μέσα στη φυλακη. Είναι το πρώτο τραγούδι του δίσκου, το: «Έλσα σε φοβάμαι».

Το τραγούδι προφανώς και φαίνεται να παραπέμπει σε γυναίκα, αλλά στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμία Έλσα. Ο Σαββόπουλος αναφέρεται στην Ελληνική Στρατιωτική Αστυνομία (ΕΛ.Σ.Α), που την ονόμασε Έλσα, για να ξεγλιστρήσει από τους λογοκριτές και τα κατάφερε. Λέει ανάμεσα στα άλλα:

«Έλσα σε φοβάμαι,
Έλσα σ' αγαπώ, μια στιγμή μαζί σου είναι μακελειό
Νόμιζα πως ήμουν ελεύθερο πουλί
κι όμως ελεύθερη είσαι μονάχα εσύ.

[...]

Έλσα σε φοβάμαι για όσα μ' αναγκάζεις
γι' αυτό το αίμα γι' αυτές εδώ τις φράσεις
είναι μια παγίδα και μια υποταγή
είν' η αγάπη μου η τρελή».

Η «Θεία Μάρω»... του ΚΚΕ

Μέσα στο κελί ο Σαββόπουλος γράφει και τη «Θεία Μάρω». Ο αρχικός τίτλος του τραγουδιού ήταν «Η θεία Μάνου», αλλά άλλαξε λόγω της λογοκρισίας.

«Η Θεία Μάνου είναι υπαρκτό πρόσωπο, ήτανε κρατούμενη μεγαλύτερης ηλικίας από μας -που ήμασταν νέα παιδιά- και λόγω πείρας, επειδή είχε φυλακιστεί πολλάκις - ήταν μέλος του ΚΚΕ η θεία Μάνου - κυριολεκτικώς μας περιέθαλψε, μας ενθάρρυνε και μας έδινε συμβουλές για το πώς να τα βγάλουμε πέρα μέσα στη φυλακή. Τη σκέφτομαι πάντα με μεγάλη αγάπη» είχε πει ο Διονύσης Σαββόπουλος σε παλαιότερη συνέντευξή του.

Παράλληλα, είχε αποκαλύψει πως για λόγους λογοκρισίας ο αρχικός στίχος «στην υγρή μας φυλακή» έγινε «στην υγρή μας την αυλή» και ο αρχικός στίχος «κλαίν ακόμα κι οι φρουροί» έγινε «κλαίν ακόμα κι οι σκληροί».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.