Το ντοκιμαντέρ του 1926 που ίσως ενέπνευσε ένα παγκόσμιο blockbuster

Η συζήτηση γύρω από μία από τις πιο επιτυχημένες ταινίες κινουμένων σχεδίων της Disney, τη «Μοάνα» (στα ελληνικά αποδόθηκε Βαϊάνα) επανέρχεται με αφορμή τη live action ταινία με πρωταγωνιστή τον Ντουέιν Τζόνσον.

Η μουσική περιπέτεια κινουμένων σχεδίων του 2016 εισέπραξε περίπου 687 εκατ. δολάρια παγκοσμίως στους κινηματογράφους, ήταν υποψήφια για δύο Όσκαρ (Καλύτερη Ταινία Κινουμένων Σχεδίων και Καλύτερο Πρωτότυπο Τραγούδι για το How Far I'll Go) και στο Disney+ έγινε μία από τις πιο δημοφιλείς ταινίες της πλατφόρμας, συγκεντρώνοντας δισεκατομμύρια λεπτά θέασης και παραμένοντας για χρόνια ανάμεσα στους τίτλους με τη μεγαλύτερη απήχηση.

Η επιτυχία της οδήγησε τη Disney να επενδύσει σε ολόκληρο franchise και έτσι αναμένουμε τώρα τη live-action διασκευή.

Με αφορμή την κυκλοφορία της άρθρο της Guardian επικαλείται μια πρωτοποριακή ταινία του 1926 με την ίδια ονομασία που γυρίστηκε από τον σκηνοθέτη Ρόμπερτ Φλάερτι στη Σαμόα και έδειχνε την καθημερινότητα των κατοίκων του νησιού και σύμφωνα με ιστορικό ταινιών από αυτή αντλήθηκαν τα στοιχεία για τη σημερινή «Μοάνα».

Η ταινία που έψαχνε θαλάσσια τέρατα και τελικά αποτύπωσε τη ζωή της Πολυνησίας

Η ταινία του 1926 μπορεί να μη γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία, αλλά έμεινε στην ιστορία γιατί είναι η πρώτη ταινία που χαρακτηρίστηκε ότι έχει ντοκιμαντερίστικη αξία από τον Σκωτσέζο κριτικό Τζον Γκρίερσον, εισάγοντας για πρώτη φορά τον όρο στη θεωρία του κινηματογράφου.

«Ο Φλάερτι είχε στο μυαλό του μια ιστορία με ένα τεράστιο θαλάσσιο τέρας», λέει ο ιστορικός του κινηματογράφου Πόσνερ, ο οποίος επέβλεψε την ψηφιακή αποκατάσταση της ταινίας το 2014. «Όταν όμως έφτασε εκεί, δεν υπήρχε κανένα θαλάσσιο τέρας. Υπήρχε μόνο μια νησιωτική κοινωνία όπου όλοι έμοιαζαν ευτυχισμένοι». Και αυτό και κατέγραψε.

Στην πραγματικότητα, πολλές σκηνές της ήταν σκηνοθετημένες και όχι αυθεντικές και παρουσιάζονταν πρακτικές και έθιμα που ήδη τότε είχαν εγκαταλειφθεί, ενώ οι πρωταγωνιστές δεν ήταν στην πραγματικότητα οικογένεια. Παρόλα αυτά στη Σαμόα θεωρείται ότι περιέχει ιστορικά στιγμιότυπα που διαζώσουν παραδόσεις του παρελθόντος.

Σημειώνεται ότι για τη σύγχρονη «Μοάνα» η εταιρεία συνεργάστηκε στενά με ειδικούς και εκπροσώπους των λαών του Ειρηνικού, ώστε η απεικόνιση της πολυνησιακής κουλτούρας να είναι πιο αυθεντική.

Η δρ Ντιόν Φονότι, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σαμόα θεωρεί ότι υπάρχει «μια ουσιαστική σύνδεση» ανάμεσα στην ταινία του Φλάερτι που επίσης είχε συνεργαστεί με την τοπική κοινωνία και στο σύγχρονο κινηματογραφικό franchise της Disney.

Πριν από τη «Μοάνα», αρκετές παραγωγές της Disney είχαν αντλήσει στοιχεία από αυτόχθονες ή μη δυτικούς πολιτισμούς χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τις ίδιες τις κοινότητες, οδηγώντας σε σκηνές που σήμερα θεωρούνται προβληματικές. Για τη «Μοάνα», αντίθετα, η εταιρεία συγκρότησε ομάδα συμβούλων από διάφορα νησιά του Ειρηνικού, οι οποίοι συμμετείχαν σε όλες τις πτυχές της παραγωγής.

«Ήταν μια πολύ θετική εμπειρία», λέει η Φονότι, η οποία συμμετέχει στη συμβουλευτική ομάδα από την αρχή του franchise. «Οι λαοί του Ειρηνικού αποτελούν μέρος της ιστορίας του δυτικού κινηματογράφου από τα πρώτα του βήματα. Το να βλέπουμε σήμερα αυτή τη σχέση να εξελίσσεται είναι πραγματικά εντυπωσιακό.»

Κατά τη γνώμη της, η ταινία του Φλάερτι αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα στην πορεία της κινηματογραφικής εκπροσώπησης της Σαμόα.
«Υπάρχει ένα νήμα που συνδέει τη "Μοάνα" του 1926 με το σήμερα, όπου οι ίδιοι οι άνθρωποι του Ειρηνικού συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση αυτών των ιστοριών.»

Όσο για τις πιθανές συνδέσεις ανάμεσα στις δύο «Μοάνα», ο ιστορικός του κινηματογράφου Μπρους Πόσνερ παραμένει πεπεισμένος ότι η βουβή ταινία αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τη Disney.

«Δεν μπορεί να είναι σύμπτωση», λέει, επισημαίνοντας τόσο το κοινό σκηνικό των νησιών του Ειρηνικού όσο και τον ίδιο τίτλο, ο οποίος απλώς μεταφέρθηκε από έναν ανδρικό χαρακτήρα στην ταινία του 1926 σε μια γυναικεία ηρωίδα στη σύγχρονη εκδοχή.

Σε κάθε περίπτωση, ο Πόσνερ ελπίζει ότι το νέο remake της Disney θα στρέψει ξανά το ενδιαφέρον του κοινού προς το ξεχασμένο βουβό φιλμ, καθώς ετοιμάζει ένα νέο αρνητικό φιλμ 35 χιλιοστών για τον εορτασμό της εκατονταετηρίδας του.
 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.