Το απάνθρωπο «κυνήγι των Μαγισσών» - Το χρονικό της υστερίας που συγκλόνισε το Σάλεμ

Ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της αμερικανικής ιστορίας γράφτηκε στο χωριό Σάλεμ, στη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ. Μία σειρά ανεξήγητων συμπτωμάτων που παρουσίασαν δύο κορίτσια στάθηκε η αφορμή για μία αλυσιδωτή αντίδραση φόβου, καχυποψίας και θρησκευτικού φανατισμού.

Μέσα σε λίγους μήνες, περισσότεροι από 200 άνθρωποι κατηγορήθηκαν για μαγεία! Συνολικά 30 από αυτούς κρίθηκαν ένοχοι και 20 εκτελέστηκαν!

Οι δίκες των μαγισσών του Σάλεμ, όπως έμειναν στην ιστορία, δεν ήταν απλώς μία υπόθεση εισιδαιμονίας. Αποτέλεσαν το αποκορύφωμα κοινωνικών εντάσεων, προσωπικών αντιπαλοτήτων και βαθιάς ανασφάλειας σε μία κοινωνία που ζούσε υπό τη διαρκή απειλή πολέμων, ασθενειών και πολιτικής αστάθειας.

Το χρονικό εκείνων των σκοτεινών μηνών αποκαλύπτει το πώς ο φόβος μπορεί να μετατραπεί σε συλλογική υστερία και πώς η δικαιοσύνη μπορεί να εκτραπεί όταν κυριαρχεί η προκατάληψη.

Τρεις αιώνες αργότερα , το Σάλεμ, πέρα από τουριστικός προορισμός, παραμένει σύμβολο των κινδύνων της μαζικής παράνοιας και της άκριτης καταγγελίας.

Η αρχή στο «κυνήγι των μαγισσών»

Τον παγωμένο Ιανουάριο του 1692, η 9χρονη Μπέτι Πάρις και η 11χρονη Άμπιγκεϊλ Γουίλιαμς, κόρη και ανιψιά - κηδεμονευομένη αντίστοιχα του πάστορα Σάμιουελ Πάρις, άρχισαν να εμφανίζουν αλλόκοτη συμπεριφορά. Είχαν σπασμούς, ούρλιαζαν στα καλά καθούμενα, μιλούσαν περίεργα, σέρνονταν σαν φίδια στο πάτωμα, έκαναν παράξενες κινήσεις με το σώμα τους και ισχυρίζονταν πως τις τσιμπούσαν ή τις δάγκωναν... αόρατες δυνάμεις.

Όσοι γιατροί εξέτασαν τα μικρά κορίτσια, αδυνατούσαν να δώσουν μία ιατρική εξήγηση για τα όσα συνέβαιναν. Ένας από αυτούς, ωστόσο, κατέληξε στο συμπέρασμα πως τα συμπτώματα αυτά των δύο κοριτσιών οφείλονταν σε «κακόβουλη ενέργεια». Ούτε λίγο, ούτε πολύ, δηλαδή, ο γιατρός ισχυρίστηκε πως η Μπέτι και η Άμπιγκεϊλ ήταν δαιμονισμένες!

Λίγες ημέρες αργότερα και άλλα παιδιά άρχισαν να έχουν την ίδια συμπεριφορά. Η μαζική υστερία περί μαγείας είχε μόλις ξεκινήσει. Η μικρή κοινωνία του Σάλεμ απαιτούσε να βρεθούν οι ένοχοι. Κάπως έτσι έφτασαν στη Σάρα Γκουντ, τη Σάρα Όσμπορν και την Τιτούμπα. Η Σάρα Γκουντ ήταν επαίτης, κόρη ενός γάλλου ξενοδόχου, που αυτοκτόνησε όταν η ίδια ήταν έφηβη ακόμα. Η Σάρα Όσμπορν ήταν μία κατάκοιτη ηλικιωμένη γυναίκα, που άρπαξε την περιουσία του πρώτου συζύγου της από τα παιδιά του και την έδωσε στον δεύτερο σύζυγό της. Η Τιτούμπα ήταν η ινδιάνα σκλάβα του αιδεσιμότατου Σάμιουελ Πάρις.

Και οι τρεις γυναίκες ήταν πρόσωπα περιθωριοποιημένα, εύκολοι στόχοι, θα μπορούσε να πει κάποιος, για την μικρή πουριτανική κοινότητα της αποικιακής Νέας Αγγλίας. Σχεδόν φυσιολογικά εκδόθηκαν εντάλματα σύλληψης και οι τρεις γυναίκες μετά από εξαντλητικές ανακρίσεις, οδηγήθηκαν ενώπιον της Δικαιοσύνης.

Εκεί, μπροστά σε αυστηρούς δικαστές και εξαγριωμένους χωρικούς, πρώτη η Τιτούμπα ομολόγησε πως είχε συνεργαστεί... με τον Διάβολο, ενώ περιέγραψε οράματα που είχε και «αποκάλυψε» πως υπήρχαν «μαύρα βιβλία» με ονόματα μαγισσών.

Ακολούθησαν οι «ομολογίες» της Γκουντ και της Όσμπορν. Μία ημέρα σαν σήμερα, την 1η Μαρτίου 1692 και οι τρεις τους οδηγήθηκαν στη φυλακή.

Και εκεί που όλοι θα παρέμειναν πως αυτή η φαρσοκωμωδία θα σταματήσει εκεί, οι καταγγελίες πολλαπλασιάστηκαν. Όποιος είχε πρόβλημα με οποιονδήποτε τον κατέδιδε για μαγεία αφού το θεσμικό πλαίσιο ήταν ανύπαρκτο. Οι αρχές αποδέχονταν ως αποδεικτικό στοιχείο τη λεγόμενη «φασματική μαρτυρία», την κατάθεση, δηλαδή, ότι το πνεύμα του κατηγορούμενου εμφανίστηκε σε όνειρο ή όραμα βασανίζοντας τον καταγγέλοντα!

Το ειδικό δικαστήριο και οι εκτελέσεις

Το πιο σημαντικό από τα προβλήματα που δημιουργούσε αυτό το χάος είναι πως από ένα σημείο και μετά είχαν γεμίσει με κρατούμενους και κρατούμενες, που περίμεναν να δικαστούν, οι φυλακές του Σάλεμ, της Βοστόνης και όλων των κοντινών περιοχών!

Τη λύση έδωσε στα τέλη Μαΐου ο βασιλικός κυβερνήτης της Μασαχουσέτης, σερ Ουίλιαμ Φιπς, αποφασίζοντας τη συγκρότηση ενός ειδικού δικαστηρίου (Oyer and Terminer) που θα δίκαζε με συνοπτικές διαδικασίες τους μάγους και τις μάγισσες.

Η πρώτη που καταδικάστηκε σε θάνατο από το ειδικό δικαστήριο ήταν η Μπρίτζερ Μπίσοπ η οποία και εκτελέστηκε δι΄απαγχονισμού στις 10 Ιουνίου. Εκείνο το καλοκαίρι εκτελέστηκαν με τον ίδιο τρόπο συνολικά 19 άνθρωποι (14 γυναίκες και 5 άνδρες).

Μεταξύ των εκτλεσθέντων υπήρξε ένας υπουργός, ένας αστυνομικός που έχοντας καταλάβει το τι ακριβώς γίνεται αρνήθηκε να κάνει άλλες συλλήψεις και ένας πρώην πάστορας.

Η ιστορία του πρώην πάστορα Τζορτζ Μπάροους έχει ιδιαίτερη αξία γιατί από εκείνο το σημείο και έπειτα, σύμφωνα με κάποιους ιστορικούς ξεκινά και η αντιστροφή του κλίματος. Ο πρώην πάστορας μέχρι και το τέλος δήλωνε αθώος. Για να πείσει τους κατηγόρους του, μάλιστα, λίγο πριν εκτελεστεί απήγγειλε άψογα το Πάτερ Ημών, πράξη που θεωρητικά ήταν αδύνατη για έναν... μάγο.

Πολλοί από τους παρόντες στην εκτέλεση αντέδρασαν λέγοντας πως ο Μπάροους δεν θα μπορούσε να είναι μάγος.

Και μπορεί να μην εισακούστηκαν οι εκκλήσεις τους για μη εκτέλεση της ποινής αλλά η αμφιβολία είχε αρχίσει, πλέον, να εδραιώνεται. Όταν, μάλιστα, η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο και άρχισαν να κατηγορούνται σεβαστά μέλη της κοινότητας, το κλίμα αντιστράφηκε εντελώς.

Έτσι τον Οκτώβριο του 1692 ο σερ Ουίλιαμ Φιπς διέλυσε το ειδικό δικαστήριο. Οι δίκες συνεχίστηκαν από τακτικό δικαστήριο το οποίο, ωστόσο, απέρριψε τη «φασματική μαρτυρία», δημιούργησε προηγούμενο και έτσι σχεδόν όλες οι υποθέσεις κατέρρευσαν.

Μέχρι τον Μάη του 1693 όλες και όλοι οι κρατούμενοι είχαν απελευθερωθεί. Το «κυνήγι των μαγισσών» σταμάτησε και είχε έρθει η ώρα της δικαίωσης η οποία άργησε μεν αλλά ήρθε.

Το 1697 οι δικαστές ζήτησαν δημόσια συγγνώμη και το 1711 η αποικιακή κυβέρνηση ενέκρινες αποζημιώσεις στις οικογένειες των θυμάτων.

Μόλις το 1957 η πολιτεία της Μασαχουσέτης αναγνώρισε επίσημα την αδικία ενώ το 2001 αποκαταστάθηκαν και τα τελευταία ονόματα θυμάτων.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.