Η άγρια δολοφονία του Ίωνα Δραγούμη και η ενέδρα θανάτου από βενιζελικούς

Τα fake news δεν είναι μια «εφεύρεση» του σήμερα. Υπήρχαν σχεδόν από πάντα και όχι απλά υπήρχαν αλλά πολλές φορές κάποιοι τα χρησιμοποιούσαν προκειμένου να προωθούν τη δική τους ατζέντα. Ακόμα και αν αυτή ήταν αιματοβαμμένη.

Κάτι τέτοιο έγινε και στην περίπτωση του Ίωνα Δραγούμη. Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 31 Ιουλίου του 1920, ο εθνικιστής πολιτικός, διπλωμάτης και συγγραφέας δολοφονήθηκε επειδή στην Ελλάδα του διχασμού είχε διαδοθεί η είδηση πως την προηγούμενη ημέρα είχε εκτελεστεί στη Γαλλία ο Ελευθέριος Βενιζέλος!

«Θέλω να είμαι ωραίο δείγμα Έλληνος. Να σκοπός μιας ζωής!»

Ο Ίωνας Δραγούμης γεννήθηκε στην Αθήνα, στις 14 Σεπτεμβρίου 1878. Ήταν το πέμπτο από τα έντεκα παιδιά μιας άκρως πολιτικής οικογένειας. Ο πατέρας του, Στέφανος Δραγούμης, είχε διατελέσει πρωθυπουργός της χώρας από τον Ιανουάριο μέχρι τον Οκτώβριο του 1910. Μητέρα του ήταν η Ελισάβετ Κοντογιαννάκη, κόρη του ισχυρού - εκείνη την εποχή - τραπεζίτη και επίτιμου πρόξενου της Ελλάδας στην Αγία Πετρούπολη.

Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1897 κατατάχτηκε εθελοντής στον ελληνοτουρκικό πόλεμο. Υπηρέτησε τη θητεία του στο μηχανικό και το πεζικό. Το 1899 άρχισε την καριέρα του στο διπλωματικό σώμα. Διορίστηκε (μετά από δικό του αίτημα) υποπρόξενος στο Γενικό Προξενείο του Μοναστηρίου και συνεργάστηκε στενά με τον πατέρα και τον γαμπρό του μακεδονομάχου Παύλου Μελά προκειμένου να στηρίξει την ορθόδοξη κοινότητα της Μακεδονίας κατά των κομιτατζήδων. Ο Ίων Δραγούμης ήταν ένθερμος υποστηρικτής της μακεδονικής σύγκρουσης.

Σέρρες, Πύργος Βουλγαρίας, Φιλιππούπολη, Αλεξανδρούπολη ήταν οι επόμενοι σταθμοί στη διπλωματική του καριέρα. Αν υπήρχε, ωστόσο, ένας τόπος που τον σημάδεψε αυτός ήταν η Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

Εκεί γνώρισε και τους δυο μεγάλους έρωτες της ζωής του. Αρχικά την Πηνελόπη Δέλτα την οποία ερωτεύτηκε βαθιά αλλά την εγκατέλειψε όταν ο «κεραυνοβόλος έρωτας» έφερε στο δρόμο του την ηθοποιό Μαρίκα Κοτοπούλη.

Όταν ο Ίωνας Δραγούμης κλήθηκε να υπηρετήσει ως γραμματέας στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης έζησε από κοντά την επανάσταση των νεότουρκων. Εκείνη την εποχή διαμόρφωσε την άποψη πως ο κίνδυνος για την Ελλάδα δε θα έρθει από την ανατολή (δηλαδή την Τουρκία) αλλά από τον βορρά (δηλαδή τους Σλάβους).

Όταν κατέρρευσε η μοναρχία και ο Ελευθέριος Βενιζέλος σχημάτισε κυβέρνηση αρχίζει να γεννιέται η κόντρα ανάμεσα στους δυο άνδρες. Ο Δραγούμης, αν και αρχικά δήλωνε οπαδός του Βενιζέλου, άλλαξε ρότα και διαφωνούσε σθεναρά με την πολιτική του κρητικού πολιτικού σχετικά με τη Μικρά Ασία. Ο Δραγούμης θεωρούσε λάθος την ενσωμάτωσή της στην Ελλάδα. Εκτιμούσε πως ήταν προτιμότερο οι Έλληνες της Ιωνίας να μείνουν στον τόπο τους και να αναπτυχθούν εκεί, παρά να ενσωματωθούν με την Ελλάδα. Ο Δραγούμης τόνιζε, μάλιστα, πως θα έπρεπε να δημιουργηθεί ένα ομόσπονδο και αυτόνομο ελληνοτουρκικό, μικρασιατικό κράτος.

Είναι η εποχή που, όπως ο ίδιος ο Δραγούμης έλεγε: «Αρχίζω να λαβαίνω συνείδηση του αναρχισμού μου και προχωρώ»! Εμφανώς επηρεασμένος από την επανάσταση των Μπολσεβίκων στη Ρωσία, ο Δραγούμης δηλώνει ανοιχτά πως η επιμονή για τη δημιουργία ενός καθαρά Ελληνικού κράτους στην Ιωνία ή η ενσωμάτωση στην Ελλάδα ήταν προϊόν της «ελπίδας του κοινού κέρδους» που είχαν «οι Αγγλογάλλοι ιμπεριαλιστές και ο Βενιζέλος»!

Το 1919 και αφού πρώτα είχε επιστρέψει από την εξορία (είχε σταλεί στην Κορσική μαζί με άλλους αντιβενιζελικούς) ενεργοποιήθηκε πολιτικά στην αντιβενιζέλική «Ηνωμένη Αντιπολίτευση».

Ιδεαλιστής, εθνικιστής, προοδευτικός και ταυτόχρονα βαθιά συντηρητικός, διπλωμάτης αλλά και λάτρης της σύγκρουσης, ο Ίων Δραγούμης ήξερε πως να συγκινεί, πως να ξεσηκώνει τα πλήθη, πως να προκαλεί εντάσεις. Όπως κάθε χαρισματικός χαρακτήρας είχε φανατικούς υποστηρικτές και ταυτόχρονα ορκισμένους εχθρούς.

«Ραγιάς είναι ο φρόνιμος, που δεν κουνιέται για να μην τύχει και τον πάρει για ζωντανό κανένας και τον σκοτώσει. Ραγιάς είναι ο κοριός εκείνος που τον κυνηγάς και κάνει τον ψόφιο για να μην τον αποτελειώσεις», έλεγε ο ίδιος.

Η άγρια δολοφονία του Δραγούμη

Μέσα στον εθνικό διχασμό που χώρισε την Ελλάδα σε βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς, η κατάσταση είχε φτάσει στα άκρα με τη βία να έχει τον πρώτο λόγο.

Στις 28 Ιουλίου 1920 (10 Αυγούστου με το νέο ημερολόγιο) ο Ελευθέριος Βενιζέλος υπέγραψε τη «Συνθήκη των Σεβρών» και βρέθηκε μια ανάσα πριν να πραγματοποιήσει το μεγάλο του όνειρο: Την Ελλάδα των «Δυο Ηπείρων και των Πέντε Θαλασσών».

Δυο ημέρες αργότερα, στις 30 Ιουλίου, ο Βενιζέλος βρίσκεται στο Παρίσι και ετοιμάζεται να επιστρέψει θριαμβευτής στην Ελλάδα. Ενώ βρισκόταν στο σιδηροδρομικό σταθμό Λυών των Παρισίων για να επιβιβασθεί στο Οριάν Εξπρές, δυο απότακτοι βασιλόφρονες αξιωματικοί, «ο υποπλοίαρχος Απόστολος Τσερέπης εξ Αιτωλικού και ο υπολοχαγός Γεώργιος Κυριάκης εκ Κορίνθου», τον πλησίασαν, έβγαλαν τα όπλα που είχαν κρυμμένα και τον πυροβόλησαν 10 φορές!

Παρά το γεγονός πως ήταν και οι δύο στρατιωτικοί και άρα θα έπρεπε να ξέρουν πώς να πυροβολήσουν, το μόνο που παθαίνει ο Βενιζέλος ήταν κάποια επιπόλαια τραύματα στο χέρι. Οι γιατροί που τον εξέτασαν του είπαν πως για προληπτικούς και μόνο λόγους καλό θα ήταν να αναβάλει για μερικά 24ωρα την επιστροφή του στην Ελλάδα.

Μια ημέρα σαν σήμερα, την Παρασκευή 31 Ιουλίου, (την επόμενη, δηλαδή, της δολοφονικής απόπειρας), τα νέα φτάνουν και στην Ελλάδα αλλά ακραία παραποιημένα προκειμένου να εξυπηρετήσουν πολιτικούς σκοπούς. Κάπως έτσι ο ελαφρά τραυματίας Ελευθέριος Βενιζέλος ήταν... νεκρός!

Σχεδόν αμέσως ένα τρομακτικό κύμα βίας ξεσπά στην Αθήνα. Παρακρατικές ομάδες και απλοί βενιζελικοί ξεχύνονται στους δρόμους και καταστρέφουν οτιδήποτε είναι αντίθετο με τη Βενιζελική παράταξη. Γραφεία εφημερίδων, τυπογραφεία, σπίτια, καταστήματα ακόμα και το «Θέατρο Κοτοπούλη»!

Όταν τα επεισόδια έλαβαν ανεξέλεγκτες διαστάσεις, η Μαρίκα Κοτοπούλη παρακάλεσε τον Ίωνα Δραγούμη να μείνει μαζί της καθώς αν έφευγε ήταν δεδομένο πως θα κινδύνευε. Εκείνος δεν την άκουσε και έφυγε από την Κηφισιά με προορισμό την Αθήνα με σκοπό να γράψει τις τελευταίες εξελίξεις στο περιοδικό του (Πολιτική Επιθεώρησις), να κλείσει την ύλη και να το στείλει για τύπωμα.

Περίπου στις 3 το μεσημέρι και ενώ ο Δραγούμης είχε φτάσει με το όχημά του στον κόμβο των Αμπελοκήπων, ένα απόσπασμα της προσωπικής φρουράς του Βενιζέλου, που του είχε στήσει ενέδρα και τον περίμενε, ακινητοποίησε το όχημα και τον κατέβασε από αυτό.

Μετά από περίπου μια ώρα, στρατιώτες πήραν τον Δραγούμη με σκοπό να τον πάνε στο στρατηγείο του φανατικού βενιζελικού και παραστρατιωτικού Παύλου Γύπαρη και της ομάδας του που ήταν γνωστή ως «Γυπαραίοι».

Στη διαδρομή τόσο κάποιοι στρατιώτες όσο και κάποιοι συγκεντρωμένοι βενιζελικοί χτύπησαν άσχημα τον Δραγούμη. Όταν τελικά τον πήγαν μπροστά στον Γύπαρη, οι δυο τους είχαν μια ολιγόλεπτη συνομιλία (ήταν γνωστοί από τον Μακεδονικό αγώνα). Κάποια στιγμή ο Γύπαρης δέχθηκε ένα τηλεφώνημα. Κανείς δεν έμαθε ποτέ με ποιον συνομίλησε και τι του είπε. Το θέμα είναι πως αμέσως μετά έδωσε εντολή σε περίπου 20 στρατιώτες να μεταφέρουν τον Δραγούμη στο φρουραρχείο της Αθήνας.

Στη συμβολή των οδών Βασιλίσσης Σοφίας και Παπαδιαμαντοπούλου (κοντά στο σημείο που σήμερα υπάρχει το ξενοδοχείο Hilton) το απόσπασμα με τον Δραγούμη σταμάτησε. Τον πυροβόλησαν εξ επαφής 13 φορές και προκειμένου να βεβαιωθούν πως είναι νεκρός τον «τρύπησαν» τουλάχιστον πέντε φορές με τις ξιφολόγχες τους.

Λίγο αργότερα στο σημείο της άγριας δολοφονίας έφτασε ο πατέρας του Δραγούμη ο οποίος και αναγνώρισε τη σορό του γιου του. Η κηδεία του Ίωνα Δραγούμη έγινε την επόμενη ημέρα.

Πολλά έχουν ειπωθεί για το τι μεσολάβησε και φτάσαμε σε αυτή την άγρια δολοφονία. Κάποιοι ιστορικοί λένε πως ο Εμμανουήλ Μπενάκης - που έτρεφε άσβεστο μίσος για τον Δραγούμη εξαιτίας της ερωτικής σχέσης που είχε με την κόρη του Πηνελόπη Δέλτα - ήταν αυτός που ζήτησε την εκτέλεση του.

Ο Μπενάκης οδηγήθηκε σε δίκη με την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας αλλά αθωώθηκε. Υπέρ του, μάλιστα, κατέθεσαν και δυο αδερφές του Δραγούμη.

Τα μέλη του αποσπάσματος που εκτέλεσαν τον Δραγούμη συνελήφθησαν, δικάστηκαν και καταδικάστηκαν. Ανάμεσα σε αυτούς δεν ήταν ο Γύπαρης ο οποίος όταν πλέον πέθανε ο Εμμανουήλ Μπενάκης είχε πει πως εκείνος ήταν που του έδωσε εντολή να εκτελέσει τον Ίωνα Δραγούμη...

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.