Η άγρια δολοφονία του Οδυσσέα Ανδρούτσου - Τον στραγγάλισαν και τον πέταξαν από την Ακρόπολη

Λίγες μορφές της Επανάστασης του 1821 συνδυάζουν τόσο έντονα τον ηρωισμό, την πολεμική ιδιοφυΐα, την πολιτική ίντριγκα και την τραγωδία όσο ο Οδυσσέας Ανδρούτσος.

Για τους περισσότερους, ο Ανδρούτσος είναι ο θρυλικός οπλαρχηγός του 1821, ο πολέμαρχος που με με μια χούφτα άνδρες ανέκοψε στο Χάνι της Γραβιάς την προέλαση χιλιάδων Οθωμανών.

Παράλληλα, ωστόσο, υπήρξε μία πολύ σύνθετη προσωπικότητα. Γενναίος πολεμιστής, χαρισματικός ηγέτης αλλά και άνθρωπος που βρέθηκε στο επίκεντρο πολιτικών συγκρούσεων και προσωπικών αντιπαραθέσεων.

Οι επιτυχίες του στα πολεμικά μέτωπα τον κατέστησαν θρύλο αλλά παράλληλα έφεραν στο πλάι του και πολλούς εχθρούς. Μέσα στο κλίμα των εμφύλιων συγκρούσεων που ταλάνισαν τον απελευθερωτικό αγώνα, ο Ανδρούτσος βρέθηκε απομονωμένος, κατηγορήθηκε για μυστικές συνεννοήσεις με τους Οθωμανούς και τελικά φυλακίστηκε στην Ακρόπολη της Αθήνας.

Εκεί, μία ημέρα σαν σήμερα, ξημέρωμα της 5ης Ιουνίου 1825 δολοφονήθηκε από ελληνικά χέρια πριν προλάβει να δικαστεί και να απαντήσεις στις εναντίον του κατηγορίες.

Θα μπορούσε κάποιος εύκολα να πει πως η ιστορία του Οδυσσέα Ανδρούτσου, δεν είναι μόνο η ιστορία ενός ήρωα. Είναι και η ιστορία μίας επανάστασης, που εκτός από τους εξωτερικούς εχθρούς, κλήθηκε να αντιμετωπίσει τις εσωτερικές της αντιθέσεις. Πολλές φορές με τρόπο αιματηρό.

Η ζωή του Ανδρούτσου και η δράση του στην Επανάσταση

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος γεννήθηκε (σύμφωνα με την επικρατέστερη από τις εκδοχές( στην Ιθάκη το 1788 και ήταν ο μονάκριβος γιος του ξακουστού αρβανίτη αρματολού της Ρούμελης Αντρέα Βερούση ή Καπετάν Ανδρούτσου.

Ο πατέρας του Οδυσσέα, καπετάν Ανδρούτσος, είχε πάρει μέρος στην επανάσταση του Λάμπρου Κατσώνη και συνελήφθη από τους Βενετούς, παραδόθηκε στους Τούρκους και αποκεφαλίστηκε το 1797 στην Κωνσταντινούπολη. Ο Οδυσσέας, έμεινε ορφανός από τα 8 του χρόνια.

Όταν ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων έμαθε ότι ο παλιός του φίλος άφησε ορφανό έναν γιο, έδωσε εντολή να του φέρουν κοντά του τον μικρό Οδυσσέα προκειμένου να τον φροντίζει εκείνος.

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος μεγάλωσε στην αυλή του Πασά και εκεί ήταν που έμαθε την τέχνη του πολέμου (όπως και πολλοί άλλοι οπλαρχηγοί του 1821). Έμαθε να μιλάει Ιταλικά και αρβανίτικα, ενώ ξεχώριζε για την παροιμιώδη σωματική του δύναμη.

Από το 1818 ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας ενώ με το ξέσπασμα της Επανάστασης αναδείχθηκε γρήγορα σε έναν από τους σημαντικότερους οπλαρχηγούς της Ρούμελης.

Μετά τον μαρτυρικό θάνατο του Αθανάσιου Διάκου και την ήττα των ελληνικών δυνάμεων στην Αλαμάνα, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος άνθρωπος ανυπότακτος, πανέξυπνος και άριστος γνώστης του ανταρτοπόλεμου, γνώριζε πολύ καλά τι έπρεπε να κάνει προκειμένου να φεύγει νικητής από τα πεδία των μαχών, αποφάσισε να είναι αυτός που θα σταματήσει την προέλαση του Ομέρ Βρυώνη στη Στερεά Ελλάδα.

Ο Ανδρούτσος στάθηκε εκεί που δεν θα στεκόταν κανείς άλλος για να αντιμετωπίσει τον οθωμανό στρατηγό. Στο στενό της Γραβιάς, θέση φύσει οχυρή και στρατηγικής σημασίας, ανάμεσα στους ορεινούς όγκους του Παρνασσού και της Γκιώνας.

Το πρωί της 8ης Μαΐου 1821 οι δυνάμεις του Ομέρ Βρυώνη έφτασαν στη Γραβιά. Όταν ο Οθωμανός στρατηγός είδε τους λιγοστούς Έλληνες να έχουν ταμπουρωθεί σε ένα κτίσμα που δεν θα μπορούσε να αντέξει την επίθεσή του στρατού του, τους πρότεινε να παραδοθούν υποσχόμενος αμνηστία σε όλους, ενώ προσπάθησε να δωροδοκήσει τον Ανδρούτσο προσφέροντάς του πλούτη και αξιώματα.

Ο Έλληνας οπλαρχηγός αρνήθηκε και έτσι λίγη ώρα μετά ξεκίνησε η επίθεση των Οθωμανών στο Χάνι. Οι πρώτες ώρες της μάχης ήταν εφιαλτικές. Οι επιθέσεις των Τούρκων γίνονταν κατά κύματα και στην πραγματικότητα δεν σταματούσαν καθόλου.

Ανέλπιστα, ωστόσο, οι λιγοστοί Έλληνες κατάφεραν όχι απλά να κρατήσουν τις θέσεις τους αλλά να προκαλέσουν και τεράστιες απώλειες στον στρατό του Βρυώνη. Σύμφωνα με τις περισσότερες ιστορικές πηγές μέχρι που βράδιασε οι Οθωμανοί μετρούσαν πάνω από 300 νεκρούς, ενώ υπερδιπλάσιοι ήταν οι τραυματίες! Αντίθετα οι Έλληνες μετρούσαν ελάχιστες απώλειες.

Όταν έπεσε η νύχτα ο πανέξυπνος Οδυσσέας Ανδρούτσος κατάλαβε πως αφενός είχε πετύχει αυτό που ήθελε και αφετέρου πως έπρεπε να φύγει από το Χάνι, διότι ο εξοργισμένος Βρυώνης θα πήγαινε εκεί τα κανόνια του προκειμένου να εξουδετερώσει κάθε αντίσταση. Ξημερώματα της 9ης Μαΐου, εκεί που κανείς δεν θα το περιμένει να πραγματοποιήσουν μία ηρωική έξοδο από το Χάνι προκειμένου να καταφέρουν στη συνέχεια να διαφύγουν προς τα βουνά και να συνεχίσουν από εκεί τον ανταρτοπόλεμο.

Η στρατιωτική του ιδιοφυΐα επιβεβαιώθηκε στη Μάχη των Βασιλικών στη Φθιώτιδα τον Αύγουστο του 1821 όπου η συντριπτική ήττα των Τούρκων συνέβαλε αποφασιστικά στη διατήρηση της επανάστασης στη Στερεά Ελλάδα και εμπόδισε τις εχθρικές δυνάμεις να ενισχύσουν τις επιχειρήσεις τους στον Μοριά.

Οι πολιτικές έριδες και η άγρια δολοφονία του Ανδρούτσου

Όταν οι Έλληνες άρχισαν να «τρώγονται» μεταξύ τους, ο πανίσχυρος Μινίστρος επί των Εσωτερικών και του Πολέμου, Ιωάννης Κωλλέτης, θέλησε να τελειώνει μια για πάντα με τον θανάσιμο εχθρό του, τον Οδυσσέα Ανδρούτσο. Για να το πετύχει αυτό «χρησιμοποίησε» δυο ανθρώπους που γνώριζαν καλά τον Έλληνα οπλαρχηγό: Τον Αλέξη Νούτσο και τον Χρήστο Παλάσκα.

Αρχικά διόρισε τον Παλάσκα στρατιωτικό διοικητή της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας στη θέση του Ανδρούτσου και ως πολιτικό διοικητή τον Νούτσο. Η πρώτη εντολή που έδωσε και στους δυο ο Κωλλέτης ήταν να πάνε στον Παρνασσό που ήταν τα λημέρια του Ανδρούτσου και να τον συλλάβουν προκειμένου να τον οδηγήσουν στη συνέχεια σε δίκη με την κατηγορία της συνωμοσίας κατά της κυβέρνησης.

Αφορμή είχε σταθεί το γεγονός ότι ο Ανδρούτσος προκειμένου να κερδίσει χρόνο και να ανασυνταχθούν οι ελληνικές δυνάμεις αναγκάσθηκε να συνθηκολογήσει με τους Οθωμανούς κάνοντας τα λεγόμενα «καπάκια» (προφορικές συμφωνίες), ένα τέχνασμα το οποίο, όμως, χρησιμοποιήθηκε από τους εχθρούς του.

Όταν οι Νούτσος και Παλάσκας έφτασαν στην Δρακοσπηλιά του Παρνασσού όπου είχαν μάθει πως βρισκόταν ο Ανδρούτσος με τους άνδρες του, σφαγιάσθηκαν προκειμένου ο Ανδρούτσος να στείλει μήνυμα στον Κωλλέτη. Μετά το μακελειό στη Δρακοσπηλιά ο Ανδρούτσος καθαιρέθηκε, αφορίστηκε και επικηρύχτηκε ως ληστής για 5.000 γρόσια.

Η απόφαση αυτή αναιρέθηκε προσωρινά εξαιτίας της καθόδου του Δράμαλη στην Πελοπόννησο. Ο Ανδρούστος πολέμησε γενναία αλλά το μίσος εναντίον του δεν έπαψε.

Μετά από πολλές περιπέτειες και πολλές μάχες (κάποιες κερδισμένες, κάποιες όχι), ο οπλαρχηγός προέβη σε σε νέα «καπάκια» με τους Τούρκους με τους εχθρούς του να τον κατηγορούν για προδοσία.

Η κυβέρνηση έστειλε στη Βοιωτία τον Γιάννη Γκούρα παλαιό σύντροφο και πρωτοπαλίκαρο του Ανδρούτσου να διαπραγματευτεί μαζί του. Μετά από κάποιες μικροσυμπλοκές στις αρχές Απριλίου του 1825 και προκειμένου να μην χυθεί αδελφικό αίμα, ο Ανδρούτσος παραδόθηκε στον Γκούρα, με τη δέσμευση ότι θα τον έστελνε στην Πελοπόννησο για να δικαστεί από τη Διοίκηση.

Ο Γκούρας, όμως, δεν κράτησε την υπόσχεσή του. Τον φυλάκισε στην Ακρόπολη της οποίας ήταν φρούραρχος (που είχε τοποθετηθεί σε αυτή τη θέση με διαταγή του Ανδρούτσου).

Λέγεται πως όταν ο Γκούρας έμαθε πως οι κυβερνητικοί, εξαιτίας των σφοδρών πιέσεων που δέχονταν, είχαν αποφασίσει να δώσουν χάρη και να αποκαταστήσουν τον Ανδρούτσο, «τυφλώθηκε» από το μίσος του και άρχισε να σκέφτεται τον τρόπο που θα έβγαζε από τη μέση τον σπουδαίο οπλαρχηγό.

Ξημερώματα της 5ης Ιουνίου 1825, ο Γκούρας με το σύνθημα «η τιμή του λαδιού ανέβηκε. Πούλα» έστειλε τέσσερις πιστούς στρατιώτες του στο κελί του Ανδρούτσου, στον φράγκικο πύργο στα Προπύλαια και αφού τον βασάνισαν με απάνθρωπους τρόπους στη συνέχεια τον πέταξαν από τον Ιερό Βράχο στο λιθόστρωτου του Ναού της Απτέρου Νίκης και διέδωσαν πως ο φυλακισμένος προσπάθησε να... αποδράσει και σκοτώθηκε!

Η δικαίωση για τον Οδυσσέα Ανδρούτσο ήρθε μερικά χρόνια αργότερα. Η συμβολή του στη Γραβιά, στα Βασιλιά και γενικότερα στη διάσωση της Επανάστασης στη Ρούμελη αναγνωρίστηκε ως ήρωας.

Το 1865 με κάθε επισημότητα και στρατιωτικές τιμές πραγματοποιήθηκε η μετακομιδή των οστών του, από την εκκλησία της Σωτήρας στο Ριζόκαστρο, στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών, όπου υπάρχει ο τάφος του μέχρι και σήμερα.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.