Οι συγκλονιστικές ιστορίες των πρώτων νεκρών του ελληνοϊταλικού πολέμου

Μπορεί το τελευταίο χρονικό διάστημα ο «Άγνωστος Στρατιώτης» να έχει έρθει ξανά στην επικαιρότητα για τους λάθος λόγους αλλά μέρες σαν τη σημερινή είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε τόσο εκείνους τους «ανώνυμους» που έδωσαν τη ζωή τους στον αγώνα για ελευθερία, όσο και τους «επώνυμους».

Εκείνους, δηλαδή, τα ονόματά τους γράφτηκαν στην Ιστορία τόσο για τον ηρωισμό τους όσο και επειδή ήταν οι πρώτοι που έχυσαν το αίμα τους, όταν οι φασιστικές ορδές του Μπενίτο Μουσολίνι εξαπέλυσαν την επίθεσή τους σε Ελληνικά εδάφη.

Πώς ο δικτάτορας Μεταξάς πήρε τη σωστή απόφαση

Ο τορπιλισμός της Έλλης στις 15 Αυγούστου 1940 έδειξε πως οι μέρες της Ελλάδας έξω από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν μετρημένες. Το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου του 1940 ο Ιταλός πρέσβης Εμμανουέλε Γκράτσι, επέδωσε στον Ιωάννη Μεταξά το τελεσίγραφο που είχε συντάξει μερικές ημέρες νωρίτερα ο υπουργός Εξωτερικών του Μουσολίνι, ο διπλωμάτης Γκαλεάτσο Τσιάνο.

Ο δικτάτορας Μεταξάς είχε πάρει τις αποφάσεις του και αυτό προκύπτει από το γεγονός πως δε ρώτησε ούτε τον βασιλιά, ούτε τους συμβούλους του για να δώσει την απάντηση στο ιταλικό τελεσίγραφο. «Alors, c’est la guerre», (δηλαδή «Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμος») είπε στον Ιταλό πρέσβη και εκεί τελείωσαν όλα. Μερικές ώρες αργότερα η Ελλάδα έμπαινε και επίσημα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μπορεί ο Μεταξάς ιδεολογικά να άνηκε στον Άξονα αλλά η απόφασή του να μπει η Ελλάδα στον πόλεμο στο πλευρό των συμμάχων ήταν η σωστή και (κυρίως) δεν ήταν δύσκολη αφού είχε «διαβάσει» καλά τα όσα συνέβαιναν.

Και θα ήταν και ιστορικά λάθος να μην αναγνωρισθεί κάτι τέτοιο αφού το είχε αναφέρει ο ίδιος σε μια ιστορική συνάντηση που είχε με εκδότες και αρχισυντάκτες του Αθηναϊκού Τύπου, στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία», δυο μόλις ημέρες μετά την κήρυξη του πολέμου, στις 30 Οκτωβρίου του 1940: «[Από] αυτόν τον πόλεμον είναι δυνατόν και δουλωμένη ακόμη να βγη προσωρινώς η Ελλάς. Λέγω προσωρινώς, διότι πιστεύω ακράδαντα ότι τελικώς η νίκη θα είναι με το μέρος μας. Γιατί οι Γερμανοί δεν θα νικήσουν. Δεν μπορεί να νικήσουν […] O καιρός δεν δουλεύει για τον Άξονα».

Επιπλέον, υπήρχε και κάτι άλλο που επίσης είχε αποκαλύψει ο ίδιος ο Μεταξάς. Σε «βολιδοσκοπήσεις» που είχε παραδεχθεί ο ίδιος ο δικτάτορας πως είχε κάνει προς την πλευρά του Άξονα, του είχε δηλωθεί ξεκάθαρα πως για να γίνει μέλος («προσχώρησις που θα εγένετο όλως ευχαρίστως δεκτή από τον Χίτλερ ως εραστήν του Ελληνικού πνεύματος»), θα έπρεπε να… «ξεχάσει τα μίση του παρελθόντος» και να υπογράψει πως παραχωρείται η Ήπειρος έως και την Πρεβεζα στους Ιταλούς και η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη στους Βούλγαρους.

Σε εκείνη την ιστορική συνάντηση με τους δημοσιογράφους ο Ι. Μεταξάς, είχε ανοίξει εντελώς τα χαρτιά του σε ότι αφορά το πολιτικό κομμάτι και δεν «μάσησε» τα λόγια του. «Δια να αποφύγωμεν τov πόλεμον, να γίνωμεν εθελονταί δούλοι και να πληρώσωμεν αυτήν την τιμήν… με το άπλωμα του δεξιού χεριού της Ελλάδος προς ακρωτηριασμόν από την Ιταλίαν και του αριστερού προς ακρωτηριασμόν από την Βουλγαρίαν. Φυσικά δεν ήτo δύσκολον να προβλέψη κανείς ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν οι Άγγλοι θα έκοβαν και αυτοί τα πόδια της Ελλάδος. Και με το δίκαιόν των. Δεν δύναμαι αφ’ ετέρου να μη παραδεχθώ ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν το δίκαιον δεν θα ευρίσκετο με το μέρος της Κυβερνήσεως των Αθηνών και να μην αναγνωρίσω, ότι όταν ένας λαός, όπως ο αγγλικός, αμύνεται δια την ζωήν του, θα ήτο πλήρως δικαιολογημένος να κάνη τα ανωτέρω», είχε τονίσει ο δικτάτορας και με αυτά και με αυτά, στην αυγή του Β Παγκοσμίου Πολέμου η Ελλάδα βρέθηκε στη σωστή πλευρά της ιστορίας.  

Οι πρώτοι νεκροί του ελληνοϊταλικού πολέμου

Η συνέχεια δόθηκε στα βουνά. Εκεί, οι Έλληνες στρατιώτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με έναν ισχυρό και σαφώς ανώτερο στρατό. Και τον κέρδισαν.

Αυτό το στρατιωτικό έπος έχει τους πρωταγωνιστές του. Τους ήρωες του. Ένας από αυτούς ήταν ο Βασίλειος Τσιαβαλιάρης από την Πιαλεία Τρικάλων. Είναι ο πρώτος νεκρός του πολέμου. Στρατιώτης της πρώτης γραμμής σκοτώθηκε από θραύσμα όλμου λίγα λεπτά μετά την εκδήλωση της Ιταλικής επίθεσης που ξεκίνησε πριν τη λήξη του τελεσιγράφου!

Ο Τσιαβαλιάρης υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο 5ο Σύνταγμα Πεζικού από τον Σεπτέμβριο του 1933 έως το Νοέμβριο του 1934 και μετά την απόλυσή του επέστρεψε στο χωριό του, όπου δημιούργησε τη δική του οικογένεια. Με τη σύζυγό του Ελένη απέκτησε τρία παιδιά, τον Νικόλαο, τον Γεώργιο και την Αλεξάνδρα.

Στις 22 Ιουλίου 1940 κλήθηκε ξανά στον Ελληνικό Στρατό εξαιτίας της μερικής επιστράτευσης και κατετάγη στο 5ο Σύνταγμα Πεζικού, και από εκεί στο 51ο Σύνταγμα Πεζικού για να πάρει στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1940 θέση στο Επταχώρι στην πρώτη γραμμή.

Ήταν μέλος του θρυλικού «Αποσπάσματος Πίνδου» υπό τις διαταγές του συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη. Μισή ώρα πριν από την λήξη του τελεσιγράφου προς τον Μεταξά, ο Τσιαβαλιάρης βρισκόταν στο 21ο φυλάκιο των Ελληνοαλβανικών Συνόρων στο ύψωμα Γκόλιο κοντά στην Πυρσόγιαννη.

Ήταν από τα πρώτα που χτύπησαν οι εισβολείς. Σύμφωνα με μαρτυρίες συμπολεμιστών του καθώς ξεψυχούσε πρόλαβε να ψελίσει «Πάν’ τα παιδούλια μ’».

Ο πρώτος νεκρός μετά τη λήξη του τελεσιγράφου ήταν ο οπλίτης Μπουκουβάλας Γεώργιος του Δημητρίου. Εκείνο το ξημέρωμα, τον βρήκε μέσα στο χαράκωμα, στο ξωκλήσι του Άη Γιώργη στο Αηδονοχώρι της Κόνιτσας. Υπηρετούσε στο επιστρατευμένο 51ο Σύνταγμα Πεζικού.

Ο Μπουκουβάλας, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, έπεσε νεκρός δευτερόλεπτα μετά τη λήξη του ιταλικού τελεσιγράφου. Στις 5:30 το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Ροδίτης υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος ήταν ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός που σκοτώθηκε στον πόλεμο του 1940 την 1 Νοεμβρίου. Ο Διάκος έχασε τη ζωή του σε μάχη που έγινε με Ιταλούς αλπινιστές στην τοποθεσία Τσούκα. Λέγεται πως ο λόχος του ενώ αρχικά έχανε έδαφος, κατάφερε να ανατρέψει τα δεδομένα και να διώξει τους Ιταλούς.

Εκείνη την ώρα ο Έλληνας αξιωματικός στεκόταν όρθιος κραυγάζοντας και δίνοντας εντολές για να εμψυχώσει τους στρατιώτες του, κατάφερε να ανασυντάξει τον λόχο του και να αντεπιτεθεί στους Ιταλούς κάνοντας έφοδο, για την ανακατάληψη του υψώματος.

Μπαίνοντας πρώτος στη μάχη, ριπή πολυβόλου του έκοψε το νήμα της ζωής. Συγκλονιστικό είναι το «παιχνίδι» της μοίρας. Ο Διάκος σκοτώθηκε σε μάχη με Ιταλούς. Όταν ήταν μαθητής ακόμα, κατά τη διάρκεια της Ιταλικής Κατοχής της Δωδεκανήσου, συνελήφθη και κρατήθηκε, όταν σε επέτειο της 25ης Μαρτίου κατέβασε την ιταλική σημαία από το ελληνικό γυμνάσιο της Ρόδου και ανάρτησε την ελληνική!

Στις 5 Δεκεμβρίου του 1940, έπεσε νεκρός στα βουνά της Ηπείρου ο πρώτος Έλληνας ανώτερος  αξιωματικός. Ήταν ο αντισυνταγματάρχης Μαρδοχαίος Φριζής, εβραίος από τη Χαλκίδα ο οποίος είχε πολεμήσει στο Μακεδονικό Μέτωπο κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου και διακρίθηκε.

Συμμετείχε και στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Πιάστηκε αιχμάλωτος το 1922 και, παρότι συγκεντρώθηκαν χρήματα για την απελευθέρωσή του, αρνήθηκε και έμεινε με τους στρατιώτες του μέχρι την απελευθέρωσή του τον Αύγουστο του 1923, με την ανταλλαγή αιχμαλώτων.

Ο Φριζής έχασε τη ζωή του από βόμβα ιταλικού αεροσκάφους και ενώ ήταν έφιππος, εμψυχώνοντας τους στρατιώτες του. Ελλείψει ραβίνου ενταφιάστηκε στην Πρεμετή παρουσία ορθόδοξου ιερέα, ενώ προήχθη σε συνταγματάρχη μετά θάνατον. 

Το 2002 τα οστά του, μετά από εξέταση DNA, μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλονίκη και ενταφιάστηκαν στο ισραηλιτικό νεκροταφείο της πόλης.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.