Η μέρα που ο Μουσολίνι βομβάρδισε παιδιά στην Κέρκυρα και η Ελλάδα δεν έκανε τίποτα

Αν αναρωτηθούμε ποια ήταν η πρώτη πράξη επιθετικότητας του ιταλικού φασισμού απέναντι στην Ελλάδα, οι περισσότεροι θα απαντήσουμε «ο τορπιλισμός της Έλλης» το 1940. Η αλήθεια, όμως, κρύβεται δεκαεπτά χρόνια νωρίτερα, σε μια καλοκαιρινή μέρα του 1923. Είναι η ιστορία μιας ωμής εισβολής, ενός αδιανόητου εγκλήματος πολέμου και μιας εθνικής ταπείνωσης που η επίσημη ιστορία συχνά καταγράφει στα ψιλά γράμματα των βιβλίων.

Η αρχή της κρίσης στην Κακαβιά

Βρισκόμαστε στον Αύγουστο του 1923. Η Ελλάδα μετράει ακόμα τις ανοιχτές πληγές της Μικρασιατικής Καταστροφής. Είναι μια χώρα χρεοκοπημένη, γεμάτη πρόσφυγες, πολιτικά ασταθής και διπλωματικά απομονωμένη. Στην Ιταλία, ο Μπενίτο Μουσολίνι έχει μόλις αρπάξει την εξουσία και ψάχνει απεγνωσμένα μια αφορμή για να κάνει επίδειξη ισχύος στη Μεσόγειο, ικανοποιώντας το ακροδεξιό του ακροατήριο. 

Ένα από τα βασικά ιδεολογικά στοιχεία του φασιστικού κινήματος, άλλωστε, είναι η ανασύσταση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Όλοι οι στόχοι οφείλουν να οδηγούν εκεί, στην εγκατάσταση της Ιταλίας ως κυρίαρχη δύναμη στα νερά της Μεσογείου. Η Ελλάδα ήταν προφανώς το κατάλληλο θύμα. Ήταν ευάλωτη, ανίκανη να αντιδράσει δυναμικά και χωρίς την απαραίτητη διεθνή στήριξη. 

Η αφορμή δίνεται στις 27 Αυγούστου. Στην Κακαβιά, στα ελληνοαλβανικά σύνορα, δολοφονείται από αγνώστους ο Ιταλός στρατηγός Ενρίκο Τελίνι, ο οποίος ηγείτο της επιτροπής χάραξης των συνόρων. Αν και οι δράστες δεν πιάστηκαν ποτέ (πιθανότατα επρόκειτο για Αλβανούς λήσταρχους), ο Μουσολίνι ρίχνει την απόλυτη ευθύνη στην Αθήνα. Στέλνει ένα τελεσίγραφο με ταπεινωτικούς όρους, απαιτώντας δημόσια συγγνώμη, στρατιωτικές τιμές στην ιταλική σημαία και μια τεράστια αποζημίωση 50 εκατομμυρίων λιρετών.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η κυβέρνηση απορρίπτει τους παράλογους όρους αφού είναι φανερό πως δεν υπάρχει ελληνική εμπλοκή. Η απάντηση του Μουσολίνι είναι άμεση, κυνική και αιματηρή. Στις 31 Αυγούστου, ο ιταλικός στόλος εμφανίζεται στα ανοιχτά της Κέρκυρας. Ο Ιταλός ναύαρχος ζητά την άμεση παράδοση του νησιού. Πριν καν προλάβουν οι τοπικές αρχές να κατανοήσουν τι συμβαίνει, τα ιταλικά κανόνια αρχίζουν να σφυροκοπούν το Παλαιό Φρούριο. 

Η ταπείνωση της Ελλάδας 

Ο στόχος δεν ήταν κάποια οχυρωμένη στρατιωτική βάση. Εκείνη την περίοδο, το Παλαιό Φρούριο φιλοξενούσε μεταξύ άλλων, εκατοντάδες ορφανά παιδιά (πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και την Αρμενία) που είχαν μεταφερθεί εκεί από το αμερικανικό ίδρυμα Near East Relief για να γλιτώσουν από τη φρίκη του πολέμου. Οι οβίδες διαλύουν τις εγκαταστάσεις. Ο απολογισμός είναι τραγικός: 15 νεκροί, εκ των οποίων τα περισσότερα ήταν ανήλικα παιδιά, και δεκάδες τραυματίες. Αμέσως μετά, 5.000 Ιταλοί πεζοναύτες αποβιβάζονται και καταλαμβάνουν την Κέρκυρα.

Η αντίδραση της Ελλάδας; Απολύτως καμία. Ο ελληνικός στρατός δεν έριξε ούτε μια τουφεκιά. Η χώρα απλώς δεν είχε τις δυνάμεις για έναν νέο πόλεμο και σχεδόν άμεσα δίνεται η εντολή στο Πολεμικό Ναυτικό να «κρυφτεί» στον Κόλπο του Παγασητικού, ώστε να αποφύγει τον πάνοπλο ιταλικό στόλο. Η Αθήνα πρακτικά εναπόθεσε τις ελπίδες της στην Κοινωνία των Εθνών (τον πρόδρομο του ΟΗΕ). Όμως, ο διεθνής οργανισμός, υποκύπτοντας στους εκβιασμούς του Μουσολίνι που απειλούσε με αποχώρηση, έκλεισε τα μάτια και «ένιψε τας χείρας του». 

Στο τέλος, η Ελλάδα αναγκάστηκε να καταπιεί την περηφάνια της. Πλήρωσε και τα 50 εκατομμύρια λιρέτες, ζήτησε συγγνώμη και είδε τους Ιταλούς να αποχωρούν στα τέλη Σεπτεμβρίου, στήνοντας φιέστες νίκης στη Ρώμη. Η κατάληψη της Κέρκυρας δεν ήταν απλώς ένα διπλωματικό επεισόδιο.

Ήταν η πρώτη, κυνική απόδειξη ότι ο φασισμός δεν καταλαβαίνει από διεθνές δίκαιο. Εκείνη τη μέρα, πάνω στα ερείπια του Παλαιού Φρουρίου και τα σώματα των ορφανών προσφύγων, γράφτηκε ο αιματηρός πρόλογος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Απλώς, ο πλανήτης επέλεξε να μην τον διαβάσει. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.