Η πρώτη μέρα της ελεύθερης Ελλάδας - H φρικτή κατάσταση της Αθήνας

Στις 2 Φεβρουαρίου του 1830 δεν υπήρχε ελληνικό κράτος. Ο αγώνας των Ελλήνων για ελευθερία είχε φέρει τις Μεγάλες Δυνάμεις προ τετελεσμένων γεγονότων. Είχαν υπάρξει συζητήσεις για αυτονομία στις αίθουσες των μεγάρων και των παλατιών της Ευρώπης. Ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε αναλάβει το δύσκολο έργο του Κυβερνήτη. Οι συζητήσεις οδήγησαν σε αποτέλεσμα. Στις 3 Φεβρουαρίου, οι υπογραφές στο Πρωτόκολλο του Λονδίνου άλλαξαν τον ιστορικό ρου. «Γεννήθηκε» ένα μικρό κράτος στη νοτιοανατολική Ευρώπη που το ονόμασαν Ελλάς. 

Τούρκοι στην Ακρόπολη, βοσκοτόπια και σπίτια χωρίς στέγη

Πριν η Αθήνα γίνει πρωτεύουσα, ήταν πρακτικά ένα μικρό χωριό. Οι ξένοι περιηγητές ερχόντουσαν συχνά έχοντας την αίσθηση ότι θα βρουν αυτά που διάβασαν στα βιβλία τους. Έλληνες ντυμένους με χλαίνες όπως την εποχή του Σωκράτη να συζητούν για περίπλοκες φιλοσοφικές έννοιες σε κήπους και αυλές. Η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική.

Μια από τις αρχαιότερες πόλεις του κόσμου που θα γινόταν η πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους λίγο μετά, ήταν ένας σωρός από διαλυμένα σπίτια, ισοπεδωμένα μνημεία και βοσκοτόπια. Παρά την έλευση της ελευθερίας όμως, στον Παρθενώνα υπήρχαν ακόμη απομεινάρια της τουρκικής διοίκησης με την ανάλογη στρατιωτική υποστήριξη. 

Με την υπογραφή του Πρωτοκόλλου, η Αθήνα όπως και ολόκληρη η επικράτεια του νεοσύστατου κράτους, βρέθηκε σε ένα μεταβατικό στάδιο, ακροβατώντας ανάμεσα στην παλιά εξουσία που εκπροσωπούσαν οι Τούρκοι και στη νέα, που ήταν η εξουσία του ελληνικού κράτους. Ο Διονύσιος Σουρμελής ήταν αγωνιστής του 1821 και λόγιος. Στα βιβλία του κατέγραψε την ιστορία της Αθήνας γι’ εκείνη την περίοδο. 

Αναφέρει πως με την υπογραφή της ανεξαρτησίας, πολλοί Αθηναίοι αποφάσισαν να γυρίσουν στην πατρίδα τους. Η κατάσταση όμως στην οποία βρήκαν την πόλη ήταν η χειρότερη δυνατή. «Εύρον την πόλιν πάσαν ερείπιον, τον ελαιώνα κεκαυμένον το πλείστον μέρος, τους κήπους, αμπελώνες και αγρούς εξηφανισμένους παντάπασι. Τα λαμπρά Πατήσια και τα Σεπόλια κατέστησαν άμορφα, γυμνά και εις θέαν αξιολύπητον» σημειώνει ο Σουρμελής.

«Ερείπια επί ερειπίων»

Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο αφορά τους Τούρκους κατοίκους της Αθήνας. Οι περισσότεροι πούλησαν τα χωράφια τους και αναγκάστηκαν λόγω των συνθηκών να εγκαταλείψουν την πόλη «αναχωρούντες εντεύθεν έχυνον πικρότατα δάκρυα». Ο Σουρμελής σημειώνει πως ένας από αυτούς φίλησε το αττικό χώμα ως αποχαιρετισμό.

Παρόμοια εικόνα δίνει για την πόλη ο Αλέξανδρος Ραγκαβής. Έχοντας ως έδρα το Ναύπλιο επισκέφθηκε την Αθήνα το 1831. Περιγράφει πως διασχίζοντας με τη συνοδεία του την Ιερά Οδό, ξέσπασαν σε πανηγυρισμούς όταν είδαν από μακριά τον Παρθενώνα. Η πόλη όμως που είχαν στη φαντασία τους ως το λίκνο της αρχαιότητας ήταν αρκετά διαφορετική στην πραγματικότητα.

Ελεύθερη, αλλά ισοπεδωμένη. «Ερείπια επί ερειπίων» αναφέρει ο ίδιος. Στο σπίτι που έμειναν χρησιμοποίησαν περίπου τέσσερα μαγκάλια επειδή από τις τρύπες στους τοίχους έμπαινε το κρύο. 

Παρά την φρικτή κατάσταση, η πόλη με τα ερείπια και τα αρχαία μνημεία τράβηξε την προσοχή πολλών ξένων που έτρεξαν να την επισκεφτούν. Ταυτόχρονα, έγινε το «σπίτι» νέων κατοίκων που αποφάσισαν με την ανακήρυξη του ελεύθερου ελληνικού κράτους να μείνουν μόνιμα στην Αθήνα. Η Ελλάδα έγινε και επίσημα ελεύθερη προσπαθώντας να κλείσει τις πληγές του παρελθόντος. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.