Το πέρασμα από τα σχολικά χρόνια στη φοιτητική ζωή είναι σχεδόν πάντα πρωτόγνωρο και μερικές φορές και λίγο αγχωτικό, ειδικά αν φεύγεις από τον τόπο καταγωγής σου προκειμένου να πας σε κάποια μεγάλη πόλη για να σπουδάσεις. Συνήθως το άγχος των φοιτητών που έφευγαν από τον τόπο τους εστιάζε στην κοινωνικοποίηση, αν θα χαθούν με τους παιδικούς τους φίλους, αλλά και πως θα περνάει ο καιρός τα Χριστούγεννα και το Πάσχα μακριά από τη ζωή της πόλης που εν τέλει κατέληξαν να αγαπήσουν.
Όταν ήμουν εγώ φοιτήτρια, το 2018 δεν έφυγα από την πόλη μου, αλλά γνώρισα αρκετά παιδιά που το έκαναν. Αρκετοί δεν εργάζοταν, ωστόσο κάποιοι εργάζοταν όχι για λόγους επιβίωσης και για να καλύψουν πάγια έξοδα, αλλά για να μπορούν να κάνουν το «κάτι παραπάνω», όπως ταξίδια και μεγαλύτερες διακοπές το καλοκαίρι. Ακόμα και το 2018, στον απόηχο της οικονομικής κρίσης, το σενάριο του να φύγει ένα παιδί από την πόλη του για να πάει σε άλλη ήταν εφικτό, καθώς τα ενοίκια κυμαίνονταν σε λογικές τιμές αλλά και τα βασικά αγαθά διαβίωσης για ένα άτομο ήταν αισθητά πιο οικονομικά από ότι το 2026.
Η ανθρωπογεωγραφία των ατόμων που μπαίνουν στα αμφιθέατρα πλέον έχει αλλάξει. Συχνά οι μαθητές δηλώνουν στο μηχανογραφικό σχολές στον τόπο καταγωγής τους, γιατί πλέον το κόστος ζωής δεν επιτρέπει μετακινήσεις για μια τετραετία και παραπάνω. Ο οικογενειακός προϋπολογισμός, πλέον δεν μπορεί να αντέξει τέτοια έξοδα, ούτε τα ενοίκια που έχουν φτάσει σε δυσθεώρατα ύψη. Ενδεικτικά, ένα σπίτι 50 τετραγωνικών κόντα σε κάποιο πανεπιστήμιο της Αθήνας μπορεί να αγγίζει ακόμα και τα 600 ευρώ.
Διαβάστε επίσης: Εφιάλτης για τους φοιτητές η κατοικία: «Ενοίκια στον Θεό, ελάχιστες εστίες με τριτοκοσμικές συνθήκες»
Ήταν πάντα έτσι τα πράγματα; 3 άνθρωποι που σπόυδασαν το 2009, το 2017 και το 2025 σε διαφορετικές πόλεις από τον τόπο καταγωγής τους μιλούν στο Reader για την εμπειρία τους αλλά και το κόστος ζωής ενός φοιτητή.
«Με 300 ευρώ έβγαινε ο μήνας άνετα»
Ο Αντώνης μπήκε στο πανεπιστήμιο το 2009 και σπούδασε στο Ρέθυμνο, συγκεκριμένα στο ΤΕΙ Μουσικής Τεχνολογίας και Ακουστικής (νυν Μεσογειακό Πανεπιστήμιο) και μας μεταδίδει την δική του εμπειρία αναφορικά με το κόστος σπουδών, την εύρεση σπιτιού και τα πάγια έξοδα, κοινώς το «πως έβγαινε ο μήνας».
«Η εύρεση σπιτιού το 2009 δεν ήταν τόσο δύσκολη. Θυμάμαι ότι βρήκα σπίτι σε μισή μέρα, δύο δρόμους από το Πανεπιστήμιο, ένα αξιοπρεπέστατο διαμέρισμα και η τιμή ήταν κάτω από 300€. Και άλλοι άνθρωποι του κύκλου μου, όταν χρειάζονταν έβρισκαν σχετικά γρήγορα σπίτι, το πολύ σε μία εβδομάδα και τα ενοίκια κυμαίνονταν σε παρόμοιες τιμές. Οι γονείς μου έστελναν 300 ευρώ τον μήνα για όλα τα έξοδα εκτός ενοικίου. Φαγητό, λογαριασμοί, διασκέδαση, έβγαιναν με το συγκεκριμένο ποσό.», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Αναφορικά με τα πάγια έξοδα του σούπερ μάρκετ, ο Αντώνης μας είπε: «Αυτό δεν το ξέρω. Δεν χρειαζόταν να πάμε σούπερ μάρκετ σε τακτική βάση, ώστε να έχουμε «πάγια έξοδα» αυτής της κατηγορίας. Τουλάχιστον οι δική μου παρέα κατανάλωνε κυρίως έξω. Θυμάμαι ειδικά τα πρώτα χρόνια (2009-2011) μπορεί και να βγαίναμε κάθε μέρα, να τρώγαμε, να πίναμε και όλα αυτά με το έσοδο των 300€ το μήνα. Πάνω-κάτω έτσι ήταν».
Επιπλέον στάθηκε και στο φαινόμενο του να εργάζεται κάποιος φοιτητής κατά την διάρκεια των σπουδών του, αναφέροντας τα εξής: Δεν ήταν κανόνας να εργάζεσαι. Φυσικά όμως και υπήρχαν τέτοιες περιπτώσεις, δεν ήταν όλα ρόδινα στα τέλη της δεκαετίας του 2000. Άλλωστε βρισκόμασταν στην αρχή της κρίσης, η οποία έχει αρχίσει να αποτυπώνεται σιγά σιγά σε κάποιες οικογένειες. Αλλά οι επιπτώσεις άρχισαν να φαίνονται πιο έντονα στα τελευταία χρόνια της φοιτητικής ζωής (2012-2014).
Διαβάστε επίσης: Αιώνιοι φοιτητές: Πότε ξεκινά το δεύτερο «κύμα» διαγραφών - «Καμία παράταση», λέει ο Παπαϊωάννου
Ο βασικός λόγος που εργαζόταν ένας φοιτητής ήταν γιατί δεν καταγόταν από την πόλη που σπούδαζε, επομένως υπήρχε εξαρχής οικονομική επιβάρυνση λόγω ενοικίου. Τώρα είναι δύσκολο για μία οικογένεια να συμπεριλάβει στον προϋπολογισμό της σπουδές σε άλλη πόλη, τότε όμως ήταν σύνηθες. Κάποιες φορές έπρεπε ο/η φοιτητής/τρια να δουλέψει (κυρίως στην εστίαση), αλλά δεν ήταν η πλειοψηφία.
«Τα διαφορετικά σπίτια που μέναμε με την αδερφή μου είχαν συνολικά λιγότερο ενοίκιο από ότι το ένα»
Η Χριστίνα ήρθε το 2017 στην Αθήνα από τη Δράμα για να σπουδάσει στο Πάντειο, στο τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής και σημειώνει:
«Το 2017 ήρθα στην Αθήνα για να σπουδάσω και η αλήθεια είναι πως βρήκα σπίτι στο κέντρο της Αθήνας. Μετακόμισα στην περιοχή του Αγίου Ιωάννη, κοντά στη Φιλολάου, και πλήρωνα μόλις 190€ ενοίκιο για ένα διαμέρισμα 32 τετραγωνικών, εξαιρετικό για τις ανάγκες μου. δεν χρειαζόμουν τίποτα μεγαλύτερο και το βρήκα πολύ γρήγορα και χωρίς ιδιαίτερο κόπο.
Με το ποσό των 300€ από τους γονείς μου τον μήνα, κάλυπτα άνετα το σούπερ μάρκετ και όλες μου τις αγορές και τις εξόδους μου. Ζούσα πραγματικά καλά, χωρίς άγχος.
Το 2017, δεν σκεφτόμουν καν να δουλέψω. Οι σπουδές ήταν το παν και τα 300€ αρκούσαν. Εγώ δούλεψα πρώτη φορά το 2022, πριν καν τελειώσω τις σπουδές μου, γιατί πια τα έξοδα είχαν εκτοξευθεί και τα 300€ δεν έφταναν ούτε για το μηνιαίο σούπερ μάρκετ. Σήμερα, οι περισσότεροι φοιτητές δουλεύουν, όχι για πολυτέλεια, αλλά για επιβίωση.
Το σπίτι που νοικιαζα τότε, σήμερα έχει 350€ ενοίκιο.
Το 2023 μετακομίσαμε μαζί με την αδερφή μου, η οποία σπούδαζε στη Θεσσαλονίκη. Το παράδοξο και τραγικό με την εκτόξευση των ενοικίων είναι πως όταν μέναμε σε ξεχωριστά σπίτια, τα δύο ενοίκια κόστιζαν λιγότερο από ότι το ένα ενοίκιο.
Είναι θλιβερό να βλέπεις σήμερα φοιτητές να πληρώνουν τριπλάσια ενοίκια για τα ίδια ή και μικρότερα σπίτια και είναι δεδομένα αναγκαίο να δουλεύουν παράλληλα με τις σπουδές τους. Νιώθω τυχερή που πρόλαβα και έζησα μια πολύ καλύτερη περίοδο και δυστυχώς τα επόμενα χρόνια καμία νέα φοιτήτρια δεν θα ζήσει αυτά που έζησα εγώ: 190€ ενοίκιο και 300€ το μήνα για να ζεις εξαιρετικά άνετα. Πλέον δεν υπάρχει φοιτητική ζωή χωρίς το άγχος της επιβίωσης».
«Λίγα από τα σπίτια ήταν ταυτόχρονα προσβάσιμα, ασφαλή, συντηρημένα και σε λογική τιμή»
Η Έλλη μπήκε στο Πανεπιστήμιο Πατρών πρόσφατα, συγκεκριμένα το 2025 και μεταδίδει το δικό της βίωμα αλλά και τα πιο πρόσφατα δεδομένα για την κατάσταση που επικρατεί.
«Δύο μήνες πριν μετακομίσω στην πόλη που σπουδάζω, αφιέρωσα, μαζί με τους γονείς μου, μια μόνο μέρα για να την επισκεφθώ και να δω σπίτια από κοντά. Ο χρόνος για την εύρεση σπιτιού ήταν περιορισμένος.
Για την εύρεση διαμερίσματος συμβουλευτήκαμε μεσίτη, γεγονός που διευκόλυνε την διαδικασία. Ωστόσο, λίγα από τα σπίτια ήταν ταυτόχρονα προσβάσιμα, ασφαλή, συντηρημένα και σε λογική τιμή.
Το Πανεπιστήμιο Πατρών βρίσκεται μακριά από το κέντρο της πόλης και τα μέσα μεταφοράς λειτουργούν περιορισμένες ώρες, επομένως οι φοιτητές δεν νοικιάζουν σπίτια κοντά στο πανεπιστήμιο. Σε ακτίνα μέχρι έναμισι χιλιόμετρο από το κέντρο της πόλης τα ενοίκια για γκαρσονιέρες κυμαίνονται στα 350-450, ενώ τα δυάρια φτάνουν μέχρι τα 500
Το συνολικό ποσό χρημάτων που ξοδεύω κάθε μήνα ανέρχεται στα 1000 ευρώ, εκ των οποίων τα 500 καλύπτουν το ενοίκιο μου. Από τα υπόλοιπα 500, διαθέτω τα 140-180 προκειμένου να καλύψω λειτουργικά έξοδα όπως λογαριασμούς.
Για το σούπερ μάρκετ διαθέτω περίπου 200, ενώ χρησιμοποιώ τα 120-160 που περισεύουν προκειμένου να καλύψω είτε έξοδα που αφορούν τη ψυχαγωγία ή έξοδα που προκύπτουν στην καθημερινότητα». επισημαίνει.
Για τους εργαζόμενους φοιτητές, η Έλλη σημείωσε στο Reader: «Ο κύκλος μου απαρτίζεται κυρίως από φοιτητές Πολυτεχνείου, για τους οποίους οι σπουδές καταλαμβάνουν ενα μεγάλο κομμάτι της εβδομάδας.
Επομένως, οι περισσότεροι, αν έχουν την επιλογή, δεν εργάζονται προκειμένου να μην επιβαρύνουν ή παρατείνουν τις σπουδές τους. Ακόμα, η υποχρεωτική ολοκλήρωση των σπουδών σε ν+3 έτη απωθεί τους φοιτητές από το να εργαστούν αν δεν είναι σε οριακό σημείο.
Διαβάστε επίσης: Πού να μη νοικιάσετε στην Αθήνα: Οι 5 απλησίαστες περιοχές για φοιτητές - Tο κόλπο για φθηνό σπίτι
Όσα άτομα στον κύκλο μου, τόσο συμφοιτητές μου όσο και φοιτητές άλλων σχολών, εργάζονται, είναι σε part-time δουλειές, και προσπαθούν με τον μισθό τους να καλύψουν κάποια από τα έξοδα του μήνα».
3 διαφορετικές γενιές, 3 διαφορετικές κρίσεις και 1 πρόβλημα
Οι εμπειρίες ανθρώπων από 3 διαφορετικές γενιές φοιτητών αλλά και διαφορετικές οικονομικές και πολιτικές συνθήκες δείχνει τις μεγάλες διαφοροποιήσεις, αλλά και το πως τα πράγματα δυσκολεύουν τόσο για τους φοιτητές, όσο και για τις οικογένειές τους.
Το 2009 στην απαρχή της οικονομικής κρίσης, η ζωή δεν ήταν τόσο δύσκολη για έναν φοιτητή, βέβαια καραδοκούσε η μετέπειτα εργασιακή και οικονομική επισφάλεια όπως ξέρουμε από την πρόσφατη ιστορία της Ελλάδας. Ακόμα και το 2017 μετά από τρία μνημόνια και την ελληνική οικονομία να προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της, πάλι τα πράγματα ήταν πιο βιώσιμα για μια οικογένεια, δεδομένων και των οικονομικών απολαβών που είχε.
Το 2026 με τις διαρκείς πληθωριστικές κρίσεις αλλά και την έλλειψη πολιτικής βούλησης από την πλευρά του κράτους, τα ενοίκια ανεβαίνουν κατακόρυφα, το σούπερ μάρκετ αποτελεί τρομακτικό έξοδο και η σκέψη να φύγει ένα παιδί από τον τόπο καταγωγής του είναι το λιγότερο αποτρεπτική.
Επιπλέον η εντατικοποίηση των σπουδών δημιουργεί ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τους φοιτητές, ειδικά για τους εργαζόμενους οι οποίοι προσπαθούν να ανταπεξέλθουν στις σπουδές τους υπό τον φόβο της διαγραφής, την ίδια στιγμή που η τσέπη τους πιθανά τους επιβάλλει να εργαστούν.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
