Το μεγαλύτερο «fake news» της αρχαιότητας: Η αλλόκοτη φυλή ανθρώπων που δεν είχαν κεφάλι

Όχι, δεν πρόκειται για κάποιο meme που ξέφυγε σε ένα βιβλίο ιστορίας, ούτε πρόκειται (με τη στενή έννοια του όρου) για μια ιστορία φαντασίας. Μπορούμε με ευκολία να πούμε πως πρόκειται ίσως για το πρώτο μεγάλο fake news που όμως η αρχαία ιστοριογραφία δεν γνώριζε ότι πρόκειται γι' αυτό. 

Οι ακέφαλοι άνθρωποι που αναφέρει ο Ηρόδοτος

Ακέφαλοι ή αλλιώς βλέμμυες αναφέρονται από τον Ηρόδοτο και πρόκειται για μια φυλή ανθρώπων που δεν έχουν κεφάλι, αλλά τα χαρακτηριστικά του προσώπου βρίσκονται στο στήθος τους. Παράξενο να αναφέρεται κάτι τέτοιο σε ένα βιβλίο ιστορίας αλλά αληθινό. Έτσι τουλάχιστον νόμιζε ο Ηρόδοτος αλλά και οι Ρωμαίοι ιστορικοί των επόμενων αιώνων που περιγράφουν αυτή τη φυλή πιθανολογώντας πως βρίσκεται στην περιοχή της Λιβύης ή γενικότερα της Βορείου Αφρικής. 

Οι αναφορές αυτές επιβιώνουν για αρκετούς αιώνες. Εκτός των Ρωμαίων ιστορικών, αυτή η παράξενη φυλή υπάρχει και σε κείμενα του Μεσαίωνα. Το παράδοξο είναι πως οι αναφορές των εξερευνητών της εποχής είναι ίδιες, σχεδόν ταυτόσημες με τις περιγραφές των ιστορικών της αρχαιότητας. Όλοι μιλούν για αυτούς τους μυστηριώδεις ανθρώπους με τα χαρακτηριστικά του προσώπου να βρίσκονται στο στήθος ή με τα μάτια να βρίσκονται στους ώμους. Η μόνη διαφορά είναι στην τοποθεσία. Από τον 15ο αιώνα περίπου, τους τοποθετούν ανατολικότερα, πιο κοντά στην Ινδία. Ακόμη και όταν οι Ευρωπαίοι έφτασαν στις χώρες της Άπω Ανατολής, κατέγραφαν στις επαφές τους με τους ντόπιους ότι υπήρχαν ανάμεσά τους οι λεγόμενοι ακέφαλοι.

Ποια είναι η αλήθεια

Fake news λοιπόν; Θεωρία συνωμοσίας; Μήπως και οι ιστορικοί της αρχαιότητας ήταν...ψεκασμένοι; Η αλήθεια είναι αρκετά διαφορετική. Οι εξηγήσεις που δίνουν οι ερευνητές από τα τέλη του 19ου αιώνα είναι σαφείς. Οι εκάστοτε εξερευνητές και όσοι ταξίδευαν σε αυτές τις περιοχές δεν έβλεπαν ακέφαλους ανθρώπους. Υπήρχε απλώς η τάση στους ντόπιους πληθυσμούς να χρησιμοποιούν ασπίδες στις οποίες ζωγράφιζαν τα πρόσωπά τους ή δημιουργούσαν στρατιωτικούς σχηματισμούς στους οποίους έσκυβαν προς το στήθος τους για να προστατευτούν.

Αντίστοιχα, σύμφωνα με ορισμένους, σε ορισμένες φυλές της Βορείου Αμερικής, υπήρχε μια συγκεκριμένη στάση του σώματος που έκανε τους ώμους να φαίνονται ψηλότεροι από το υπόλοιπο σώμα. Πρόσφατα βέβαια, το 2025, οι ερευνητές παρατήρησαν και κάτι άλλο. Οι περιοχές που αναφέρονται στις πηγές ως κατοικίες των ακέφαλων συμπίπτουν με περιοχές που οι σφυροκέφαλοι καρχαρίες ενδημούν. Δεν είναι απίθανο οι άνθρωποι που ταξίδευαν εκεί να έβλεπαν σκελετούς από σφυροκέφαλους και να θεωρούσαν ότι πρόκειται για ανθρώπους. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.