Όταν το «Χριστός Ανέστη» ακούστηκε στο Νταχάου - Το ξεχωριστό Πάσχα του 1945

Υπάρχουν ορισμένα ονόματα που και μόνο η αναφορά τους φέρνει στον νου φρικτές εικόνες. Και υπάρχουν τόποι σε αυτόν τον κόσμο που θα μπορούσαν αρκετά εύκολα να παρομοιαστούν με την κόλαση. Ένα τέτοιο όνομα, ένας τέτοιος τόπος, είναι το Νταχάου. Καθώς η ιστορία της ναζιστικής θηρωδίας συνεχίζει μέχρι και σήμερα να μας ανατριχιάζει, μέσα σε αυτόν τον τόπο του μαρτυρίου, κάποιοι προσπάθησαν να ζήσουν και να κρατήσουν το πνεύμα τους ζωντανό. Οι ορθόδοξοι ιερείς του Νταχάου είχαν αποφασίσει να γιορτάσουν το Πάσχα του 1945. Και έγραψαν μια μοναδική σελίδα στην ιστορία της χριστιανοσύνης.

Ιερείς, μοναχοί και Εβραίοι κρατούμενοι

Η ναζιστική θηριωδία δεν ήταν ακόμη ευρύτερα γνωστή. Οι Γερμανοί που ζούσαν κοντά στα στρατόπεδα συγκέντρωσης δήλωναν άγνοια για τα γεγονότα. Η φρίκη που είχε λάβει χώρα δεν είχε φτάσει στις σελίδες των εφημερίδων. Μέσα εκεί, η ανθρώπινη φύση έφτασε στα όριά της. Από τη μια, η σατανική απανθρωπιά και από την άλλη το ανθρώπινο πνεύμα που προσπαθεί να ζήσει. Το Νταχάου ιδρύθηκε το 1933, την ίδια χρονιά που ο Χίτλερ γράπωσε την εξουσία. Ο Χίμλερ το είχε περιγράψει ως «το πρώτο στρατόπεδο συγκέντρωσης για πολιτικούς κρατουμένους».

Παρά τη χριστιανική προβιά που με ευκολία φορούσαν οι Ναζί, πίσω από τις κλειστές πορτές έδειχναν μόνο περιφρόνηση και απέχθεια για τα προτάγματα του χριστιανισμού. Και όπως ήταν αναμενόμενο, δεν ήταν λίγοι οι ιερείς που εξέφρασαν τη δυναμική τους αντίθεση. Όσοι το έκαναν, βρέθηκαν πολύ σύντομα στο Νταχάου. Κι ενώ δεν μπορούμε ούτε κατά διάνοια να συγκρίνουμε τις εμπειρίες των Εβραίων κρατουμένων με εκείνες των ιερέων, δεν είναι υπερβολή να πούμε πως βίωσαν και εκείνοι μια ξεχωριστή φρίκη.

Κάθε φορά που η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία επέκρινε το ναζιστικό καθεστώς με επίσημες ανακοινώσεις, οι φρουροί ξεσπούσαν στους καθολικούς ιερείς. Μια Μεγάλη Παρασκευή αλυσόδεσαν περίπου 60 ιερείς και τους βασάνισαν μέχρι θανάτου. Δεν έχουμε αναφορές για τη συμπεριφορά τους απέναντι στους ορθόδοξους αλλά δύσκολα θα έκαναν κάποιο διαχωρισμό. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, όταν το στρατόπεδο απελευθερώθηκε τον Απρίλιο του 1945, υπήρχαν περίπου 22 ορθόδοξοι ιερείς.

Κυριακή του Πάσχα, 1945

Όταν οι Αμερικανοί στρατιώτες έφτασαν στο στρατόπεδο στα τέλη Απριλίου του 1945, βρήκαν αποστεωμένους ανθρώπους να πανηγυρίζουν με όση δύναμη τους είχε μείνει. Ο Γκλεμπ Ραρ από τη Λετονία ήταν ένας από τους κρατούμενους του στρατοπέδου. «Είχα διαρκώς επίγνωση του γεγονότος ότι όλα αυτά συνέβαιναν κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας» κατέγραψε στη μαρτυρία του. 

Το στρατόπεδο απελευθερώθηκε αλλά υπήρχε ακόμη το πρόβλημα μετεγκατάστασης όλων αυτών των ανθρώπων. Οι πρώην κρατούμενοι δημιουργούν συντονιστικές επιτροπές και αποφασίζουν να γιορτάσουν το Πάσχα, για τελευταία φορά στον τόπο του μαρτυρίου εκατομμυρίων. Ήταν 6 Μαΐου 1945. Ως παρεκκλήσι, χρησιμοποίησαν έναν χώρο προσευχής που τους παραχώρησαν οι Ρωμαιοκαθολικοί του στρατοπέδου. Φτιαγμένο από ξύλο, άδειο από κάθε είδους πολυτέλεια. «Ρώσοι, Σέρβοι και Έλληνες μαζεύτηκαν στον χώρο. Σε ολόκληρη την Ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, δεν νομίζω να υπήρξε πασχαλινή λειτουργία όμοια με αυτή», σημειώνει ο Ραρ. 

Οι ιερείς αντί για τα πολυτελή και χρυσοποίκιλτα άμφια, χρησιμοποίησαν λευκά σεντόνια τα οποία έσκισαν και έντυσαν με αυτοσχέδιους κόκκινους σταυρούς. Τα φόρεσαν πάνω από την γκρίζα στολή του στρατοπέδου. Έψαλλαν από στήθους πότε στα ελληνικά και πότε στα σλαβονικά. Όλοι μαζί, ακροβατώντας ανάμεσα στον πόνο και τον αναστάσιμο θρίαμβο. Ο Διονύσιος Χαραλάμπους ήταν ένας από αυτούς και διέσωσε με τη μαρτυρία του τις συγκλονιστικές στιγμές ενός ξεχωριστού Πάσχα.

«Στην ύπαιθρο, πίσω από την παράγκα, Έλληνες και Σέρβοι έχουν συγκεντρωθεί. Ψάλλουμε το «Χριστός Ανέστη» πολλές φορές, και η ηχώ του αντηχεί παντού και αγιάζει το μέρος. Η Γερμανία του Χίτλερ, το τραγικό σύμβολο ενός κόσμου χωρίς Χριστό, δεν υπάρχει πια». 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.