Η πάθηση που σε κάνει να χάνεσαι μέσα στο ίδιο σου το σπίτι

Για ορισμένους ανθρώπους το αίσθημα αποπροσανατολισμού δεν υποχωρεί ποτέ και μπορεί να εμφανίζεται ακόμη και όταν κινούνται μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, πόσο μάλλον όταν βρίσκονται σε ένα καινούριο μέρος.

Υπολογίζεται ότι έως και 1 στους 30 ανθρώπους μπορεί να πάσχει από αναπτυξιακή διαταραχή χωρικού προσανατολισμού (Developmental Topographical Disorientation – DTD). Πρόκειται για μια δια βίου αδυναμία προσανατολισμού, ακόμη και σε απολύτως οικεία περιβάλλοντα.

Οι άνθρωποι με DTD αναφέρουν ότι χάνονται συχνά –τουλάχιστον μερικές φορές την εβδομάδα– ήδη από την παιδική τους ηλικία. Η κατάσταση αυτή δεν οφείλεται σε εγκεφαλική βλάβη, νευρολογική νόσο ή ψυχιατρική διαταραχή. Σύμφωνα με όσα γνωρίζουν οι ερευνητές, έτσι λειτουργεί εξαρχής το εσωτερικό τους σύστημα προσανατολισμού και έχει διαβαθμίσεις.

Οι ηπιότερες μορφές μπορεί να περάσουν απαρατήρητες σε όλη τη ζωή ενός ανθρώπου, αποδίδοντας απλώς το πρόβλημα στο ότι «δεν έχει καλή αίσθηση του προσανατολισμού».

Διαβάστε ακόμα: Ο Ντάνι Γκλόβερ δίνει μάχη με το Αλτσχάιμερ: «Δεν αισθάνομαι ότι είναι το τέλος της ζωής μου»

Πώς «χαρτογραφούμε» τον κόσμο γύρω μας

Σύμφωνα με το theconversation.com οι περισσότεροι άνθρωποι κατανοούμε το περιβάλλον μας δημιουργώντας μια νοητική αναπαράσταση των σημείων αναφοράς και της θέσης τους σε σχέση τόσο με εμάς όσο και μεταξύ τους. Αυτή η εσωτερική αναπαράσταση ονομάζεται γνωστικός χάρτης.

Οι άνθρωποι με ατοπία δεν δημιουργούν γνωστικό χάρτη του περιβάλλοντός τους. Παρότι διαθέτουν καλή μνήμη για τα σημεία αναφοράς –δηλαδή μπορούν να αναγνωρίζουν και να θυμούνται χαρακτηριστικά στοιχεία του χώρου– ο συνολικός νοητικός χάρτης δεν σχηματίζεται ποτέ.

Έτσι, όταν μια γνώριμη διαδρομή διακοπεί –για παράδειγμα λόγω ενός κλειστού δρόμου, μιας λανθασμένης στροφής ή επειδή προσεγγίζουν ένα κτίριο από μια άγνωστη πλευρά– δεν υπάρχει εσωτερικός χάρτης στον οποίο μπορούν να βασιστούν. Τα γνωστά σημεία αναφοράς τούς λένε τι βλέπουν, αλλά όχι πώς συνδέονται όλα μεταξύ τους.

Οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα

Όταν η καθημερινή μετακίνηση γίνεται τόσο δύσκολη, οι άνθρωποι με ατοπία συχνά αποκτούν πιο άκαμπτες συνήθειες. Μπορεί να αποφεύγουν να βγαίνουν από το σπίτι ή να εξαρτώνται πλήρως από τις εφαρμογές πλοήγησης GPS.

Η συμπεριφορά αυτή συχνά παρερμηνεύεται ως αδιαφορία, υπερβολικό άγχος ή ακόμη και χαμηλή νοημοσύνη. Αυτές οι υποθέσεις είναι εντελώς αβάσιμες, αλλά μπορούν να έχουν σοβαρές αρνητικές συνέπειες για τους ανθρώπους αυτούς.

Χωρίς την κατάλληλη υποστήριξη, η ατοπία μπορεί να περιορίσει σημαντικά την ανεξαρτησία τους. 

Μπορεί να βελτιωθεί ο προσανατολισμός

Το ενθαρρυντικό είναι ότι τόσο η ατοπία όσο και η DTD δεν είναι εκφυλιστικές καταστάσεις. Επιπλέον, η ικανότητα προσανατολισμού μπορεί να εκπαιδευτεί περισσότερο απ' όσο πιστεύουν πολλοί.

Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι ο προσανατολισμός λειτουργεί σαν μυς: όσο τον χρησιμοποιούμε, τόσο διατηρείται σε καλή κατάσταση.

Την επόμενη φορά που θα πιάσετε το κινητό σας για να ακολουθήσετε οδηγίες, ίσως αξίζει να αναρωτηθείτε: θα μπορούσατε να βρείτε τον δρόμο και χωρίς αυτό;

Η εκπληκτική ικανότητά μας να προσανατολιζόμαστε στον κόσμο είναι κάτι που οι περισσότεροι θεωρούμε δεδομένο. Ίσως, όμως, αξίζει να τη φροντίζουμε και να την εξασκούμε, πριν αρχίσει να ατροφεί.

Αυτό το άρθρο στο Reader δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη γνωμάτευση ενός ιατρού. Για οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας έχετε, θα πρέπει να απευθυνθείτε σε κάποιο επαγγελματία υγείας.