Ο τίτλος του «εθνικού συνθέτη» ήταν πιασμένος

Ακουστικά. Τις τελευταίες ημέρες συνειδητοποίησα τι μέγιστο τεχνολογικό επίτευγμα είναι αυτά τα μαραφέτια, που επιτρέπουν σε δεκάδες ανθρώπους να ακούν την μουσική που γουστάρουν μέσα σε ένα μπουλούκι, χωρίς να ακούγεται άχνα. «Νόιζ κάνσελιγκ» τα λένε τα παιδιά.

Αλλά με τι ασχολούμαι τώρα, ο Διονύσης Σαββόπουλος πέθανε. Στη χώρα λοιπόν όπου τίθεται υπό συζήτηση να στηθεί αδριάντας σε μπάτσο που πέθανε από χέρι οπαδού, προφανώς δεν θα μας έλειπε το γιουσουρούμ εντυπώσεων για τον «εθνικό μας τραγουδοποιό».

Βλέπεις, οι τίτλοι του «εθνικού συνθέτη» και του «εθνικού ποιητή» ήταν πιασμένοι. Οπότε έπρεπε να χωθεί ο «Νιόνιος» σε ένα καλούπι δημαγωγικό, για να πλασαριστεί πως και καλά μας αντιπροσωπεύει εθνικά.

Εθνικός τραγουδοποιός βέβαια είναι και ο Τσιτσάνης, αλλά ας τον βολέψουμε δίνοντάς του τον τίτλο «εθνικός ρεμπέτης». Ή μήπως εκεί πρέπει να μπει ο Παπαϊωάννου; Τέλος πάντων, ο Νιόνιος προηγείται λόγω «επικαιρότητος», όπως θα ήθελε το γλωσσικό του ιδίωμα.

Και με τις ευλογίες της κοντής εθνικής μνήμης, αυτή που επιτρέπει στον Σαββόπουλο να διεκδικεί αυτό τον τίτλο ως κάτι ενωτικό, τη στιγμή που το προσωπείο του είχε πέσει πριν αρχίσουν να μπουσουλάνε οι δεξιοί που τον υμνούν τώρα.

Είμαι φουρνιά του '95 στη γενιά των early millenials. Η ιστορική συγκυρία με βρήκε να μεγαλώνω με τη «Συννεφούλα» και μερικά άλλα διαλεχτά, κυρίως ό,τι είχαμε μάθει στο σχολείο.

Συμπαθητικά, ανατασιακά, με «ταξίδευε» η Συννεφούλα ως παιδί, σε συναισθήματα που ακόμα δεν είχα δώσει όνομα. Στην εφηβεία τούς έδωσα και «βαθύτερα νοήματα». Μετά έμαθα τι πίστευε ο άνθρωπος στο τιμόνι του Φορτηγού, και ένιωσα μ@λάκας που είχα επιβιβαστεί, και είπα "ξέρεις κάτι, δεν θα πάρω". Τόσο απλά.

Είχε ποτέ τα πιστεύω που πρόδωσε ο απογοητευμένος αριστερός Σαββόπουλος;

Αν είχαν δοκιμαστεί σκληρά, ίσως να είχαμε μία καλύτερη εικόνα, αλλά το γεγονός είναι ότι μέσα από τη μεταδοτικότητα που έφερε ο υπολογιστής, αυτό που έμεινε σε πολλούς ως πρώτη άποψη από το έργο του ήταν τα «μαργαριτάρια» ξεπατικωμένα από χριστιανική ηθική, και κάτι αναφορές σε μετανάστες και Μητσοτακαίικο.

Τα τραγούδια του Σαββόπουλου δεν είναι αντιπροσωπευτικά. Αντιπροσωπευτικοί των αντιφατικών μικρόκοσμων της ελληνικής κατάστασης, της υπερηφάνειας, του «απέραντου γαλάζιου», του λούμπεν, της κατρακύλας, είναι ο Ελύτης, ο Μίκης, ο Πανούσης, ακόμα και ο Tus και ο Οικονομόπουλος, στη μερίδα τους ο καθένας.

Ο Σαββόπουλος είναι περιγραφικός, λαογραφικός. Έπιασε το παν επιστητό καθώς ήταν της μοδός, και μας έδωσε πολλά ευάκουστα άσματα. Και για αυτό τον λόγο αρέσει, και για αυτό τον λόγο επιλέχθηκε από το παρεμπόριο της ειδησεογραφίας ως «εθνικός τραγουδοποιός». 

Όχι επειδή μπορεί να ενώσει, ή επειδή, «εμείς τον πάμε για τα τραγούδια του», αλλά επειδή ακριβώς ο κόσμος δεν διαχωρίζει τον καλλιτέχνη από τον άνθρωπο. 

Αυτή είναι μία προαστιακή θεώρηση που ενέχει την αδιαφορία για τον άνθρωπο. Η επίγνωση φέρνει συνείδηση, και η συνείδηση ενός εμετικού λόγου φέρνει τα ανάλογα ψυχοσωματικά. 

Αν κάποιος έχει επίγνωση της αντίφασης του να έχει τραγουδήσει για «βρώμικο ψωμί» ένας άνθρωπος που πίστευε σε βρώμικα «δέρματα» και «ανόσια», δεν είναι παράδοξο να δυσκολεύεται να ακούσει πια τα τραγούδια του Σαββόπουλου.

Ο χρονισμός των πεποιθήσεων είναι επίσης αδιάφορος. Το να εκθέτεις τις μύχιες σκέψεις σου δεν σε διαχωρίζει από το παρελθόν σου, πόσο μάλλον του δίνει την πραγματική του διάσταση.

Όσο και αν θέλει κανείς να απολαύσει «με την ησυχία του» το έργο του Σαββόπουλου, η πραγματικότητα είναι ότι δεν είναι άμοιρο της διττότητας που ο ίδιος του προσέδωσε, και εκτέθηκε εξαρχής στη δημόσια συζήτηση με την είδηση του θανάτου του.

Ο Σαββόπουλος κατονομάστηκε «εθνικός τραγουδοποιός», ακριβώς επειδή ήταν γνωστές οι πεποιθήσεις του, και ακριβώς επειδή έπρεπε να συνυφανθεί με τον ήλιο και τη θάλασσα, για να φανεί μετά προσβολή στην εθνική ομοψυχία η άρνηση στο πρόσωπό του, από αυτούς που ο ίδιος είχε αποκηρύξει.

Για πολλούς από εμάς λοιπόν, η συζήτηση είναι ακριβώς το timing των παιάνων γύρω από τον θάνατο του Σαββόπουλου. Η προσπάθεια να αποσιωπηθεί το στίγμα που φόρεσε πρόθυμα, κάτι που δεν μπορεί να γίνει αν δεν βγει ως «παραφωνία» προς τα έξω.

Για όσους όμως δεν θέλουν να μετέχουν αυτού, κάτι το απολύτως θεμιτό και σεβαστό, υπάρχουν λοιπόν τα ακουστικά.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.