Το τζακ ποτ του Τζόκερ και η υποταγμένη κοινωνία που έμαθε να ονειρεύεται με λαχεία

Η χώρα «παραμιλά» για το μεγαλύτερο τζακποτ στην ιστορία του Τζόκερ. Οι ουρές στα πρακτορεία θυμίζουν μέρες οικονομικού πανικού, όπου όλοι ψάχνουν ένα εισιτήριο διαφυγής.

Για λίγες μέρες, η δημόσια σφαίρα γεμίζει με κουβέντες για το αν έξι νούμερα μπορούν να μετατρέψουν έναν μισθωτό σε «ευτυχισμένο». Όχι αν μπορεί να αλλάξει το σύστημα που τον κρατάει σε μισθούς πείνας. Όχι αν μπορεί να αποκτήσει συλλογική δύναμη. Αλλά αν θα σταθεί τυχερός.

Αυτό είναι το πραγματικό κέρδος για το σύστημα που διαχειρίζεται την εξουσία: όχι τα χρήματα που μαζεύει ο ΟΠΑΠ, αλλά η εσωτερική παραδοχή ότι η ζωή μας μπορεί να αλλάξει μόνο αν «κάτι πέσει από τον ουρανό».

Η στιγμή που η κοινωνία αρχίζει να σκέφτεται με όρους λαχείου, παύει να σκέφτεται με όρους δικαιωμάτων.

Η φτώχεια είναι επιλογή – όχι των φτωχών

Η φτώχεια δεν είναι ατύχημα. Είναι το πιο συνεπές αποτέλεσμα ενός συστήματος που χτίστηκε πάνω στην άνιση κατανομή του πλούτου.

Δεν είναι «κακή στιγμή» ότι το 2025 στην Ελλάδα ένας εργαζόμενος με πλήρη απασχόληση δεν μπορεί να πληρώσει ενοίκιο χωρίς να θυσιάσει βασικές ανάγκες.

Δεν είναι «συγκυρία» ότι η ιδιοκτησία γης συγκεντρώνεται σε λίγα χέρια, ενώ οι υπόλοιποι πληρώνουν ενοίκια που καταβροχθίζουν μισούς μισθούς. Δεν είναι «αναπόφευκτο» ότι η ενέργεια και η τροφή κοστολογούνται σαν να είναι επενδυτικά αγαθά.

Αυτές οι συνθήκες δεν έτυχαν - επιβλήθηκαν. Και όπως κάθε σύστημα εξουσίας, και αυτό κάτω από το οποίο ζούμε, χρειάζεται μηχανισμούς για να κρατά τους καταπιεσμένους ήσυχους. Εδώ είναι που μπαίνει η ψευδαίσθηση της τύχης.

Η βιομηχανία της υπνωτισμένης ελπίδας

Τα τυχερά παιχνίδια σε εποχές κρίσης δεν είναι απλώς δημοφιλή - είναι όπλα. Το κράτος και οι εταιρείες που τα εκμεταλλεύονται ξέρουν ότι η μόνιμη ανασφάλεια γεννά την ανάγκη για άμεση, μαγική λύση.

Η διαφήμιση δεν πουλάει αριθμούς, πουλάει «ελευθερία». Το σποτ δεν δείχνει το δελτίο, δείχνει το σπίτι που θα αγοράσεις, το ταξίδι που θα κάνεις, την πόρτα του γραφείου που θα κλείσεις για πάντα.

Δεν σου λένε ότι οι πιθανότητες να το πετύχεις είναι αστρονομικά ελάχιστες. Σου λένε ότι «κάποιος θα είναι». Και σε αφήνουν να συμπληρώσεις την πρόταση: «Γιατί όχι εγώ;».

Η αλήθεια είναι ότι αυτό το «γιατί όχι εγώ;» είναι το καύσιμο του μηχανισμού. Αντί να δεις τον εαυτό σου ως κομμάτι ενός συλλογικού που μπορεί να διεκδικήσει, σε βλέπεις ως μοναχικό άτομο που μπορεί να σωθεί μόνο αν η τύχη του χτυπήσει την πόρτα.

Ιστορικά παραδείγματα: η τύχη ως πολιτική στρατηγική

Δεν είναι η πρώτη φορά που η εξουσία πουλάει ελπίδα σε χαρτί. Σε πολλές χώρες, τα κρατικά λαχεία γιγαντώθηκαν σε περιόδους πολέμου ή οικονομικής ύφεσης.

Στις ΗΠΑ της δεκαετίας του ’30, σε πλήρη Μεγάλη Ύφεση, τα «numbers games» άνθισαν στις φτωχογειτονιές, λειτουργώντας ως φθηνό ναρκωτικό για τους απόκληρους.

Στην Ιταλία των ’80s, η Λοταρία ήταν από τα πιο δυνατά εργαλεία αποπροσανατολισμού, σε μια εποχή όπου η ανεργία εκτοξευόταν και η πολιτική βία έβραζε.

Σε κάθε περίπτωση, το μοτίβο ήταν ίδιο: κρατάς τον κόσμο σε ανασφάλεια, του κόβεις τις ρεαλιστικές διεξόδους και μετά του πουλάς μια φανταστική. Όσο πιο πολύ πιστεύει σε αυτήν, τόσο λιγότερο θα στραφεί εναντίον σου.

Η τύχη ως υποκατάστατο της πολιτικής

Η τύχη δεν είναι απλώς απολιτική. Είναι αντικατάσταση της πολιτικής. Είναι η μετατροπή της συλλογικής πάλης σε ατομική φαντασίωση.

Αν περιμένεις το τζακποτ, δεν οργανώνεσαι για να αλλάξεις τον μισθό σου. Αν ελπίζεις στο λαχείο, δεν συμμετέχεις σε συλλογική δράση για να κατεβάσεις το κόστος στέγασης.

Αν επενδύεις την ενέργειά σου σε ένα δελτίο, δεν επενδύεις στην κοινή μας δύναμη. Η ελπίδα σε κλείδωσε σε ένα πρακτορείο, αντί να σε βγάλει στον δρόμο.

Το πραγματικό τζακποτ

Τα 25 εκατομμύρια θα τα πάρει ένας ή λίγοι. Οι υπόλοιποι θα επιστρέψουν στην ίδια καθημερινότητα που τους έφερε στο πρακτορείο εξαρχής.

Το πραγματικό τζακποτ δεν είναι η κλήρωση. Είναι η στιγμή που μια κοινωνία θα σπάσει αυτή την ψευδαίσθηση και θα αποφασίσει ότι η μόνη λύση είναι η ανατροπή.

Ότι η αξιοπρέπεια, η στέγη, η υγεία, η παιδεία, η ελευθερία δεν είναι τυχερά έπαθλα, αλλά κατακτήσεις που οφείλονται σε όλους. Και αυτό το τζακποτ δεν το μοιράζει καμία κληρωτίδα. Το κερδίζεις μόνο αν πας να το πάρεις.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.