Μενού
  • Α-
  • Α+

Το 1991 μπήκε με το αριστερό για την Ελλάδα. Ο Ιανουάριος εκείνης της χρονιάς βρήκε τη χώρα βυθισμένη σε μια πρωτοφανή δίνη βίας και την κατάσταση έκρυθμη και πολιτικά οξυμένη. Η μαθητική κοινότητα βρισκόταν ήδη από την περασμένη χρονιά σε έναν πρωτοφανή αναβρασμό εξαιτίας του περίφημου «Νόμου Κοντογιαννόπουλου».

Όλοι ήλπιζαν πως οι διακοπές για την εορταστική περίοδο θα ηρεμούσε τα πνεύματα αλλά έγινε ακριβώς το αντίθετο. Με τα σχολεία να μην έχουν καλά – καλά ακόμα ανοίξει η ένταση χτύπησε κόκκινο και όλη η ένταση που υπήρχε ξέσπασε με τρόπο αιματηρό. Καμία άλλη πολιτική απόφαση δεν είχε προκαλέσει τόση ένταση με τόσο δραματικά γεγονότα στην περίοδο της μεταπολίτευσης.

Ο «Νόμος Κοντογιαννόπουλου» και η δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα

Το σχολικό έτος 1990 αν και ξεκίνησε υπό φυσιολογικές συνθήκες, έμελλε να ολοκληρωθεί μέσα σε μια πρωτοφανή ένταση. Ο τότε υπουργός Παιδείας Βασίλης Κοντογιαννόπουλος ανακοινώνει πως θα φέρει στη βουλή νόμο ο οποίος θα περιλαμβάνει ριζικές αλλαγές στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (κατάργηση αδικαιολόγητων απουσιών, επιβολή «ομοιόμορφης» ενδυμασίας και «πειθαρχικού ελέγχου» της εξωσχολικής ζωής, επανακαθιέρωση προσευχής, έπαρσης της σημαίας και εκκλησιασμού) αλλά και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (λειτουργία ιδιωτικών ΑΕΙ, περικοπές κοινωνικών παροχών σε φοιτητές κ.ά.).

Μαθητές και φοιτητές μαζί με τους καθηγητές τους ξεσηκώνονται. Οι καταλήψεις σε σχολεία και πανεπιστημιακά ιδρύματα σε όλη τη χώρα, ξεπηδούν η μια μετά την άλλη. Καταλήψεις γίνονται ακόμα και την περίοδο των διακοπών των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς ακόμα κι αν τα σχολεία είναι κλειστά! Ήταν η περίοδος που η χώρα άκουσε για πρώτη φορά το όνομα Αλέξης Τσίπρας καθώς ο νεαρός τότε μαθητής λυκείου ήταν πρόεδρος του συντονιστικού των καταλήψεων.

Στις 8 Ιανουαρίου στην Πάτρα στελέχη της ΟΝΝΕΔ, της νεολαίας του κυβερνώντος τότε κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, επιτίθενται στους καταληψίες του 3ου λυκείου με στόχο να ανοίξουν το σχολείο. Ακολουθεί συμπλοκή ανάμεσα στις δύο πλευρές κατά τη διάρκεια της οποίας ο καθηγητής Νίκος Τεμπονέρας δέχθηκε χτύπημα με σιδηρολοστό στο κεφάλι και σωριάστηκε νεκρός.

Για τη δολοφονία του Τεμπονέρα συλλαμβάνονται ως δράστες ο πρόεδρος της τοπικής ΟΝΝΕΔ, Γιάννης Καλαμπόκας και ο Αλέκος Μαραγκός. Ο πρώτος καταδικάζεται ενώ ο δεύτερος απαλλάσσεται με βούλευμα.

Βίαια επεισόδια και αίμα στη μεγάλη πορεία της Αθήνας

Μετά τη δολοφονία του Τεμπονέρα η κατάσταση ξεφεύγει από κάθε έλεγχο. Για ένα διήμερο πραγματοποιούνται μικρές ή μεγάλες πορείες που σχεδόν όλες καταλήγουν σε επεισόδια. Μέσα σε 48ώρες πραγματοποιούνται πολλές καταδρομικές επιθέσεις σε διάφορους στόχους.

Ο υπουργός Παιδείας Βασίλης Κοντογιαννόπουλος υπέβαλε την παραίτησή του. Νωρίτερα, είχε κατηγορηθεί από τον Ανδρέα Παπανδρέου ως ηθικός αυτουργός της δολοφονίας Τεμπονέρα.

Στη θέση του στο υπουργείο Παιδείας τοποθετήθηκε ο Γιώργος Σουφλιάς, ο οποίος ανακοίνωσε την απόσυρση όλων των επίμαχων νομοθετημάτων και την έναρξη διαλόγου για την παιδεία «από μηδενική βάση».

Η ένταση, ωστόσο, δεν φαίνεται να εκτονώνεται. Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 10 Ιανουαρίου 1991 πραγματοποιείται μια τεράστια διαδήλωση στην Αθήνα (οι εκτιμήσεις τότε έκαναν λόγο για 100.000 κόσμο). Τα επεισόδια γρήγορα γενικεύονται και η κατάσταση βγαίνει εκτός ελέγχου. Ένα δακρυγόνο που εκτοξεύτηκε από την πλευρά των ΜΑΤ σπάει ένα τζάμι του πολυκαταστήματος «Κάπα-Μαρούσης» στη συμβολή των οδών Πανεπιστημίου και Θεμιστοκλέους, προκαλείται πυρκαγιά από την οποία βρίσκουν τραγικό θάνατο τέσσερις άνθρωποι που δεν πρόλαβαν να βγουν από το φλεγόμενο κτίριο.

Η χώρα θρηνεί αλλά η πλήρης εκτόνωση θα έρθει περίπου μια εβδομάδα αργότερα όταν μαθητές και φοιτητές θα αποδεχθούν τις προτάσεις Σουφλιά για διάλογο από μηδενική βάση, θα βάλουν τέλος στις καταλήψεις και θα επιστρέψουν στις τάξεις τους.