Η πρώτη ελεύθερη πόλη που χτίστηκε μετά την ήττα της Σπάρτης

Η ήττα της Σπάρτης το 371 π.Χ. από τους Θηβαίους στα Λεύκτρα, άλλαξε ριζικά τον συσχετισμό δυνάμεων με τη Βοιωτική Ηγεμονία να γεννάται και να ηγείται στον Ελλαδικό χώρο μέχρι και τη δική της ήττα από τους Μακεδόνες.

Η «αήττητη» σπαρτιατική οπλιτική υπεροχή καταστρέφεται και ουσιαστικά ξεκινά πολιτική επανάσταση που αμφισβήτησε το κατεστημένο και προανήγγειλε μια νέα εποχή στην ελληνική Ιστορία. Μετά από τρεις και πλέον δεκαετίες η Σπάρτη δεν ήταν σε θέση ισχύος και παράλληλα έβλεπε τα εδάφη της να αλλάζουν χέρια.

Διαβάστε ακόμη: Ιερός Λόχος: Ο ατρόμητος στρατός από ζεύγη εραστών που νίκησε τους Σπαρτιάτες

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Μεσσηνία, που βρισκόταν για χρόνια υπό την ηγεμονία των Λακεδαιμονίων. Μία από τις πρώτες κινήσεις που έκανε ο Επαμεινώνδας, μετά από τη νίκη του στρατού του και την απελευθέρωση των εδαφών, ήταν να ιδρύσει την πρώτη «ελεύθερη» πόλη.

Αυτή ήταν η Αρχαία Μεσσήνη. Χτισμένη πάνω στα ερείπια της Αρχαίας Ιθώμης (είχε χτιστεί από την εποχή του Χαλκού) χτίστηκε η πόλη που σηματοδοτούσε τη νέα εποχή και και βέβαια την ήττα της Σπάρτης. Ο στρατηγός θέλοντας να Επαμεινώνδας να υποστηρίξει μια ανεξάρτητη Πελοπόννησο χτίζοντας τρεις οχυρωμένες πόλεις, τη Μεγαλόπολη και τη Μαντίνεια στην Αρκαδία και τη Μεσσήνη στη Μεσσηνία. 

Διαβάστε ακόμη: Σπαρτιάτες εναντίον Βίκινγκς: Ποιος θα επικρατούσε - Τα όπλα, οι τακτικές και η εκπαίδευση

Το 369 π.Χ., λοιπόν, ιδρύεται εντός των τειχών, στους πρόποδες του όρους Ιθώμη, η νέα πρωτεύουσα Μεσσήνη, ομώνυμη της προδωρικής, μυθοποιημένης βασίλισσας. Χρειάστηκαν μόλις 85 ημέρες ώστε να ολοκληρωθεί η πόλη.

Πώς ιδρύθηκε η Μεσσήνη

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μας έχει δώσει ο Παυσανίας, αγγελιοφόροι απεσταλμένοι από τους Θηβαίους έφτασαν στην Ιταλία, τη Σικελία και όπου αλλού ζούσαν φυγάδες Μεσσήνιοι, και τους κάλεσαν να γυρίσουν στην πατρίδα τους.

Διαβάστε ακόμη: Γιατί οι Σπαρτιάτες ήταν οι κορυφαίοι πολεμιστές - Η σκληρή τους εκπαίδευση

Οι απελευθερωμένοι είλωτες και περίοικοι της Μεσσηνίας θα συμμετείχαν κι αυτοί αλλά το ζωτικότερο στοιχείο θα ήταν εκείνοι που είχαν μεταναστεύσει και οι οποίοι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του Επανμεινώνδα. Η επιλογή της θέσης της πόλης έγινε μετά από υποτιθέμενη θαυματουργή αποκάλυψη της θέσης της διαθήκης του Μεσσήνιου ήρωα Αριστομένη και με τη βοήθεια ιερέων και μάντεων. 

Παράλληλα, ο Παυσανίας αναγνωρίζει την υπεροχή των οχυρώσεων της Μεσσήνης σε σύγκριση με άλλες φημισμένες της εποχής, όπως αυτές της Βαβυλώνας, του Βυζαντίου και της Φωκικής Αμβρόσσου. Ενώ, ο αρχαίος γεωγράφος και ιστορικός Στράβων συγκρίνει το οχυρό της Ιθώμης από στρατηγικής σημασίας με αυτό της Κορίνθου.

Σειρά πληγμάτων για τη Σπάρτη

Με τις νέες πόλεις που ίδρυσαν οι Θηβαίοι κατάφεραν ουσιαστικά να περιορίσουν τους Σπαρτιάτες που πλέον δεν μπορούσαν να έχουν επαφές και επιρροή σε άλλες, μη λακωνικές, πόλεις.

Διαβάστε ακόμη: Δειλός και στιγματισμένος: Ο μοναδικός Σπαρτιάτης από τους 300 του Λεωνίδα που επέζησε

Ένα μεγάλο μέρος της σπαρτιατικής οικονομίας βασιζόταν τόσο στην αγροτική παραγωγή της Μεσσηνίας, όσο και στην εργασία των ειλώτων. Η Σπάρτη χάνοντας τη Μεσσηνία έχασε σχεδόν το 1/3 του παραγωγικού της εδάφους και ουσιαστικά από τότε δεν κατάφερε να ανακτήσει ξανά ούτε τη δημογραφική μα ούτε και την κοινωνική της ισχύ.

Αρχαία Μεσσήνη: Πώς θα επισκεφτείτε το αρχαιολογικό χώρο

Σε απόσταση περίπου 500μ. από το κέντρο του χωριού Μαυρομάτι, δυτικά του δημόσιου επαρχιακού δρόμου, που οδηγεί από αυτό προς την Αρκαδική Πύλη, βρίσκεται το τοπικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Το Μουσείο φιλοξενεί ευρήματα από τις ανασκαφές που πραγματοποίησαν στη Μεσσήνη ο Θεμιστοκλής Σοφούλης (1895), ο Γεώργιος Οικονόμος (1905 και 1926) και ο Αναστάσιος Ορλάνδος (1957-1975). Επίσης στεγάζει σημαντικά και αντιπροσωπευτικά ευρήματα της νεώτερης συστηματικής αρχαιολογικής έρευνας, που ξεκίνησε το 1987 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα από τον καθηγητή Πέτρο Θέμελη και ομάδα επιστημόνων -συνεργατών του.

Η πρόσβαση στον αρχαιολογικό χώρο είναι εφικτή oδικώς από Αθήνα μέσω οδικής αρτηρίας Κορίνθου-Τριπόλεως-Καλαμάτας, ή μέσω οδικής αρτηρίας Κορίνθου-Πατρών-Πύργου-Κυπαρισσίας-Μελιγαλά. Από την Ολυμπία απαιτείται διαδρομή με ι.χ. μίας περίπου ώρας.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.