Μεγάλο αφιέρωμα του Associated Press: Το χωριό της Ελλάδας που προσπαθεί να νικήσει το δημογραφικό

Είδηση στον διεθνή Τύπο έγινε το χωριό της Ελλάδας που έβαλε «αγγελία», ζητώντας οικογένεια να μετακομίσει εκεί, προκειμένου να μην κλείσει το τοπικό σχολείο και να καταφέρει να επιβιώσει ο οικισμός.

Ο λόγος για τη Φουρνά Ευρυτανίας, με 180 κατοίκους, κρυμμένη στα ελατοσκέπαστα βουνά της κεντρικής Ελλάδας, όπως αναφέρει δημοσίευμα του Associated Press, ένα χωριό που εξαφανίζεται, αλλά είναι αποφασισμένο να διατηρήσει τη θέση του στο χάρτη.

Σε μια δαιδαλώδη διαδρομή τεσσάρων ωρών με το αυτοκίνητο από την Αθήνα, απολαμβάνει σχεδόν απόλυτη ησυχία που περιοδικά διακόπτεται από τις καμπάνες της εκκλησίας και το ουρλιαχτό των σκύλων, σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Οι ηλικιωμένοι κάτοικοι μετρούν τις πιθανότητες επιβίωσης του χωριού με τον αριθμό των παιδιών που εγγράφονται στο τοπικό δημοτικό σχολείο. Πέρυσι, υπήρχαν μόνο δύο.

Δύο οικογένειες μετακόμισαν στο χωριό - Άλλες πέντε βρίσκονται σε λίστα αναμονής για το 2025

Αλλά η τύχη της Φουρνάς έχει αντιστραφεί χάρη σε μια απίθανη και ακούραστη συνεργασία. Η τοπική δασκάλα, μία διδακτορική φοιτήτρια που μελετά την τεχνητή νοημοσύνη, βρήκε κοινή συνισταμένη με τον αιδεσιμότατο Κωνσταντίνο Ντούσικο, έναν ιερέα και πρώην χειριστή μηχανής ξυλείας που χειροτονήθηκε λίγο πριν κλείσει τα 50 του χρόνια.

Ξεκίνησαν μια εκστρατεία για να προσελκύσουν οικογένειες στη Φουρνά, προσφέροντας χρήματα για την εγκατάσταση που συγκεντρώθηκαν από ιδιωτικές δωρεές και δημοτικά προγράμματα.

Αυτό είχε αποτέλεσμα δύο οικογένειες να μετακομίσουν στο χωριό, άλλες πέντε να βρίσκονται σε μια λίστα αναμονής για το 2025, ενώ εκατοντάδες άλλες να έχουν διερευνήσει το ενδεχόμενο. Πλέον οκτώ παιδιά παρακολουθούν μαθήματα δημοτικού.

Ο Κωνσταντίνος Ντούσικος, ο οποίος αισθάνεται εξίσου άνετα πίσω από το τιμόνι του φορτηγού του ή μπροστά από την εκκλησιαστική Αγία Τράπεζα, λέει ότι η πρωτοβουλία εμπνεύστηκε εν μέρει από τις εκκλήσεις της ιεραρχίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας που προτρέπει τους κληρικούς να προωθήσουν την οικογενειακή ζωή.

«Νομίζω ότι κάναμε το αυτονόητο: Να βοηθήσουμε τους ανθρώπους εδώ να κρατήσουν το χωριό μας ζωντανό», λέει, στεκόμενος στην εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Χριστού στην κεντρική πλατεία. «Φυσικά, η ζωή στο χωριό δεν είναι για όλους. Πρέπει να είσαι καλός στις χειρωνακτικές εργασίες».

Η Ελλάδα έχει έναν από τους γηραιότερους πληθυσμούς στον κόσμο με του 23% του πληθυσμού να είναι ηλικίας 65 ετών και άνω το 2023, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Η κεντρική περιφέρεια της Ευρυτανίας, όπου βρίσκεται η Φουρνά, αντιμετωπίζει χαμηλά ποσοστά γεννήσεων και αγροτική ερήμωση, με μέσο όρο ηλικίας 56,2 ετών - έναν από τους τρεις υψηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Αν δεν έρθουν τα παιδιά, ο δάσκαλος παίρνει μετάθεση, το σχολείο θα κλείσει και δεν θα ξανανοίξει»

Η Παναγιώτα Διαμάντη, η μοναδική δασκάλα του δημοτικού σχολείου της Φουρνά και συνιδρύτρια της οικογενειακής εκστρατείας «Νέα ζωή στο χωριό», λέει ότι η επείγουσα κατάσταση είναι αισθητή.

«Αν δεν έρθουν τα παιδιά, ο δάσκαλος παίρνει μετάθεση και το σχολείο θα κλείσει. Και ένα κλειστό σχολείο δεν θα ξανανοίξει ποτέ», λέει και συμπληρώνει: «Χρειαζόμαστε τολμηρή δράση».

Περισσότερα από 200 δημόσια σχολεία και νηπιαγωγεία έκλεισαν σε όλη την Ελλάδα κατά την τρέχουσα σχολική χρονιά λόγω χαμηλής φοίτησης, πολλά από αυτά σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας με αραιό πληθυσμό λόγω του ορεινού ηπειρωτικού εδάφους και των πολυάριθμων μικρών νησιών της.

Αρκετές τοπικές αρχές έχουν απευθυνθεί στην εκστρατεία για τη Φουρνά και ζήτησαν από τη δασκάλα να βοηθήσει να ξεκινήσει ένα παρόμοιο πρόγραμμα.

Η ίδια, μετά το μάθημα, συμμετέχει μαζί με τους οκτώ μαθητές της σε ένα παιχνίδι dodgeball στην αυλή του σχολείου που έχει θέα τα απόκρημνα βουνά της Ευρυτανίας. Τα παιδιά απολαμβάνουν την ιδιότητα της τοπικής «διασημότητας», καθώς τα γενέθλιά τους γιορτάζονται συχνά στην κεντρική πλατεία του χωριού.

Η Βασιλική Εμμανουήλ μετακόμισε στη Φουρνά με τα έξι παιδιά της - πέντε γιους και μια κόρη - και λέει ότι έχει δεχτεί μεγάλη ευγένεια. Οι κάτοικοι του χωριού αφήνουν φαγητό έξω από την πόρτα της κατά τη διάρκεια της νύχτας και την ενθαρρύνουν να ξαναρχίσει ένα παλιό αρτοποιείο όταν ο σύζυγός της επιστρέψει από μια περίοδο εργασίας στη Γερμανία.

«Είμαι εδώ σχεδόν τρεις μήνες και θα ήμουν αχάριστη αν έλεγα ότι αγωνίστηκα», λέει η ίδια. «Ο τοπικός ιερέας και η σύζυγός του με αντιμετωπίζουν σαν να είμαι μέλος της οικογένειάς τους. Όλο το χωριό είναι στο πλευρό μας, από την προσφορά καθημερινών ειδών πρώτης ανάγκης μέχρι τη συναισθηματική υποστήριξη».

Οι θάνατοι ξεπέρασαν τις ετήσιες γεννήσεις στην Ελλάδα το 2010, καθώς η χώρα βυθίστηκε σε μια σοβαρή οικονομική κρίση και οι αριθμοί επιδεινώνονται σταθερά από τότε, φτάνοντας σχεδόν στο διπλάσιο των γεννήσεων το 2022.

Η συντηρητική κυβέρνηση δημιούργησε πέρυσι ένα υπουργείο Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής. Αύξησε τα οικογενειακά επιδόματα στον προϋπολογισμό του 2025 και απευθύνθηκε στην Εκκλησία για βοήθεια.

Πέρυσι, η διοικούσα Ιερά Σύνοδος εξέδωσε εγκύκλιο που διαβάστηκε σε όλες τις ορθόδοξες εκκλησίες της Ελλάδας, υποστηρίζοντας ότι τα οικονομικά κίνητρα δεν θα είναι αρκετά για να αντιστραφούν οι άσχημες δημογραφικές τάσεις.

«Στην αρχή δεν πίστευα ποτέ ότι θα έρχονταν οικογένειες να ζήσουν εδώ. Είναι ένα απομακρυσμένο χωριό, πολύ μικρό, χωρίς πολλά πράγματα εδώ», δήλωσε ο ιδιοκτήτης τοπικής επιχείρησης Γιώργος Βασιλικούδης.

«Όμως, προς έκπληξή μου, ήρθαν οικογένειες και είναι ευτυχισμένες», δήλωσε ο Βασιλικούδης, ο οποίος διατηρεί εστιατόριο και ξενώνα.

Ένας αυτοτελής αγροτικός οικισμός με παραδοσιακή ή σύγχρονη συγκέντρωση, τουλάχιστον δέκα κανονικών κατοικιών.