Ούτε περίπτερο, ούτε καφέ: Το ελληνικό χωριό που έχει μόνο ένα αστεροσκοπείο και μία ταβέρνα

Στην τελευταία απογραφή πληθυσμού, το 2021, στο Στεφάνι, ένα ορεινό χωριό του νομού Κορινθίας, κατοικούν μόλις 217 μόνιμοι κάτοικοι. Το χωριό είναι χτισμένο αμφιθεατρικά στην πετρώδη βουνοπλαγιά του Τραχωνίου και το υψόμετρο του (830 μέτρα) του επιτρέπει να έχει θέα προς το Ναύπλιο, προς τα νερά του Αργοσαρωνικού αλλά και τις οροσειρές της ανατολικής και κεντρικής Πελοποννήσου.

Παράλληλα, αυτή η ανοιχτωσιά το το βοηθά να έχει ανέφελο ουρανό, χαμηλή υγρασία και περιορισμένη φωτορύπανση, δεδομένα που παρότι δεν προσελκύουν περισσότερους κατοίκους, το κάνουν ιδανικό μέρος για τους παρατηρητές!

Και δεν μιλάμε απλώς για τους εραστές της παρατήρησης των άστρων, αλλά για τους επιστήμονες. Είναι χαρακτηριστικό πως σε αυτόν τον ορεινό οικισμό,  και πέντε δεκαετίες φιλοξενείται το Αστεροσκοπείο Στεφανίου, και ένα από τα πιο σημαντικά τηλεσκόπια της Ελλάδας και γενικότερα της Ευρώπης. Με την ίδρυση του Αστεροσκοπείου Στεφανίου το 1967 η ελληνική αστρονομία εισήλθε σε μια καινούργια εποχή.

Στεφάνι: Ένας τόπος μελέτης

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 αρχίζει να στήνεται στην περιοχή το Αστεροσκοπείο, με την έλευση του πρώτου τηλεσκοπίου ενώ τα αμέσως επόμενα χρόνια θα ακολουθήσει η εγκατάσταση ενός κινητού σταθμού παρακολουθήσεως τεχνητών δορυφόρων του Γαλλικού Κέντρου Διαστημικών Ερευνών (CNES).

Το Στεφάνι ήταν ένα από τα τρία κέντρα παρακολούθησης δορυφόρων που οι Γάλλοι είχαν εγκαταστήσει στη Μεσόγειο! Ακολούθησαν και άλλες ερευνητικές ομάδες, από χώρες της Ευρώπης ωστόσο το γεγονός που επέβαλε οριστικά το Αστεροσκοπείο Στεφανίου στους διεθνείς αστρονομικούς κύκλους σαν ένα ίδρυμα αστροφυσικών παρατηρήσεων υψηλής στάθμης ήταν η εγκατάσταση και λειτουργία του κατοπτρικού τηλεσκοπίου διαμέτρου αντικειμενικού 30 ιντσών του Εργαστηρίου Γεωδαιτικής Αστρονομίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης τον Ιούνιο 1971. 

Το Αστεροσκοπείο άλλαξε την περιοχή

Σήμερα το Αστεροσκοπείο και η ερευνητική δραστηριότητα του αποτελούν σήμα κατατεθέν του Στεφανίου. Η εγκατάσταση του Αστεροσκοπείου στο Στεφάνι λειτούργησε ευεργετικά όχι μόνο για το Στεφάνι αλλά και για όλη την περιοχή. Επίσπευσε την ηλεκτροδότηση των γύρω χωριών καθώς και την ασφαλτόστρωση του δρόμου.

Όποιος επισκεφθεί το χωριό θα παρατηρήσει πέτρινα σπίτια, νερόμυλους και βρύσες, δείγματα της λαϊκής αρχιτεκτονικής των προγόνων. Άλλωστε η παράδοση θέλει τους Στεφανιώτες να είναι απόγονοι των Μυκηναίων, όταν ο πληθυσμός της περιοχής του ανακτόρου κατέφυγε στα γύρω ορεινά, μετά την κάθοδο των Δωριέων το 1104 π.Χ., που σημάδεψε το τέλος της Μυκηναϊκής αυτοκρατορίας που ήταν γνωστή με το όνομα «Αχιγιάβα».

Παράλληλα, πέρα από το Αστεροσκοπείο, σήμα κατατεθέν της περιοχής έχει αναδειχθεί και η μία και μοναδική της ταβέρνα. Πρόκειται για τη «Βελανιδιά» με τη λιτή αλλά και ... καλλιτεχνική, αφού μια επιβλητική Βελανιδιά φυτρώνει ζωγραφισμένη πάνω από το τζάκι και μοιάζει να αγκαλιάζει με τα κλαδιά της όλο το κουτούκι. 

Όπως χαρακτηριστικά λένε οι ντόπιοι, το Στεφάνι είναι ένας τόπος που σε προσκαλεί να περπατήσεις στα μονοπάτια της φύσης και να απλώνεις το χέρι στα άστρα...

Ένας αυτοτελής αγροτικός οικισμός με παραδοσιακή ή σύγχρονη συγκέντρωση, τουλάχιστον δέκα κανονικών κατοικιών.