Το άδοξο τέλος του δημοκρατικού κομμουνισμού στην πολυπληθέστερη χώρα του πλανήτη

Για πρώτη φορά από το 1957, η Ινδία δεν έχει καμία ενιαία κομμουνιστική κυβέρνηση, σημαίνοντας έτσι το τέλος της επίμονης και διαρκούς συνταγής δημοκρατικού κομμουνισμού μοντέλου διακυβέρνησης. 

Στο απόγειό τους, τα κομμουνιστικά κόμματα της Ινδίας κυβερνούσαν πολιτείες που εκτείνονταν από τη Δυτική Βεγγάλη έως την Κεράλα και την Τρίπουρα. Επηρέασαν τις ζωές περισσότερων από 100 εκατομμυρίων ανθρώπων μέσω συνδικάτων, αγροτικών οργανώσεων, φοιτητικών παρατάξεων και πειθαρχημένων δικτύων στελεχών.

Στη Δυτική Βεγγάλη, το Αριστερό Μέτωπο κυβερνούσε από το 1977 έως το 2011 - μία από τις μακροβιότερες εκλεγμένες κομμουνιστικές κυβερνήσεις στον κόσμο. Στην Τρίπουρα, η Αριστερά κυβέρνησε συνολικά για 35 χρόνια, συμπεριλαμβανομένης μιας αδιάλειπτης περιόδου 25 ετών, πριν από την ήττα της από το Κόμμα Μπαράτιγια Τζανάτα (BJP) του πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι το 2018.

Η Κεράλα ακολούθησε διαφορετική πορεία. Από το 1957 - όταν η πολιτεία ψήφισε μία τις πρώτες εκλεγμένες κομμουνιστικές κυβερνήσεις στον κόσμο, υπό το EMS Namboodiripad - η εξουσία εναλλάσσεται μεταξύ της Αριστεράς και του Κογκρέσου, καθιστώντας τους κομμουνιστές μια διαρκή δύναμη, αλλά ποτέ μόνιμα κυρίαρχη.

Διαβάστε επίσης: Η κατασκήνωση στην Ινδία, που βοηθά τις γυναίκες να φύγουν από τοξικές σχέσεις

Η ευκαιρία για κομμουνιστή πρωθυπουργό και η φθίνουσα πορεία

Το 1996, η χώρα έφτασε ένα βήμα από την εκλογή του πρώτου της κομμουνιστή πρωθυπουργού, στο πρόσωπο του μαρξιστή θεωρητικού, ακτιβιστή και πολιτικού Τζιότι Μπάσου. Το κόμμα του, ωστόσο, δεν δέχθηκε να ενταχθεί σε κυβέρνηση συνασπισμού κάτι που ο ίδιος αργότερα περιέγραψε ως «ιστορικό λάθος».

Με τα χρόνια και την απώλεια της ευρείας πολιτικής δυναμικής, η επιρροή του χώρου στην καθημερινή ζωή μοιάζει ολοένα και μικρότερη: η ταξική πάλη και η συλλογική κινητοποίηση έχουν δώσει τις θέσεις τους σε λαϊκίστικες πολιτικές και μία εθνικιστική στροφή.

Ο Μοχάμεντ Σαλίμ, γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ινδίας CPI (M) για τη Δυτική Βεγγάλη, παρατηρεί, μιλώντας στο BBC, πώς από τη δεκαετία του 1990, η άνοδος του ινδουιστικού εθνικισμού και η απελευθέρωση της αγοράς προκάλεσαν μια «θρησκευτική, πολιτική και οικονομική επίθεση» που διασκόρπισε τις αριστερές δυνάμεις. 

Οι μάχες των κομμουνιστών για ταξική ενότητα, νικήθηκαν κατά κράτος από την πολιτική των καστών. Ωστόσο, οι ειδικοί πιστεύουν πως η παρακμή δεν μπορεί να χρεωθεί αποκλειστικά στην άνοδο του ινδουιστικού εθνικισμού, την πολιτική των καστών και τις νέες φιλοδοξίες.

Σε αντίθεση με την Κίνα ή το Βιετνάμ, οι δυνάμεις δεν οδηγούσαν την κεντρική κυβέρνηση, αλλά ορισμένες πολιτείες, σημείωσε ο καθηγητής πολιτικής στο Μητροπολιτικό Πανεπιστήμιο του Τορόντο, Σάντζεϊ Ρουπαρέλια. Και η αναζήτηση επενδύσεων από ιδιώτες αποδείχθηκε αυτοκαταστροφική. 

Διαβάστε επίσης: 5 πολιτισμοί που αναγνωρίζουν πάνω από δύο φύλα

Το παράδειγμα της Κεράλα, όπου μεσουρανούσαν οι κομμουνιστικές δυνάμεις πριν οι πολίτες στραφούν προς το οικονομικό μοντέλο που μέχρι τότε αντιπαθούσαν, αποτελεί απόδειξη για τον Ρουπαρέλια πως «τα κομμουνιστικά κόμματα της Ινδίας συχνά κατανοούνταν καλύτερα ως σοσιαλδημοκρατικά παρά ως κομμουνιστικά».

Εξήγησε πως αντί να επιδιώκουν την επανάσταση, λειτουργούσαν σε μεγάλο βαθμό ως κοινοβουλευτικά κόμματα με επίκεντρο την πρόνοια, τα εργασιακά δικαιώματα και την αναδιανομή του πλούτου. Αλλά, το κέντρο της εξουσίας ήταν πάντα στο Νέο Δελχί.

Οι αγροτικές διαμαρτυρίες του 2020 αποτέλεσαν το επισφράγιση της πεποίθησης πως η Αριστερά δεν έχει, πλέον, τον πρώτο λόγο στις λαϊκές κινητοποιήσεις. 

Η Ινδία σήμερα χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη ανισότητα, χρόνια ανεργία των νέων και επιδεινούμενη οικονομική ανασφάλεια - συνθήκες στις οποίες κάποτε θα αναμενόταν να ανθίσει η μαρξιστική πολιτική. Όπως σημειώνει ο Ρουπαρέλια, «οι αντικειμενικές συνθήκες, όπως συνηθίζουν να λένε οι Αριστεροί, θα έπρεπε να τους ωφελούν».

Αλλά, η αλήθεια στους δρόμους δείχνει πως η χώρα απέχει πολύ απ΄αυτή την συνθήκη. Εντελώς παράδοξο.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.