Ανάλυση Politicο: Πώς η Ρωσία πείθει νεαρούς Ουκρανούς να προδώσουν την χώρα τους

Η 19χρονη Ολένα και ο 22χρονος Μποχντάν χαμογελούν καθώς μπαίνουν στην αίθουσα· και οι δύο φορούν χειροπέδες και συνοδεύονται από πάνοπλους πράκτορες της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU). Είναι η πρώτη φορά που το ζευγάρι συναντιέται εδώ και έναν μήνα, αφού και οι δύο κρατούνται σε κέντρο προφυλάκισης μέχρι τη δίκη τους για εσχάτη προδοσία.

Η Ολένα, ξανθιά με παιδικά χαρακτηριστικά, και ο Μποχντάν, νεαρός και γυμνασμένος, παραδέχονται ότι συνεργάστηκαν με τη Ρωσία, ελπίζοντας πως έτσι θα εξασφάλιζαν ποινή 15 ετών αντί για ισόβια. Τα επώνυμά τους δεν έγιναν γνωστά.

Η SBU τους κατηγορεί ότι χρησιμοποίησαν κρυφές κάμερες για να παρακολουθούν παραδόσεις δυτικών όπλων και ένα αστυνομικό τμήμα, καθώς και ότι προετοίμαζαν τη συλλογή πληροφοριών για θέσεις αντιαεροπορικών συστημάτων στο Κίεβο και στην περιφέρεια Τσερνίχιβ προς όφελος των Ρώσων. Συνελήφθησαν από πράκτορες της υπηρεσίας.

Oπως αναφέρει το Politico σε ανάλυσή του Δεν είναι οι μόνοι. Από τον Φεβρουάριο του 2022, η SBU έχει ερευνήσει περισσότερες από 24.000 υποθέσεις που σχετίζονται με εγκλήματα κατά της εθνικής ασφάλειας, πάνω από 4.100 από τις οποίες αφορούν προδοσία. Περισσότερες από 2.300 βρίσκονται ήδη στα δικαστήρια, σύμφωνα με την υπηρεσία Τύπου της SBU.

Εγκλήματα και παραπτώματα

«Όλα ξεκίνησαν όταν βρήκαμε μια αγγελία σε κανάλι του Telegram με τίτλο Jobs in Kyiv. Υποσχόταν εύκολο χρήμα. Το δοκιμάσαμε επειδή είχαμε ανάγκη από λίγα επιπλέον χρήματα, όπως πολλοί στην Ουκρανία σήμερα», λέει η Ολένα.

«Θέλαμε να ζούμε μαζί, αλλά είχαμε χρέη, δουλεύαμε συνεχώς και καβγαδίζαμε γιατί τα χρήματα δεν έφταναν», συμπληρώνει ο Μποχντάν.

Αρχικά τους ζητήθηκε να ελέγχουν τοπικά σούπερ μάρκετ, να φωτογραφίζουν ράφια και τιμές και να σημειώνουν ωράρια. Σταδιακά, όμως, οι αποστολές έγιναν πιο επικίνδυνες: τοποθέτησαν κάμερες κοντά σε αστυνομικό τμήμα και σε σιδηροδρομική γραμμή που χρησιμοποιείται για μεταφορά δυτικών όπλων. Η τελευταία αποστολή ήταν τοποθέτηση κατασκοπευτικών καμερών για εντοπισμό αντιαεροπορικών θέσεων στην περιοχή του Κιέβου.

Ο Μποχντάν παραδέχεται ότι κατάλαβε νωρίς πως εργάζονταν για τους Ρώσους, αλλά «προσπαθούσε να το βλέπει θετικά». Υπήρχε και ο φόβος των συνεπειών αν προσπαθούσαν να αποσυρθούν: «Δεν σε αφήνουν να φύγεις τόσο εύκολα», λέει η Ολένα.

Σύμφωνα με αξιωματούχο της SBU, οι Ρώσοι υπόσχονται διάφορα ποσά στους στρατολογημένους, ανάλογα με τη δυσκολία της αποστολής — από απλές φωτογραφίσεις υποδομών μέχρι εμπρησμούς ή επιθέσεις σε στρατιωτικά σημεία.

Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, τα κίνητρα των συνεργατών είναι περισσότερο οικονομικά παρά ιδεολογικά. Η Ρωσία πλέον κυνηγά φτωχούς και απελπισμένους ανθρώπους στις ουκρανικές περιοχές για να τους στρατολογήσει, λένε στελέχη της SBU.

Η Ολένα και ο Μποχντάν παραδέχονται ότι δούλευαν για χρήματα. Εκείνη εργαζόταν σε ταχυφαγείο με εξαντλητικά ωράρια και μικρό μισθό, ενώ εκείνος έπιανε περιστασιακές δουλειές. Παρόλα αυτά, οι αμοιβές ήταν πενιχρές: 400–3.000 γρίβνες (8–62 ευρώ) ανά αποστολή, χωρίς εγγύηση πληρωμής.

Το παιχνίδι του Κρεμλίνου

Η SBU υποστηρίζει ότι η Ρωσία επενδύει πολλά για να αποσταθεροποιήσει την Ουκρανία εκ των έσω. Το Κρατικό Γραφείο Ερευνών της Ουκρανίας έχει καταγράψει 1.500 υποθέσεις προδοσίας που αφορούν κρατικούς λειτουργούς, δικαστικούς, στρατιωτικούς και αστυνομικούς από το 2022.

Υπάρχει επίσης το ζήτημα των Ουκρανών που ζουν υπό ρωσική κατοχή, όπου η ανάγκη επιβίωσης μπορεί να τους φέρει σε σύγκρουση με τον ουκρανικό νόμο. «Πολλοί από τους κατηγορούμενους για συνεργασία είναι απλώς άνθρωποι που προσπαθούν να επιβιώσουν», λέει η Χάνα Ρασσαμαχίνα, επικεφαλής του τμήματος Πολέμου και Δικαιοσύνης της ΜΚΟ Media Initiative for Human Rights.

Οι πιο προβεβλημένοι κατηγορούμενοι μπορούν να προσλάβουν ακριβούς δικηγόρους, όμως αυτό δεν ισχύει για ανθρώπους όπως η Ολένα και ο Μποχντάν. «Ένας καλός δικηγόρος μπορεί πολλές φορές να καταρρίψει τις κατηγορίες, αλλά πολλοί δεν έχουν τη δυνατότητα να τον πληρώσουν. Έτσι, τα δικαστήρια συχνά αποδέχονται πλήρως το κατηγορητήριο», εξηγεί η Ρασσαμαχίνα. Αυτό οδηγεί πολλούς να συνάπτουν συμφωνίες για ελαφρύτερη ποινή.

Η Ολένα και ο Μποχντάν έχουν συμβιβαστεί με την ιδέα ότι δεν θα ξαναδούν ο ένας τον άλλο για τουλάχιστον 15 χρόνια. Σχεδιάζουν να συναντηθούν ξανά αφού εκτίσουν την ποινή τους.

Όταν ο Μποχντάν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο πρόωρης αποφυλάκισης μέσω κατάταξης στον ουκρανικό στρατό, απάντησε πως προτιμά να μείνει στη φυλακή: «Μίλησα με κάποιους κρατούμενους… Δεν επιστρέφουν από εκεί. Και δεν θέλω να χάσω τη ζωή μου άδικα».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.