«Αν δεν δεχθείς, σε σκοτώνουν»: H πιο επικίνδυνη διαδρομή κοκαΐνης προς την Ευρώπη

Ο Σεζάρ (σ.σ. αυτό δεν είναι δεν είναι το πραγματικό του όνομα) είναι μέλος των Latin Kings, μιας εγκληματικής συμμορίας ναρκωτικών στο Εκουαδόρ. Στρατολογήθηκε από έναν διεφθαρμένο αξιωματικό της δίωξης ναρκωτικών για να εργαστεί για την αλβανική μαφία, ένα από τα πιο παραγωγικά δίκτυα διακίνησης κοκαΐνης στην Ευρώπη.

Η αλβανική μαφία, όπως αναφέρει το BBC, έχει επεκτείνει την παρουσία της στο Εκουαδόρ τα τελευταία χρόνια, επωφελούμενη από βασικές διαδρομές διακίνησης μέσω της χώρας και ελέγχει πλέον μεγάλο μέρος της ροής κοκαΐνης από τη Νότια Αμερική προς την Ευρώπη. 

Παρά το γεγονός ότι το Εκουαδόρ δεν παράγει κοκαΐνη, το 70% της παγκόσμιας ποσότητας διακινείται τώρα μέσω των λιμανιών του, λέει ο πρόεδρος Ντανιέλ Νομπόα. Εισέρχεται λαθραία στη χώρα από τη γειτονική Κολομβία και το Περού - τους δύο μεγαλύτερους παραγωγούς κοκαΐνης στον κόσμο.

Η αστυνομία λέει ότι κατέσχεσε πέρυσι ποσότητα ρεκόρ ναρκωτικών, στην πλειονότητά της κοκαΐνης, και ότι αυτό δείχνει ότι οι συνολικές εξαγωγές αυξάνονται. Οι συνέπειες είναι θανατηφόρες: Τον Ιανουάριο του 2025 σημειώθηκαν 781 δολοφονίες, γεγονός που τον καθιστά τον πιο θανατηφόρο μήνα των τελευταίων ετών. Πολλοί από αυτούς σχετίζονταν με το παράνομο εμπόριο ναρκωτικών.

Πώς η ζήτηση στην Ευρώπη αυξάνει τις θανατηφόρες συνέπειες της διακίνησης κοκαΐνης

Το BBC έκανε σχετικό ρεπορτάζ και μίλησε με ανθρώπους της εφοδιαστικής αλυσίδας για να καταλάβουν γιατί αυτή η κρίση επιδεινώνεται - και πώς η αυξανόμενη ευρωπαϊκή κατανάλωση κοκαΐνης την τροφοδοτεί.

Διαβάστε ακόμη: Τουρκία: Νεκρή η 27χρονη «Μις Ευρώπη-Κόσοβο» - Έπεσε από γέφυρα ενώ προσπαθούσε να διαφύγει από την αστυνομία

Ο 36χρονος Σεζάρ άρχισε να συνεργάζεται με τα καρτέλ όταν ήταν 14 ετών, αναφέροντας ως έναν παράγοντα το γεγονός ότι δεν εύρισκε δουλειά. «Οι Αλβανοί χρειάζονταν κάποιον να λύσει τα προβλήματα», εξηγεί. «Ήξερα τους λιμενικούς, τους οδηγούς μεταφορών, τους επόπτες των καμερών κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης».

Τους δωροδοκεί για να τους βοηθήσει να περάσουν λαθραία ναρκωτικά στα λιμάνια του Εκουαδόρ ή για να κάνουν τα στραβά μάτια. Αφού η κοκαΐνη φτάσει στο Εκουαδόρ από την Κολομβία ή το Περού, κρύβεται σε αποθήκες μέχρι οι Αλβανοί εργοδότες του ειδοποιηθούν για ένα κοντέινερ που θα φύγει από ένα από τα λιμάνια για την Ευρώπη.

Οι συμμορίες χρησιμοποιούν τρεις κύριες μεθόδους για να περάσουν λαθραία κοκαΐνη σε φορτία: κρύβουν ναρκωτικά στο φορτίο πριν αυτό φτάσει στο λιμάνι, διαρρηγνύουν κοντέινερ στο λιμάνι ή προσαρτούν ναρκωτικά σε πλοία στη θάλασσα.

Μερικές φορές ο Σεζάρ έχει βγάλει μέχρι και 3.000 δολάρια (2.235 λίρες) για μια δουλειά, αλλά το κίνητρο δεν είναι μόνο τα χρήματα: «Αν δεν κάνεις μια δουλειά που σου ζητούν οι Αλβανοί, θα σε σκοτώσουν», τονίζει. 

Ο Σεζάρ λέει ότι αισθάνεται κάποια λύπη για τον ρόλο του στο εμπόριο ναρκωτικών, ιδιαίτερα για αυτό που αποκαλεί «παράπλευρα θύματα». Πιστεύει όμως ότι το λάθος είναι των χωρών-καταναλωτών. «Αν η κατανάλωση συνεχίζει να αυξάνεται, το ίδιο θα συμβεί και με το λαθρεμπόριο. Θα είναι ασταμάτητο» λέει, προσθέτοντας: «Αν το καταπολεμήσουν εκεί, θα τελειώσει εδώ».

Απλοί εργαζόμενοι, όχι μόνο μέλη συμμοριών, παγιδεύονται σε αυτή την αλυσίδα εφοδιασμού. Ο Χουάν, που επίσης αυτό δεν είναι το πραγματικό του όνομα, είναι οδηγός φορτηγού. Μια μέρα παρέλαβε ένα φορτίο τόνου για να το πάει στο λιμάνι. Λέει ότι κάτι του φάνηκε περίεργο.

«Το πρώτο καμπανάκι ήταν όταν πήγαμε στην αποθήκη και είχε μόνο το φορτίο, τίποτα άλλο. Ήταν μια νοικιασμένη αποθήκη, χωρίς όνομα εταιρείας» θυμάται, όπως σημειώνει το BBC.

«Δύο μήνες αργότερα, είδα στις ειδήσεις ότι τα εμπορευματοκιβώτια είχαν κατασχεθεί στο Άμστερνταμ, γεμάτα ναρκωτικά. Δεν το μάθαμε ποτέ» συμπληρώνει. 

Ορισμένοι οδηγοί μεταφέρουν ναρκωτικά εν αγνοία τους- άλλοι εξαναγκάζονται - και αν αρνηθούν τους σκοτώνουν. Οι ευρωπαϊκές συμμορίες έλκονται από τον Ισημερινό λόγω της θέσης του, αλλά και των νόμιμων εξαγωγών του, οι οποίες παρέχουν έναν βολικό τρόπο για να κρύβουν παράνομο φορτίο.

«Οι εξαγωγές μπανάνας αποτελούν το 66% των εμπορευματοκιβωτίων που φεύγουν από τον Ισημερινό, το 29,81% πηγαίνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου η κατανάλωση ναρκωτικών αυξάνεται» όπως εξηγεί ο εκπρόσωπος της βιομηχανίας μπανάνας José Antonio Hidalgo.

Ορισμένες συμμορίες έχουν δημιουργήσει ακόμη και ψεύτικες εταιρείες εισαγωγής ή εξαγωγής φρούτων στην Ευρώπη και τον Ισημερινό ως βιτρίνα για παράνομες δραστηριότητες.

«Αυτοί οι Ευρωπαίοι διακινητές παριστάνουν τους επιχειρηματίες», λέει ο Χοσέ (δεν είναι το πραγματικό του όνομα), ένας εισαγγελέας που στοχεύει τις ομάδες οργανωμένου εγκλήματος και ο οποίος μίλησε ανώνυμα λόγω των απειλών που έχει δεχτεί.

Ένα διαβόητο παράδειγμα είναι ο Dritan Gjika, ο οποίος κατηγορείται ότι είναι ένας από τους ισχυρότερους ηγέτες της αλβανικής μαφίας στον Ισημερινό.

Οι εισαγγελείς λένε ότι είχε συμμετοχές σε εταιρείες εξαγωγής φρούτων στο Εκουαδόρ και σε εταιρείες εισαγωγής στην Ευρώπη, τις οποίες χρησιμοποιούσε για τη διακίνηση κοκαΐνης. Ο ίδιος παραμένει ασύλληπτος, αλλά πολλοί από τους συνεργούς του αντιμετώπισαν καταδίκες μετά από πολυεθνική αστυνομική επιχείρηση.

Η δικηγόρος Monica Luzárraga υπερασπίστηκε έναν από τους συνεργάτες του και τώρα μιλάει με ειλικρίνεια για τις γνώσεις της σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας αυτών των δικτύων. «Εκείνα τα χρόνια, οι εξαγωγές μπανάνας προς την Αλβανία γνώρισαν μεγάλη άνθηση» λέει.

Εμφανίζεται απογοητευμένη που οι αρχές δεν κατάλαβαν νωρίτερα ότι οι εγκληματικές ομάδες χρησιμοποιούσαν αυτό ως βιτρίνα: «Ολόκληρη η οικονομία εδώ είναι στάσιμη. Ωστόσο, ένα είδος που έχει αυξηθεί στις εξαγωγές είναι οι μπανάνες. Οπότε, δύο συν δύο ίσον τέσσερα» σημειώνει χαρακτηριστικά.

Γιατί αυξάνονται οι εξαγωγές

Στα λιμάνια του Ισημερινού, η αστυνομία και οι ένοπλες δυνάμεις προσπαθούν να ελέγξουν την κατάσταση. Σκάφη περιπολούν στα νερά, η αστυνομία σαρώνει κουτιά μπανάνας για τούβλα κοκαΐνης - ακόμη και δύτες της αστυνομίας αναζητούν ναρκωτικά κρυμμένα κάτω από πλοία.

Όλοι είναι βαριά οπλισμένοι, ακόμη και εκείνοι που απλώς φυλάνε κουτιά μπανάνας πριν φορτωθούν σε κοντέινερ. Αυτό συμβαίνει επειδή αν βρεθούν ναρκωτικά κατά τη διάρκεια μιας έρευνας, πιθανότατα θα εμπλέκεται κάποιος διεφθαρμένος λιμενικός και αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει βίαιο επεισόδιο.

Παρά τις προσπάθειες αυτές, η αστυνομία λέει ότι η ποσότητα κοκαΐνης που διακινείται επιτυχώς λαθραία από τον Ισημερινό έχει φτάσει σε επίπεδο ρεκόρ. Σχεδόν 300 τόνοι ναρκωτικών κατασχέθηκαν πέρυσι - ένα νέο ετήσιο ρεκόρ, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών του Ισημερινού.

Ο ταγματάρχης Christian Cozar Cueva της Εθνικής Αστυνομίας αναφέρει ότι «τα τελευταία χρόνια παρατηρείται περίπου 30% αύξηση των κατασχέσεων με προορισμό την Ευρώπη». Αυτή η αύξηση των αποστολών κοκαΐνης έχει καταστήσει πιο επικίνδυνη την κατάσταση για όσους εμπλέκονται στην αλυσίδα εφοδιασμού.

«Παλιά ήταν κιλά, τώρα μιλάμε για τόνους»

Ο Χουάν (οδηγός φορτηγού, υπενθυμίζεται ότι δεν είναι αυτό το πραγματικό του όνομα) λέει ότι η αύξηση της «μόλυνσης των εμπορευματοκιβωτίων» τον καθιστά πιο ευάλωτο.

Λέει ότι οι αξιωματούχοι κατέσχεσαν την προηγούμενη ημέρα ένα εμπορευματοκιβώτιο με δύο τόνους ναρκωτικών: «Παλιά ήταν κιλά, τώρα μιλάμε για τόνους. Αν δεν μολύνεις τα εμπορευματοκιβώτια, έχεις δύο επιλογές: να φύγεις από τη δουλειά ή να καταλήξεις νεκρός» σημειώνει χαρακτηριστικά.

Πώς επηρέασε η πανδημία του κορονοϊού

Η οικονομία του Εκουαδόρ «χτυπήθηκε» από την πανδημία του κορονοϊού, αφήνοντας περισσότερους Εκουαδοριανούς ευάλωτους στη στρατολόγηση συμμοριών. Ένα κράτος που ήταν οικονομικά πιεσμένο μετά την πανδημία, μια δύναμη ασφαλείας που είχε λιγότερη εμπειρία στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και οι προηγουμένως χαλαροί κανόνες για τις θεωρήσεις διευκολύνουν την παρουσία των ευρωπαϊκών συμμοριών εκεί μετά το 2020.

Η Monica Luzárraga λέει ότι το 2021 ήταν η χρονιά που «η διείσδυση της αλβανικής μαφίας απογειώθηκε». Λέει ότι η περίοδος αυτή συνέπεσε με μια «εισροή» Αλβανών πολιτών και μια έξαρση των εξαγωγών μπανάνας, μεταξύ άλλων και προς την Αλβανία.

«Πρόκειται για μια επικερδή επιχείρηση που βλάπτει τον Ισημερινό και ωφελεί εγκληματικές οργανώσεις. Πώς μπορούμε να δεχτούμε μια οικονομία που βασίζεται στον πόνο;» διερωτάται. 

Ένα μήνυμα προς την Ευρώπη

Αυτή η οργή προς τα ξένα καρτέλ δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένης της συμβολής τους στην αύξηση της βίας. Αλλά σε ένα πράγμα συμφωνούν ορισμένοι διακινητές και όσοι τους πολεμούν: το εμπόριο τροφοδοτείται από τους καταναλωτές, ιδίως στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία.

Τα στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι η παγκόσμια κατανάλωση κοκαΐνης έχει φθάσει σε επίπεδα ρεκόρ. Οι έρευνές του δείχνουν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό χρήσης κοκαΐνης στον κόσμο. Η Εθνική Υπηρεσία Εγκλήματος του Ηνωμένου Βασιλείου (NCA) εκτιμά ότι το Ηνωμένο Βασίλειο καταναλώνει περίπου 117 τόνους κοκαΐνης ετησίως και έχει τη μεγαλύτερη αγορά στην Ευρώπη.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κατανάλωση στο Ηνωμένο Βασίλειο αυξάνεται. Η ανάλυση των υγρών αποβλήτων από το Υπουργείο Εσωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου δείχνει ότι η κατανάλωση κοκαΐνης αυξήθηκε κατά 7% από το 2023 έως το 2024. Οι επιχειρήσεις της NCA κατέσχεσαν περίπου 232 τόνους κοκαΐνης το 2024, σε σύγκριση με 194 τόνους το 2023.

Ο Charles Yates, αναπληρωτής διευθυντής της NCA, λέει ότι αυτό καθιστά το Ηνωμένο Βασίλειο «χώρα επιλογής» για τις ομάδες οργανωμένου εγκλήματος που επωφελούνται από την υψηλή ζήτηση.

Εκτιμά ότι η βρετανική αγορά κοκαΐνης αξίζει περίπου 11 δισ. λίρες (14,2 δισ. δολάρια) και οι εγκληματικές συμμορίες κερδίζουν περίπου 4 δισ. λίρες ετησίως μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Όσοι καταπολεμούν αυτές τις συμμορίες στο Εκουαδόρ, όπως ο εισαγγελέας José, λένε ότι αυτό οφείλεται στο ότι «οι χώρες των οποίων οι υπήκοοι είναι καταναλωτές ασκούν μεγαλύτερο έλεγχο» σε όσους χρηματοδοτούν το εμπόριο.

Τα θύματά του είναι πολλά. Για τον κ. Hidalgo είναι οι εξαγωγείς μπανάνας που υφίστανται φήμη και οικονομική ζημία. Για την κ. Luzárraga, είναι «παιδιά, έφηβοι που συνεταιρίζονται από εγκληματικές συμμορίες».

«Στην Ευρώπη υπάρχουν πολίτες πρόθυμοι να πληρώσουν μεγάλα χρηματικά ποσά για να έχουν τα ναρκωτικά που καταναλώνουν. Τα ναρκωτικά που τελικά κοστίζουν τη ζωή των πολιτών του Εκουαδόρ» σημειώνει. 

Η NCA τονίζει ότι εκτός από αυτές τις καταστροφικές επιπτώσεις στις κοινότητες κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού, η χρήση κοκαΐνης αφήνει πίσω της και θύματα χρήστες που πεθαίνουν λόγω καρδιαγγειακών και ψυχολογικών επιπτώσεων. Οι θάνατοι που σχετίζονται με την κοκαΐνη στο Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκαν κατά 30% το 2023 σε σύγκριση με το 2022, σε 1.118.

Η NCA προειδοποιεί επίσης ότι η κοκαΐνη επιδεινώνει και την ενδοοικογενειακή βία. Είναι σαφές ότι οι προσπάθειες των αρχών επιβολής του νόμου για την αντιμετώπιση της προσφοράς δεν αρκούν: «Η δράση από την πλευρά της προσφοράς από μόνη της δεν πρόκειται ποτέ να είναι η απάντηση. Αυτό που είναι πραγματικά σημαντικό είναι η αλλαγή της ζήτησης» τονίζει. 

Από τα μέλη των συμμοριών ναρκωτικών μέχρι τον πρόεδρο της χώρας, αυτό είναι το μήνυμα του Ισημερινού και προς την Ευρώπη.

Ο πρόεδρος Ντανιέλ Νομπόα, ο οποίος διεκδικεί δεύτερη θητεία στον επαναληπτικό γύρο των προεδρικών εκλογών στις 13 Απριλίου, έχει καταστήσει την καταπολέμηση των εγκληματικών συμμοριών μία από τις κύριες προτεραιότητές του και έχει αναπτύξει τον στρατό για την αντιμετώπιση της βίας που σχετίζεται με τις συμμορίες.

«Η αλυσίδα που καταλήγει στην Ευρώπη περιλαμβάνει πολλή βία. Αυτό που είναι διασκέδαση για ένα άτομο πιθανώς περιλαμβάνει 20 ανθρωποκτονίες στην πορεία» σημειώνει.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.