«Έβγαινε ωχρό υγρό»: Εκκαθαριστής στο Τσέρνομπιλ μιλάει για τα προβλήματα υγείας που του άφησε 40 χρόνια μετά

Ο Πέτρο Χούριν λέει ότι η υγεία του δεν ήταν ποτέ η ίδια από τότε που, πριν από 40 χρόνια, στάλθηκε να συμβάλει στον καθαρισμό της περιοχής του Τσερνόμπιλ μετά το χειρότερο πυρηνικό ατύχημα στην ιστορία.

Ήταν ένας από τις εκατοντάδες χιλιάδες «εκκαθαριστές» που επιστρατεύτηκαν για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της έκρηξης στον τέταρτο αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού στο Τσερνόμπιλ της Ουκρανίας, στις 26 Απριλίου 1986. Η καταστροφή απελευθέρωσε ραδιενεργό νέφος που εξαπλώθηκε σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης.

Τριάντα ένας εργαζόμενοι του σταθμού και πυροσβέστες πέθαναν αμέσως μετά, κυρίως από οξεία ασθένεια λόγω ακτινοβολίας. Χιλιάδες ακόμη έχασαν τη ζωή τους αργότερα από παθήσεις που σχετίζονται με την ακτινοβολία, όπως ο καρκίνος, αν και ο συνολικός αριθμός θυμάτων και οι μακροχρόνιες επιπτώσεις παραμένουν αντικείμενο έντονης συζήτησης.

Την εποχή εκείνη, ο Χούριν εργαζόταν σε εταιρεία που διέθετε εκσκαφείς και κατασκευαστικά οχήματα, η οποία τον έστειλε στη ζώνη αποκλεισμού τον Ιούνιο του 1986. Από τα 40 άτομα που στάλθηκαν από την εταιρεία του, μόνο πέντε ζουν σήμερα, όπως λέει ο ίδιος.

«Κανείς από όσους πήγαν στο Τσερνόμπιλ δεν είναι πραγματικά υγιής»

«Κανείς από όσους πήγαν στο Τσερνόμπιλ δεν είναι πραγματικά υγιής», αναφέρει ο 76χρονος. «Είναι σαν ένας αργός θάνατος από χίλια χτυπήματα».

Οι σοβιετικές αρχές προσπάθησαν να αποκρύψουν την έκταση της καταστροφής, φτάνοντας στο σημείο να μην ακυρώσουν την παρέλαση της Πρωτομαγιάς στο Κίεβο, περίπου 100 χιλιόμετρα νότια. Η σημερινή ουκρανική κυβέρνηση έχει τονίσει τα λάθη και την απόπειρα συγκάλυψης από την τότε ηγεσία.

Ο Χούριν λέει ότι ορισμένοι συνάδελφοί του απέφυγαν την αποστολή προσκομίζοντας ιατρικές βεβαιώσεις, όμως ο ίδιος επέλεξε να πάει. «Κατάλαβα ότι, όσο μικρή κι αν ήταν η συμβολή μου, βοηθούσα να τιθασευτεί αυτό το “ατομικό τέρας”», εξηγεί.

Δουλεύοντας σε βάρδιες 12 ωρών, χειριζόταν εκσκαφέα φορτώνοντας ξηρό σκυρόδεμα αναμεμειγμένο με μόλυβδο, το οποίο μεταφερόταν στον αντιδραστήρα για την κατασκευή του τεράστιου σαρκοφάγου που θα περιόριζε τη ραδιενέργεια. «Η σκόνη ήταν ανυπόφορη», θυμάται. «Μετά από μισή ώρα δουλειάς με μάσκα, γινόταν καφέ, σαν κρεμμύδι».

Ύστερα από τέσσερις ημέρες, άρχισε να εμφανίζει σοβαρά συμπτώματα: πονοκεφάλους, πόνους στο στήθος, αιμορραγίες και μεταλλική γεύση στον λαιμό. Παρότι οι γιατροί τον περιέθαλψαν, μετά από ακόμη μία βάρδια δυσκολευόταν να περπατήσει και φοβόταν ότι του απέμεναν ελάχιστες ημέρες ζωής.

«Με μετέφεραν στο νοσοκομείο και οι γιατροί έκαναν πρώτα εξετάσεις αίματος», λέει. «Μου τρύπησαν όλα τα δάχτυλα και έβγαινε ένα ωχρό υγρό, αλλά όχι αίμα».

Οι σοβιετικοί γιατροί απέφυγαν να διαγνώσουν ασθένεια από ακτινοβολία — κάτι που, όπως υποστηρίζει, δεν επιτρεπόταν τότε — και του είπαν ότι πάσχει από φυτοαγγειακή δυστονία, μια διαταραχή που συνδέεται συχνά με το στρες.

Πριν από το ατύχημα δεν είχε πάρει ποτέ αναρρωτική άδεια, όμως στη συνέχεια πέρασε περίπου επτά μήνες μετακινούμενος από νοσοκομείο σε νοσοκομείο για θεραπεία, συμπεριλαμβανομένων μεταγγίσεων αίματος.

Σήμερα, έχει διαγνωστεί με αναιμία — που συχνά συνδέεται με την έκθεση σε ακτινοβολία — στηθάγχη, παγκρεατίτιδα και άλλες παθήσεις.

Παρά τα προβλήματα υγείας, θεωρείται ότι έζησε πολλά χρόνια για τα δεδομένα της χώρας του. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το προσδόκιμο ζωής των ανδρών στην Ουκρανία ήταν 66 έτη το 2021.

Πλέον συνταξιούχος, ζει με τη σύζυγό του Όλγα στην περιοχή Τσερκάσι, στην κεντρική Ουκρανία. Εξακολουθεί να παίζει μπαγιάν (είδος ακορντεόν) και να γράφει τραγούδια και ποιήματα, ενώ παλεύει να εξασφαλίσει ειδική αναπηρική σύνταξη για τους «εκκαθαριστές» της καταστροφής.

Ωστόσο, μια άλλη τραγωδία — η ρωσική εισβολή του 2022 — έχει σημαδέψει βαθιά τη ζωή του. Με τη σύζυγό του επισκέπτονται συχνά ένα μνημείο στο κοντινό Χολόντνι Γιαρ, αφιερωμένο στον εγγονό τους, Αντρίι Βορομπκάλo, Ουκρανό στρατιώτη που σκοτώθηκε στον πόλεμο σε ηλικία 26 ετών.

Αφού η κόρη τους έφυγε για να εργαστεί στην Ευρώπη, ο Χούριν και η σύζυγός του μεγάλωσαν τον Αντρίι από τεσσάρων ετών. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος το 2022, εκείνος άφησε τη δουλειά του στην Ελλάδα για να επιστρέψει και να πολεμήσει.

«Τα άφησε όλα πίσω και γύρισε για να υπερασπιστεί την Ουκρανία», λέει ο Χούριν. «Τον σκεφτόμαστε συνεχώς».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.