Επιστήμονες εντόπισαν έργο αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου σε πάπυρο κάτω από τις στάχτες του Βεζούβιου

Ένας απανθρακωμένος πάπυρος που ανασύρθηκε από ρωμαϊκή έπαυλη θαμμένη κάτω από τη στάχτη του Βεζούβιου πριν από 2.000 χρόνια αναγνωρίστηκε ως το σημαντικό έργο αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου.

Όπως αναφέρει ο Guardian, οι ερευνητές ανακάλυψαν τον τίτλο και τον συγγραφέα στον πάπυρο του Herculaneum (Ερκουλάνεουμ ή Ερκολάνο) μετά την ακτινογραφία του απανθρακωμένου παπύρου και την εικονική του «εκτύλιξη» σε υπολογιστή.

Πρόκειται για την πρώτη φορά που τέτοιες κρίσιμες λεπτομέρειες συλλέγονται με τέτοιο τρόπο. Τα ίχνη των γραμμάτων με μελάνι που ήταν ορατά στις εικόνες ακτίνων Χ αποκάλυψαν ότι το κείμενο αποτελεί μέρος ενός πολύτομου έργου, με τίτλο «Περί κακίας», που γράφτηκε από τον επικούρειο φιλόσοφο Φιλόδημο τον πρώτο αιώνα π.Χ..

Ο πάπυρος είναι ένας από τους τρεις από το Herculaneum που φυλάσσονται στις βιβλιοθήκες Bodleian στην Οξφόρδη. «Είναι ο πρώτος πάπυρος όπου το μελάνι μπορούσε απλώς να φανεί στη σάρωση», δήλωσε ο δρ Michael McOsker, παπυρολόγος στο University College του Λονδίνου, ο οποίος συνεργάζεται με ερευνητές στην Οξφόρδη για να διαβάσει το κείμενο. «Κανείς δεν ήξερε περί τίνος επρόκειτο. Δεν ξέραμε καν αν είχε γραφή πάνω του».

Ο πάπυρος είναι ένας από τους εκατοντάδες που βρέθηκαν στη βιβλιοθήκη μιας πολυτελούς ρωμαϊκής βίλας που πιστεύεται ότι ανήκε στον πεθερό του Ιουλίου Καίσαρα. Η βίλα θάφτηκε κάτω από στάχτη και ελαφρόπετρα όταν το Herculaneum, κοντά στη Νάπολη, καταστράφηκε μαζί με την Πομπηία κατά την έκρηξη του 79 μ.Χ.

Οι ανασκαφές του 18ου αιώνα ανέσυραν πολλούς από τους αρχαίους παπύρους, οι περισσότεροι από τους οποίους βρίσκονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Νάπολης. Αλλά τα έγγραφα είναι τόσο καμένα που καταρρέουν όταν οι ερευνητές προσπαθούν να τα ξετυλίξουν και το μελάνι είναι δυσανάγνωστο στον απανθρακωμένο πάπυρο.

Η τελευταία εργασία βασίζεται σε προηγούμενες ανακαλύψεις από το Vesuvius Challenge, έναν παγκόσμιο διαγωνισμό που ξεκίνησε το 2023, ο οποίος προσφέρει βραβεία για την πρόοδο στην ανάγνωση των παπύρων από τρισδιάστατες ακτίνες Χ.

Πέρυσι, μια ομάδα φοιτητών με γνώσεις πληροφορικής μοιράστηκε το μεγάλο βραβείο των 700.000 δολαρίων για την ανάπτυξη λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης που τους επέτρεψε να διαβάσουν 2.000 αρχαία ελληνικά γράμματα από έναν άλλο πάπυρο.

Ο πάπυρος από το Bodleian, με την ονομασία PHerc. 172, σαρώθηκε τον περασμένο Ιούλιο. Σε μια ασυνήθιστη περίσταση, τμήμα από το μελάνι ήταν ορατό στις εικόνες ακτίνων Χ, με τους ερευνητές να εντοπίζουν την αρχαία ελληνική λέξη για την «αηδία» τουλάχιστον δύο φορές στο έγγραφο.

Περαιτέρω εργασία του Sean Johnson στο Vesuvius Challenge και ξεχωριστά από τους Marcel Roth και Micha Nowak στο Πανεπιστήμιο του Würzburg, βρήκαν τον τίτλο και τον συγγραφέα του κειμένου στο εσωτερικό τμήμα του παπύρου, κερδίζοντας το πρώτο βραβείο του διαγωνισμού, ύψους 60.000 δολαρίων (45.200 λιρών).

Δίπλα στα «Περί κακίας» και «Φιλόδημος», ένας αριθμός βιβλίου στον πάπυρο μπορεί να είναι ένα άλφα, γεγονός που υποδηλώνει ότι θα μπορούσε να είναι η πρώτη έκδοση του έργου.

Το «Περί κακίας» περιλαμβάνει τουλάχιστον 10 βιβλία, ενώ άλλα καλύπτουν θέματα όπως η αλαζονεία, η απληστία, η κολακεία και η διαχείριση του νοικοκυριού.

Σε λίγο καιρό, οι ειδικοί θα γνωρίζουν πολύ περισσότερα για τους παπύρους. 18 σαρώθηκαν τον Μάρτιο και άλλοι 20 θα απεικονιστούν στο European Synchrotron Radiation Facility στη Γκρενόμπλ αυτή την εβδομάδα.

«Βλέπουμε ενδείξεις μελανιού σε πολλούς από τους νέους παπύρους που έχουμε σαρώσει, αλλά δεν έχουμε μετατρέψει ακόμη αυτό το μελάνι σε συνεκτικό κείμενο», δήλωσε ο δρ Μπρεντ Σιλς, επιστήμονας πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι, ο οποίος είναι συνιδρυτής του Vesuvius Challenge.

«Αυτό είναι το σημερινό μας εμπόδιο: η μετατροπή των μαζικών δεδομένων σάρωσης σε οργανωμένα τμήματα που είναι κατάλληλα τμηματοποιημένα, πρακτικά ισοπεδωμένα και βελτιωμένα, έτσι ώστε τα στοιχεία του μελανιού να μπορούν στη συνέχεια να ερμηνευθούν ως πραγματικό κείμενο».

Ο McOsker δήλωσε επίσης: «Ο ρυθμός επιταχύνεται πολύ γρήγορα ... Όλη η τεχνολογική πρόοδος που έχει σημειωθεί σε αυτό το θέμα έχει γίνει τα τελευταία τρία με πέντε χρόνια και για τα χρονικά περιθώρια των κλασικιστών, αυτό είναι απίστευτο. Όλα όσα παίρνουμε από τη βιβλιοθήκη του Herculaneum είναι καινούργια για εμάς».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.