Έρευνα αλλάζει τα δεδομένα: Οι άνθρωποι εξημέρωσαν τους σκύλους 5.000 χρόνια νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε

Τα πρώτα γενετικά στοιχεία για την ύπαρξη εξημερωμένων σκύλων χρονολογούνται περίπου 15.800 χρόνια πριν και εντοπίστηκαν πρόσφατα από ερευνητές αρχαιολόγους από 17  Βρετανικά πανεπιστήμια και το Βρετανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας.  

Η έως τώρα εκτίμηση  των επιστημόνων ήταν πως οι σκύλοι έγιναν ζώα συντροφιάς και συμβίωσαν  με τον άνθρωπο περίπου 10.000 πριν, αλλά τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι αυτή η συμβίωση ξεκίνησε κατά  5.000 χρόνια νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε.  Η μελέτη των ερευνητών που δημοσιεύτηκε στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «Nature» ανέλυσε αρχαίο DNA από λείψανα ζώων που ανακαλύφθηκαν σε αρχαιολογικούς χώρους στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Τουρκία και χρονολογούνται στην Ύστερη Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο.

Ουσιαστικά τα λείψανα προέρχονται από 14.000 χρόνια έως 16.000 χρόνια πριν και από μια εποχή  κατά την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους προτού ξεκινήσει η καλλιέργεια της γης, όταν οι άνθρωποι ήταν ακόμα κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες. Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι τα σύγχρονα κατοικίδια σκυλιά αποσχίστηκαν από τους γκρίζους λύκους, πιθανότατα προς το τέλος της τελευταίας Εποχής των Παγετώνων.

Ωστόσο, τα στοιχεία από αρχαίους αρχαιολογικούς χώρους είναι περιορισμένα και δύσκολο να επιβεβαιωθούν. Κατά τα πρώτα στάδια της εξημέρωσης των σκύλων, οι σκελετοί των σκύλων και των λύκων δεν θα εμφάνιζαν έντονες διαφορές  και το ίδιο θα ίσχυε για τις διαφορές στη συμπεριφορά τους. Έτσι σε ένα αρχαιολογικό πεδίο δεν θα υπήρχαν εμφανή σημάδια που να υποδείκνυαν ξεχωριστά είτε σκύλο είτε λύκο.  

Σκύλοι και άνθρωποι συμβίωσαν όταν οι πρόγονοί μας ήταν κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες

Μεταξύ των ερευνητών ήταν και μια ομάδα αρχαιολόγων  από το University  College London (UCL) που  εντόπισε ότι τα σκελετικά υπολείμματα που ανασκάφηκαν από την Ανώτερη Παλαιολιθική θέση του Σπηλαίου Gough (Γκαφ) στο Somerset (Σόμερσετ) ανήκαν σε οικόσιτα σκυλιά και όχι σε λύκους. Η ανακάλυψη αυτή επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια με ανάλυση DNA. Παρόμοιες εξετάσεις διαπίστωσαν ότι τα υπολείμματα στο Pınarbaşı (Πινάρμπατσι) και το Boncuklu (Μποντσουκλού) στην Τουρκία προέρχονταν επίσης από σκύλους που χρονολογούνται στην Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο.

Ο δεύτερος συγγραφέας  της μελέτης Σάιμον Πάρφιτ (Simon Parfitt)  από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας του UCL και το Βρετανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας επεσήμανε: «Η πρώτη ένδειξη ότι τα οστά του Σπηλαίου Gough (Γκαφ), που χρονολογούνται περίπου 15.000 χρόνια πριν, ανήκαν σε σκύλους προήλθε από το ασυνήθιστα μικρό τους μέγεθος, γεγονός  ιδιαίτερα εντυπωσιακό σε σύγκριση με τους εξαιρετικά μεγάλους λύκους της εποχής. Το DNA επιβεβαίωσε ότι τα λείψανα ανήκουν σε αρχαία κατοικίδια σκυλιά, πιστούς συντρόφους των κυνηγών της Εποχής των Παγετώνων στο βόρειο άκρο του κατοικημένου κόσμου.

Ορισμένα οστά δείχνουν σκόπιμη ανθρώπινη τροποποίηση, συμπεριλαμβανομένων κάποιων διατρήσεων στις γνάθους, γεγονός που υποδηλώνει ότι αυτά τα σκυλιά είχαν συμβολική σημασία μετά θάνατον, καθώς αποτελούσαν πιστούς  συντρόφους των ανθρώπων κατά τη διάρκεια της ζωής τους».

Το Σπήλαιο του Γκαφ, το οποίο ο Πάρφιτ μελετά εδώ και πολλά χρόνια, αποτελεί αρχαιολογικό χώρο στο φαράγγι Τσένταρ, γνωστό για την ανακάλυψη μιας ευρείας γκάμας αρχαίων ανθρώπινων και ζωικών λειψάνων, καθώς και λίθινων εργαλείων και άλλων αντικειμένων που χρονολογούνται από την Ύστερη Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο. Προηγούμενες μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει κυρίως σύντομες αλληλουχίες DNA και σκελετικές μετρήσεις για να αξιολογήσουν την πρώιμη παρουσία σκύλων στο αρχαιολογικό αρχείο.

Οι σκύλοι εξημερώθηκαν  περίπου 16.000 χρόνια πριν

Στη νέα μελέτη, ερευνητές από 17 Πανεπιστημιακά ιδρύματα ανέκτησαν ολόκληρα γονιδιώματα από αρχαιολογικά δείγματα ηλικίας άνω των 10.000 ετών. Στη συνέχεια, συνέκριναν τα γονιδιώματα με περισσότερα από 1.000 σύγχρονα και αρχαία σκυλιά και λύκους από όλο τον κόσμο.Τα αποτελέσματα αυτών των αναλύσεων επιβεβαίωσαν ότι τα ανακαλυφθέντα  οστά ανήκαν σε σκύλους και ανέτρεψαν τα πρώτα στοιχεία για την ύπαρξη  εξημερωμένων σκύλων κατά μια περίοδο μεγαλύτερη από  5.000 χρόνια.

Η εκ νέου ανάλυση των προηγούμενων δεδομένων έδειξε επίσης ότι τα σκυλιά πιθανότατα ήταν κατανεμημένα σε πολλαπλές κοινότητες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών στην Ευρώπη προς το τέλος της Εποχής των Παγετώνων. Η έτερη συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Σελίνα Μπρέις (Selina Brace) επίτιμη ερευνήτρια στο Τμήμα Γενετικής, Εξέλιξης και Περιβάλλοντος του UCL και διακεκριμένη ερευνήτρια στο Βρετανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας) εξήγησε: «Η μετατόπιση της ημερομηνίας του πρώτου γενετικά ταυτοποιημένου σκύλου 5.000 χρόνια πίσω αποτελεί σημαντική ανακάλυψη. Η μορφολογική ανάλυση που πραγματοποιήθηκε στο μουσείο υπέδειξε ότι οι σκύλοι υπήρχαν στην Ευρώπη πριν από 15.000 χρόνια και είναι  εντυπωσιακό το ότι μπορούμε να το επιβεβαιώσουμε με την βοήθεια αρχαίου DNA».

Αυτά τα νέα δεδομένα DNA αποκάλυψαν όχι μόνο ότι τα λείψανα από το Σπήλαιο Γκαφ (Gough's Cave) και το Πινάρμπατσι (Pınarbaşı) ήταν σκύλοι, αλλά και πως ήταν περισσότερο συνδεδεμένα με τους προγόνους των σημερινών ευρωπαϊκών και μεσανατολικών φυλών, όπως τα μπόξερ παρά με τις αρκτικές φυλές όπως τα σιβηρικά χάσκι. Αυτό δείχνει ότι οι σημερινές κύριες γενετικές γενεαλογικές γραμμές των σκύλων πρέπει να έχουν καθιερωθεί από την Άνω Παλαιολιθική περίοδο.

Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Ουίλιαμ Μαρς  (William Marsh), μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, πρόσθεσε: «Η γενετική ταυτοποίηση δύο παλαιολιθικών σκύλων από το Σπήλαιο του Γκαφ (Gough) και το Πινάρμπατσι (Pınarbaşı) αντιπροσωπεύει μια σημαντική αλλαγή στην κατανόησή μας για τους πρώτους σκύλους στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Αυτά τα δείγματα μας επέτρεψαν να εντοπίσουμε επιπλέον λείψανα αρχαίων σκύλων από τοποθεσίες στη Γερμανία, την Ιταλία και την Ελβετία, τα οποία δείχνουν σαφώς ότι οι σκύλοι ήταν ήδη ευρέως διασκορπισμένοι σε όλη την Ευρώπη και την Τουρκία τουλάχιστον 14.000 χρόνια πριν».Το ανθρώπινο είδος εξημέρωσε τους σκύλους 5.000 νωρίτερα από ό,τι
πιστεύαμε, όπως έδειξε έρευνα 17 πανεπιστημίων

Η ομάδα έλαβε δείγματα των οστών από το Μποντσουκλού (Boncuklu), μια πρώιμη νεολιθική τοποθεσία κοντά στο Pınarbaşı, όπου βρέθηκαν τα παλαιότερα λείψανα. Ενώ το Pınarbaşı κατοικούνταν μόνο για ορισμένη διάρκεια του έτους από ανθρώπους που κυνηγούσαν και αναζητούσαν τροφή, το Boncuklu ήταν ένα καθιστικό χωριό που κατοικούνταν από ανθρώπους που καλλιεργούσαν καλλιέργειες και έβοσκαν πρόβατα.   

Η καθηγήτρια Λουίζ Μαρτίν (Louise Martin) από το  Ινστιτούτο Αρχαιολογίας του UCL πρόσθεσε: «Και στις δύο τοποθεσίες τα σκυλιά ταφήκαν, με μερικά στο Μποντσουκλού να θάβονται δίπλα σε ανθρώπους. Αυτό υπογραμμίζει την ιδιαίτερη στενή σχέση μεταξύ ανθρώπων και σκύλων ακόμη και σε αυτά τα πρώιμα στάδια».

Αν και δεν είναι σαφές ποιος ακριβώς ήταν ο ρόλος αυτών των σκύλων στις παλαιολιθικές κοινότητες, είναι πιθανό να χρησίμευαν ως κάποιος συνδυασμός κυνηγετικών σκύλων, σκύλων συντροφιάς και σκύλων φύλακα. Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι μπορεί να ανταλλάσσονταν μεταξύ διαφορετικών ομάδων σε όλη την Ευρώπη. Το ότι οι άνθρωποι και οι σκύλοι συμβίωναν και ακολουθούσαν  την ίδια διατροφή  φάνηκε και  από τις ισοτοπικές αναλύσεις που πραγματοποίησε η καθηγήτρια Ριάνον Στίβενς (Rhiannon Stevens)  από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας του UCL μαζί με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Γιόρκ. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.