Φλερτάρει η Γη με έναν «υπερπόλεμο»; Στην «τομή» του Ιράν και της Ουκρανίας που απειλεί όλη την υφήλιο

Οι πόλεμοι του Ιράν και της Ουκρανίας γίνονται όλο και πιο αλληλένδετοι κάθε εβδομάδα που περνάει, σε σημείο που ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι δύο συγκρούσεις αρχίζουν να συγχωνεύονται σε έναν «υπερπόλεμο».

Το πώς ακριβώς το κάθε μέτωπο θα επηρεάσει την πορεία του άλλου είναι δύσκολο να προβλεφθεί, αλλά είναι ήδη σαφές ότι η διασύνδεσή τους παρασύρει όλο και περισσότερες χώρες στη δίνη του πολέμου, επεκτείνοντας ένα τόξο αστάθειας που εκτείνεται στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.

Από την οπτική γωνία της Ουκρανίας, η σχέση αυτή δεν είναι κάτι καινούργιο. Η Ρωσία άρχισε να χρησιμοποιεί ιρανικής κατασκευής drones Shahed τον Σεπτέμβριο του 2022, επτά μήνες μετά την έναρξη της εισβολής του Βλαντιμίρ Πούτιν.

Ιράν και Ουκρανία: Το «δούναι και λαβείν»

Αυτό που είναι καινούργιο είναι η ανταπόδοση της χάρης από τη Μόσχα στην Τεχεράνη, με μια αναφερόμενη ροή πληροφοριών προς το Ιράν μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στις 28 Φεβρουαρίου.

Διαβάστε ακόμα: Συγκλονιστικό βίντεο: Παιδιά στη Γάζα παίζουν «κηδεία» εν μέσω πολέμου

Η περιοδεία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες εβδομάδες έχει εδραιώσει έναν ακόμη περιφερειακό σύνδεσμο μεταξύ των δύο συγκρούσεων, σφραγίζοντας συμφωνίες για την παροχή τεχνολογίας και εκπαίδευσης για μη επανδρωμένα αεροσκάφη και αντι-drones στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, ενώ παράλληλα ξεκίνησε συνομιλίες για την ασφάλεια σε παρόμοιο πλαίσιο με την Ιορδανία .

Οι δύο πόλεμοι συγκλίνουν επίσης στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Ο αρχικός αντίκτυπος της επίθεσης στο Ιράν, μαζί με την αντίδραση της Τεχεράνης με το κλείσιμο της ναυτιλίας του Κόλπου μέσω του Στενού του Ορμούζ, ευνόησε τη Ρωσία μέσω της απότομης αύξησης των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

Ο Πούτιν τρίβει τα χέρια του

Για τη Μόσχα, η αύξηση της ζήτησης παρείχε μια οικονομική σανίδα σωτηρίας ακριβώς τη στιγμή που η οικονομία της δέχτηκε αυξανόμενες πιέσεις, ωθώντας την κυβέρνηση να εγκαταλείψει τα σχέδια για περικοπές στον προϋπολογισμό.

Για να σταθεροποιήσει την αγορά, η κυβέρνηση Τραμπ έχει χαλαρώσει ορισμένους περιορισμούς στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου, οι οποίοι είχαν ως στόχο να ασκήσουν πίεση στο Κρεμλίνο για τον πόλεμό του στην Ουκρανία.

Επιπλέον, οι ασιατικές χώρες, ιδίως εκείνες που επλήγησαν από το κλείσιμο του Στενού - συμπεριλαμβανομένων του Βιετνάμ, της Ταϊλάνδης, των Φιλιππίνων, της Ινδονησίας και της Σρι Λάνκα- κάνουν τώρα «ουρά» για να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο.

Σε μια προσπάθεια να περιορίσει τα απρόσμενα έσοδα της Ρωσίας , η Ουκρανία έχει εντείνει τις τελευταίες ημέρες τις επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές. Μια εκτίμηση του Reuters την περασμένη εβδομάδα ανέφερε ότι έως και το 40% της ικανότητας εξαγωγής πετρελαίου της Ρωσίας είχε σταματήσει μετά από μαζικές επιθέσεις.

Οι συγκρούσεις έχουν γίνει τόσο αλληλένδετες που ό,τι συμβαίνει σε ένα «θέατρο» έχει πλέον απτό αντίκτυπο στο άλλο. Ο υπουργός Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου, Τζον Χίλι, επεσήμανε το «κρυφό χέρι» του Πούτιν πίσω από τις τακτικές των μη επανδρωμένων αεροσκαφών του Ιράν.

«Αυτοί οι πόλεμοι είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι», δήλωσε η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας. «Επομένως, αν η Αμερική θέλει να σταματήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή – το Ιράν να σταματήσει να τους επιτίθεται – θα πρέπει επίσης να ασκήσει πίεση στη Ρωσία, ώστε να μην είναι σε θέση να τους βοηθήσει».

Ο στρουθοκαμηλισμός του Τραμπ

Ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επέμεινε ότι ο ρόλος της Ρωσίας στο Ιράν δεν «εμποδίζει ούτε επηρεάζει» τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ. «Οι Αμερικανοί δεν θέλουν να διασυνδέσουν τους δύο πολέμους και να τιμωρήσουν τη Ρωσία», δήλωσε η Χάνα Νότε, διευθύντρια Ευρασίας στο Κέντρο Μελετών Μη Διάδοσης James Martin.

Διαβάστε ακόμα: Στα «όρια» η σχέση Τραμπ - Μακρόν: Η απάντηση του Γάλλου προέδρου στα ειρωνικά σχόλια για τον γάμο του

Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ ασκούν μεγαλύτερη πίεση στο Κίεβο για τις επιθέσεις του σε ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, διατηρώντας την τιμή του πετρελαίου υψηλή, παρά στη Μόσχα για την προμήθεια θανατηφόρων όπλων στο Ιράν με τα οποία επιτίθεται σε αμερικανικούς και συμμαχικούς στόχους.

Οι Financial Times ανέφεραν την Τετάρτη ότι ο Τραμπ απείλησε να διακόψει την προμήθεια όπλων στην Ουκρανία εάν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν βοηθήσουν στην επαναλειτουργία του στενού του Ορμούζ.

Η αυξανόμενη εμπλοκή της Ρωσίας στην άμυνα του Ιράν, ωστόσο, αναμένεται να δοκιμάσει πιο έντονα στις φιλορωσικές τάσεις του Τραμπ. Για το Κρεμλίνο, η υποστήριξη προς το Ιράν προσφέρει μια ευκαιρία να ανοικοδομήσει τη γεωπολιτική του θέση μετά από μια σειρά αποτυχιών.

Η Ουκρανία «ροκανίζει» τα οφέλη

Η εμπειρία της Ουκρανίας στην αναχαίτιση drones έκανε τον Ζελένσκι περιζήτητο επισκέπτη στις πρωτεύουσες του Κόλπου. Άρπαξε την ευκαιρία, προσφέροντας να εξάγει τεχνολογίες χαμηλού κόστους, δοκιμασμένες σε πεδία μάχης, για να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των τοπικών ελλείψεων όπλων, ενώ παράλληλα παρουσίασε έναν νέο παγκόσμιο ρόλο για την Ουκρανία: όχι πλέον απλώς ως αποδέκτη βοήθειας, αλλά ως προμηθευτή.

Το Κίεβο δεν πουλάει μόνο αναχαιτιστικά, αλλά και λογισμικό, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και ναυτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. «Υιοθετούμε μια συστημική προσέγγιση σε αυτό», δήλωσε ο Ζελένσκι.

Η Ορίσια Λουτσέβιτς, επικεφαλής του Φόρουμ της Ουκρανίας στο think tank «Chatham House», δήλωσε ότι το νέο δίκτυο ασφαλείας της Ουκρανίας στον Κόλπο δίνει στη χώρα μεγαλύτερη επιρροή στην Ουάσινγκτον.

Πρόσθεσε ότι οι σχέσεις ασφαλείας που καλλιεργούνται στον Κόλπο θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια ζωτική εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης που είναι απεγνωσμένα απαραίτητη για την ουκρανική βιομηχανία όπλων, σε μια εποχή που τα κονδύλια της ΕΕ έχουν μπλοκαριστεί από την Ουγγαρία.

Τελικά, οδεύουμε προς ενιαίο πόλεμο;

Οι διασυνδεδεμένες περιφερειακές συγκρούσεις απέχουν ακόμη πολύ από το να εξελιχθούν σε παγκόσμιο πόλεμο, υποστήριξε ο William Spaniel, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, «αλλά συνδέει περαιτέρω τα αποτελέσματα του πεδίου της μάχης και θα έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο διαιρούνται οι γραμμές της μάχης».

Η Φιόνα Χιλ, πρώην σύμβουλος για τη Ρωσία στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, υποστήριξε ότι αν ληφθούν υπόψη οι σύγχρονες μορφές πολέμου, όπως οι κυβερνοεπιθέσεις, οι υβριδικές και άλλες επιχειρήσεις της γκρίζας ζώνης, ένας παγκόσμιος πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και αρκετό καιρό και έχει φτάσει πιο κοντά στην κορύφωσή του λόγω του πολέμου στο Ιράν.

«Νομίζω ότι πληροί αυτό το όριο για έναν πόλεμο που αλλάζει το σύστημα», δήλωσε η Χιλ, η οποία τώρα εργάζεται στο Brookings Institution. «Θα αναδυθούν στους κόλπους του κάθε λογής νέες μορφές δυνάμεων».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.