Φωνές των εκτοπισμένων στον Λίβανο: Ένας λαός που επιμένει, στις μέρες της «δεύτερης Νάκμπα»

Οι εντατικές αεροπορικές επιδρομές του Ισραήλ στα νότια προάστια της Βηρυτού και στον νότιο Λίβανο προκαλούν θανάτους, τραυματισμούς και μαζικούς εκτοπισμούς.

Μετά από 15 μήνες εύθραστης εκεχειρίας, οι ισραηλινές επιθέσεις και εισβολές συνεχίζονται και τώρα κλιμακώνονται εκ νέου, με τρόπο συστηματικό ώστε να καταστήσουν τα νότια της χώρας εκτεθειμένα σε κατάληψη εδαφών.

Ο εκτοπισμός είναι μαζικός, επαναλαμβανόμενος και όλο και πιο επικίνδυνος. Πάνω από 1.049.000 άτομα έχουν καταγραφεί ως εκτοπισμένοι από τις τοπικές αρχές, όπως προειδοποιούν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα. Σε απόλυτους αριθμούς, η επίθεση του Ισραήλ μπορεί να συγκριθεί με τη Νάκμπα που ξεκίνησε την κατοχή της Παλαιστίνης.

Όσα μαρτυρούν οι εικόνες από τον Λίβανο

Ο φωτογράφος του πρακτορείου Magnum, Emin Ozman, σε συνεργασία με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, ταξίδεψε στην περιοχή και αποτυπώνει την κατάσταση που βιώνουν χιλιάδες εκτοπισμένοι μέσα στον Λίβανο.

Η Khadija κρέμεται από μία ελπίδα

Η Khadija δεν έφυγε από το σπίτι της με μια βαλίτσα στο χέρι. Έφυγε κρατώντας τα παιδιά της, με τον ήχο των ισραηλινών βομβαρδισμών να τους ακολουθεί. Γύρω στις 3 τα ξημερώματα της Δευτέρας 2 Μαρτίου, εγκατέλειψε την Ebba, στην περιοχή Nabatiyeh, μαζί με τον σύζυγό της και τα δύο τους παιδιά, τη Sanaa και τον Ali.

Διαβάστε ακόμα: Λήγει το τελεσίγραφο του Τραμπ - Το Ιράν απαντά πως θα κλείσει εντελώς το Ορμούζ

Οι δρόμοι ήταν γεμάτοι και ο θόρυβος των επιθέσεων εκκωφαντικός. Μια διαδρομή που κανονικά είναι σύντομη μετατράπηκε σε ώρες αγωνίας, με τον φόβο να μεγαλώνει κάθε φορά που η νύχτα φωτιζόταν στο βάθος.

Μέχρι το μεσημέρι έφτασαν στο Anout, εξαντλημένοι και αβέβαιοι για το τι θα ακολουθούσε. Κατευθύνθηκαν σε ένα σχολείο που λειτουργούσε ως χώρος φιλοξενίας, όμως οι πόρτες ήταν κλειστές.

Περίμεναν έξω μέχρι το απόγευμα, μαζί με άλλες οικογένειες. Όταν τελικά μπήκαν, η πραγματικότητα ήταν αποθαρρυντική: έως και 17 άτομα σε ένα δωμάτιο.

Η Khadija δεν μπορούσε να φανταστεί τα παιδιά της να ζουν έτσι. Έφυγαν. Το ίδιο βράδυ βρήκαν καταφύγιο σε ένα μεταλλικό κοντέινερ μέσα σε ένα φυτώριο, έναν μικρό χώρο, αλλά τουλάχιστον δικό τους. Ο σύζυγός της βρήκε περιστασιακή δουλειά εκεί, προσπαθώντας να στηρίξει την οικογένειά του.

Η ζωή είναι τώρα μια συνεχής μάχη με τις ελλείψεις. Νερό σε κανάτες, φως από μπαταρίες ή κεριά, και οι πιο απλές ανάγκες απαιτούν κόπο. Τίποτα δεν μοιάζει πια προσωρινό. Τα παιδιά δεν πηγαίνουν σχολείο. Ο 12χρονος Ali, γεμάτος ενέργεια, ζει πλέον σε μια διαρκή αναμονή.

Η 8χρονη Sanaa μιλά για το σχολείο σαν να υπάρχει ακόμη κάπου ανέπαφο. Της λείπει το θρανίο της, η κίνηση, το παιχνίδι, το μπάσκετ. Κι όμως, κάθε πρωί η Khadija συνεχίζει. Φροντίζει τα παιδιά, οργανώνει τη μέρα τους και προσπαθεί να δώσει στο κοντέινερ την αίσθηση σπιτιού: καθαρό πάτωμα, σόμπα, τακτοποιημένα ρούχα.

Μικρές λεπτομέρειες που μαρτυρούν μια μεγάλη προσπάθεια κανονικότητας. Προσπαθεί να ακούγεται ήρεμη όταν τους λέει πως όλα θα πάνε καλά. Στις ήσυχες στιγμές, κρατιέται από την ελπίδα: ότι τα παιδιά θα επιστρέψουν στο σχολείο, ότι ο σύζυγός της θα έχει τα φάρμακά του, ότι η οικογένεια θα είναι ξανά μαζί, ότι η λέξη «σπίτι» θα ξαναβρεί το νόημά της.

Παρά την εξάντληση, προσπαθεί να τους κρατήσει όλους ενωμένους. Ο σύζυγός της είναι διαβητικός, ενώ η ίδια αντιμετωπίζει μια χρόνια νευρολογική πάθηση. «Δεν ξέρω πού να πάω αν χειροτερέψω», λέει.

Κι όμως, συνεχίζει να χαμογελά και να ευχαριστεί τον Θεό, προσπαθώντας να καθησυχάζει τους γύρω της. Η κούραση φαίνεται στα μάτια της, και ο φόβος έχει γίνει μόνιμος συνοδοιπόρος. Η οικογένειά τους είναι πλέον διασκορπισμένη σε όλη τη χώρα. Κανείς δεν είναι πραγματικά ασφαλής. Όπως λέει και η ίδια, ο Λίβανος μοιάζει πια με έναν χάρτη από προσωρινές στάσεις.

Η Hajje περιμένει τον γυρισμό

Η 80χρονη Hajje Zaynab κατάγεται από το Yater, μια όμορφη ορεινή πόλη στο νότιο άκρο του Λιβάνου. Το ταξίδι της προς την Anout, αναζητώντας ασφάλεια, ήταν μια πραγματική δοκιμασία. Όπως και τόσοι άλλοι, πέρασε ώρες στον δρόμο, κοιμόταν στο αυτοκίνητο.

Σήμερα, 23 άτομα ζουν μαζί σε μία μόνο αίθουσα διδασκαλίας, σε ένα σχολείο που έχει μετατραπεί σε συλλογικό καταφύγιο, προσπαθώντας να ξεκουραστούν παρά την έλλειψη βασικών ειδών, όπως μαξιλάρια, στρώματα και κουβέρτες. Το σπίτι της στο Yater χτυπήθηκε από το Ισραήλ.

Η απώλεια είναι μεγάλη, όμως η Hajje Zaynab μιλά για την επιστροφή με ακλόνητη αποφασιστικότητα. Τον τόπο της τον αποκαλεί απλά «η γη», με μια τρυφερότητα που ταιριάζει σε κάτι βαθιά προσωπικό. Όπως πολλοί από τον νότο, παραμένει περήφανη και βαθιά δεμένη με αυτήν. Αυτή η ίδια δύναμη φαίνεται και σε μικρές στιγμές.

Στην κλινική, όταν ο γιατρός της ζητά να μείνει για δεύτερη μέτρηση πίεσης, επειδή η πρώτη ήταν πολύ υψηλή, εκείνη σηκώνει το κεφάλι, με βλέμμα που λάμπει από πείσμα, και απαντά με σιγουριά: «Ο διαβήτης προσπάθησε και δεν κατάφερε να με νικήσει. Ούτε η υπέρταση θα τα καταφέρει».

Ο Mohammad δεν είναι πια παιδί

Ο Mohammad, 11 ετών, κατάγεται από τη Ghazieh, μια πολυσύχναστη πόλη κοντά στις ακτές του Λιβάνου. Κάθε απόγευμα συνήθιζε να παρακολουθεί τον ήλιο να βυθίζεται στη Μεσόγειο. Τώρα έχει βρει καταφύγιο με την οικογένειά του στα βουνά, αντιμετωπίζοντας ένα κρύο στο οποίο το σώμα του δεν έχει ακόμη προσαρμοστεί.  

Ο Mohammad και η μητέρα του η Sara μένουν με τις θείες και τα ξαδέλφια τους σε ένα μοναστήρι που άνοιξε τις πόρτες του ως καταφύγιο. Ο αέρας μέσα είναι υγρός και η υγρασία επιδεινώνει τις αλλεργίες του Mohammad. Πάνω στη βιασύνη τους να φύγουν δεν πήραν μαζί τους τα φάρμακά του.

Δεν έχουν αυτοκίνητο, οπότε όταν η Sara έμαθε ότι οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα λειτουργούσαν μια κινητή κλινική, αυτή και ο Mohammad βρήκαν κάποιον να τους μεταφέρει και ήρθαν. 

Τα παιδιά στον Λίβανο μεγαλώνουν υπό τεράστια πίεση. Οι συνεχιζόμενες ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις και αεροπορικές επιδρομές, καθώς και οι επαναλαμβανόμενοι εκτοπισμοί, έχουν επιφέρει σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις, ιδίως στα παιδιά.

Διαταραχές ύπνου, άγχος, απομόνωση, αρνητικές αλλαγές στη συμπεριφορά και δυσκολία συγκέντρωσης είναι μερικές από τις προκλήσεις που αναφέρουν οι γονείς στις ομάδες ψυχικής υγείας των Γιατρών Χωρίς Σύνορα.

Πολλά παιδιά δυσκολεύονται να εκφράσουν τον φόβο, τη θλίψη και τη νοσταλγία τους, ειδικά σε περιβάλλοντα όπου οι ίδιοι οι ενήλικες είναι καταβεβλημένοι και επικεντρωμένοι στην καθημερινή επιβίωση και την αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Για αυτά τα παιδιά, τα συναισθήματα και οι εμπειρίες που δεν κατανοούν πλήρως συχνά εκδηλώνονται έμμεσα στον τρόπο που παίζουν, συμπεριφέρονται ή στις εικόνες που ζωγραφίζουν, παρά μέσω του λόγου. Στο πλαίσιο των κινητών κλινικών των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, η ψυχοκοινωνική υποστήριξη μέσω της τέχνης τους επιτρέπει να εκφράσουν αυτό που δεν μπορούν ακόμα να ονομάσουν.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.