Το φονικό φαινόμενο που σάρωσε την Ισπανία και έπνιξε τη Βαλένθια: Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής

Οι φονικότερες πλημμύρες εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες σημειώθηκαν στην Ισπανία και προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 95 ανθρώπων στη Βαλένθια και στα ανατολικά της χώρας, σύμφωνα με τον μέχρι τώρα απολογισμό. Μεγάλος είναι ο αριθμός των εγκλωβισμένων και των αγνοουμένων.

Επιπλέον, ο υπουργός Εδαφικής Πολιτικής, Άνχελ Βίκτορ Τόρες, είπε απόψε στην κρατική τηλεόραση TVE ότι 92 θάνατοι καταγράφηκαν μόνο στη Βαλένθια, η οποία είναι η περιοχή που υπέστη το χειρότερο πλήγμα. Δύο θάνατοι αναφέρθηκαν στη γειτονική Καστίγια-Λα Μάντσα και ένας στην Ανδαλουσία.

Τι είναι το φαινόμενο που προκάλεσε την καταστροφή στη Βαλένθια

Αιτία είναι ένα καταστροφικό καιρικό φαινόμενο στο οποίο ο ψυχρός και θερμός αέρας συναντώνται και δημιουργούν ισχυρά σύννεφα βροχής, ένα μοτίβο που πιστεύεται ότι εμφανίζεται συχνότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Το φαινόμενο είναι γνωστό τοπικά ως DANA, ένα ισπανικό ακρωνύμιο για το απομονωμένο κοίλωμα σε μεγάλο υψόμετρο, και σε αντίθεση με τις κοινές καταιγίδες ή θύελλες, μπορεί να σχηματιστεί ανεξάρτητα από πολικά ή υποτροπικά ρεύματα αερίων μαζών.

Όταν ψυχρός αέρας πνέει πάνω από τα ζεστά νερά της Μεσογείου, προκαλεί την άνοδο θερμότερου αέρα γρήγορα και τον σχηματισμό πυκνών σύννεφων, γεμάτων νερό, που μπορούν να παραμείνουν στην ίδια περιοχή για πολλές ώρες, αυξάνοντας τις καταστροφικές τους δυνατότητες.

Το φαινόμενο προκαλεί ορισμένες φορές έντονη χαλαζόπτωση και ανεμοστρόβιλους όπως φάνηκε αυτή την εβδομάδα, λένε μετεωρολόγοι.

Η ανατολική και η νότια Ισπανία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στο φαινόμενο λόγω της θέσης τους μεταξύ Ατλαντικού Ωκεανού και Μεσογείου. Ζεστές, υγρές αέριες μάζες και ψυχρές μάζες συναντώνται σε μια περιοχή όπου τα βουνά ευνοούν τον σχηματισμό σύννεφων καταιγίδας και βροχοπτώσεων.

Το DANA αυτής της εβδομάδας ήταν μία από τις τρεις πιο έντονες τέτοιες καταιγίδες τον περασμένο αιώνα στην περιοχή της Βαλένθια, δήλωσε ο Ρούμπεν ντελ Κάμπο, εκπρόσωπος της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας Aemet.

«Οι προβλέψεις ήταν σύμφωνες με αυτό που συνέβη. Αλλά σε μια περιοχή μεταξύ Ουτιέλ και Τσίβα στην επαρχία της Βαλένθια, η βροχόπτωση ξεπέρασε τα 300 λίτρα ανά τετραγωνικό μέτρο. Σε αυτήν την περιοχή, τα συστήματα καταιγίδων σχηματίστηκαν και αναδημιουργούνταν συνεχώς», εξήγησε.

Ενώ οι ειδικοί λένε ότι θα χρειαστεί χρόνος για να αναλυθούν όλα τα δεδομένα για να διαπιστωθεί εάν το συγκεκριμένο DANA προκλήθηκε από την κλιματική αλλαγή, οι περισσότεροι συμφωνούν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας στη Μεσόγειο και οι θερμότερες και υγρότερες ατμοσφαιρικές συνθήκες συμβάλλουν στη δημιουργία συχνότερων ακραίων επεισοδίων.

«Δεν μπορούμε να πούμε τίποτα στο πόδι, εκτός από το ότι στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, αυτού του είδους τα γεγονότα θα είναι πιο συχνά και πιο έντονα», δήλωσε ο Ισπανός μετεωρολόγος και ερευνητής δρ Ερνέστο Ροντρίγκεθ Καμίνο.

DANA ή ψυχρή σταγόνα

Πριν επινοηθεί ο όρος DANA στις αρχές της δεκαετίας του 2000, κάθε δυνατή βροχόπτωση το φθινόπωρο, χαρακτηριστικό του μεσογειακού κλίματος, συνηθιζόταν η δημοφιλής ονομασία «gota fria» (ψυχρή σταγόνα) στην Ισπανία και σε μέρη της Γαλλίας. Ο όρος εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως στην καθομιλουμένη.

Η προέλευσή του χρονολογείται από το 1886 όταν Γερμανοί επιστήμονες εισήγαγαν την ιδέα του «kaltlufttropfen» ή σταγόνα ψυχρού αέρα, για να περιγράψουν την αναταραχή σε μεγάλο υψόμετρο αλλά χωρίς εμφανή αντανάκλαση στην επιφάνεια.

Η Aemet λέει ότι η έννοια των ψυχρών σταγόνων είναι ξεπερασμένη και ορίζει το DANA ως ένα κλειστό κοίλωμα σε μεγάλο υψόμετρο που έχει απομονωθεί και διαχωριστεί από έναν συσχετιζόμενο αεροχείμαρρο. Η Aemet λέει ότι τα DANA ορισμένες φορές παραμένουν στάσιμα ή ακόμη και κινούνται προς τα πίσω, από την ανατολή προς τη δύση.

Ζιακοπούλου: «400 τόνοι νερού ανά στρέμμα σε 8 ώρες στη Βαλένθια, σχεδόν διπλάσια ποσότητα στον Ντάνιελ»

Στην τραγωδία στη Βαλένθια αναφέρθηκε και η μετεωρολόγος της ΕΡΤ Νικολέτα Ζιακοπούλου, η οποία έκανε λόγο για πρωτόγνωρα δεδομένα για τις βροχοπτώσεις στην Ισπανία και τον «Ντάνιελ».

«Συχνά στις περιπτώσεις καταστροφικών πλημμυρών δεν είναι μόνο η ποσότητα βροχής που πέφτει αλλά και ο τρόπος που αλληλεπιδρά με την μορφολογία της περιοχής», ανέφερε.

Η πρόσφατη κακοκαιρία στην Ισπανία, ειδικά στη Βαλένθια, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα τοπικότητας και αιφνιδιασμού, φαινόμενα που προκαλούνται από τη συσσώρευση μεγάλων υδάτινων όγκων λόγω της μορφολογίας του εδάφους.

«Στη Βαλένθια καταγράφηκαν περίπου 400 τόνοι νερού ανά στρέμμα σε μόλις οκτώ ώρες, ενώ κατά τη διάρκεια του "Ντάνιελ" στην Ελλάδα τα ύψη βροχής ήταν σχεδόν διπλάσια, φτάνοντας τα επίπεδα δύο ετών», αναφέρει χαρακτηριστικά η κ. Ζιακοπούλου, υπογραμμίζοντας τη μοναδικότητα και σφοδρότητα των φαινομένων.

Το μεγάλο υδάτινο φορτίο που κατέπεσε σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα δεν άφησε περιθώρια για άμεση απορρόφηση ή διαφυγή των υδάτων, με αποτέλεσμα την πρόκληση αιφνίδιων πλημμυρών, «Δυστυχώς ο άνθρωπος ακόμη και δεν ξέρω και τι θα κάνει και στο μέλλον, δεν μπορεί να κάνει πολλά», είπε η κ. Ζιακοπούλου.

Αναλύοντας τα αίτια των φαινομένων, η κ. Ζιακοπούλου τονίζει: «Η Ευρώπη βιώνει μια μπλοκαρισμένη κυκλοφορία, όπου χαμηλά βαρομετρικά σταματούν να κινούνται, με αποτέλεσμα να καθηλώνονται πάνω από συγκεκριμένες περιοχές και να προκαλούν ακραία καιρικά φαινόμενα».

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η συνδυασμένη δράση του ψυχρού αέρα στην ατμόσφαιρα με τη θερμότητα των μεσογειακών υδάτων ενίσχυσε την εκρηκτική αστάθεια, που οδήγησε στις έντονες βροχοπτώσεις στη Βαλένθια και άλλες περιοχές.

«Τις επόμενες ημέρες δεν θα έχουμε τέτοια φαινόμενα στην περιοχή. Δεν θα επαναληφθούν. Όμως δεν είναι και τόσο ευοίωνα τα στοιχεία, με την έννοια ότι θα έχουμε κάποιες βροχές κατά διαστήματα. Λοιπόν, κατά διαστήματα στις περιοχές αυτές θα πέφτουν βροχές έως και μέτριας έντασης. Όχι κάτι το φοβερό όμως σε μια κατάσταση», υπογράμμισε η κ. Ζιακοπούλου.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.