Γεωπολιτική χωρίς στρατούς: Τα θαλάσσια περάσματα που μπορούν να «πνίξουν» τις υπερδυνάμεις

Στον 21ο αιώνα, οι κυρίαρχοι αυτού του κόσμου δεν εξαρτώνται πλέον από τεράστιους στρατούς για να κάνουν επίδειξη δύναμης. Ακόμη και περιφερειακές δυνάμεις που δεν είναι στρατιωτικά μεγαθήρια, έχουν τη δύναμη να «πνίξουν» τους ισχυρούς και να τους φέρουν σε εξαιρετικά δυσμενή θέση. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Ιράν. Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει καταφέρει να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην παγκόσμια υπερδύναμη του πλανήτη, τις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Χωρίς να διαθέτουν ισχυρότερο ή πολυάριθμο στρατό, οι Ιρανοί έχουν το δάκτυλο στη δική τους σκανδάλη: τα Στενά του Ορμούζ. Είναι λοιπόν δεδομένο πως η δύναμη εξαρτάται από το ποιος ελέγχει τα θαλάσσια στενά του κόσμου, γιατί ταυτόχρονα ελέγχει την παγκόσμια οικονομία. Εκτός από το Ορμούζ, υπάρχουν αρκετά άλλα στενά διασκορπισμένα σε στρατηγικά σημεία του πλανήτη.

Στενά της Μαλάκκα

Τα στενά της Μαλάκκα είναι μια λεπτή θαλάσσια λωρίδα ανάμεσα στη Μαλαισία, τη Σιγκαπούρη και την Ινδονησία. Πρόκειται για έναν θαλάσσιο κόμβο που υπερτερεί των Στενών του Ορμούζ. Η ημερήσια κίνηση πετρελαίου ξεπερνάει τα 23 εκατομμύρια βαρέλια. Ταυτόχρονα, τα στενά είναι η εμπορική γραμμή ζωής της Κίνας. Ένα μεγάλο ποσοστό του εμπορικού της στόλου διασχίζει τη Μαλάκκα και αυτό αποτελεί ένα από τα κύρια θέματα της κινεζικής πολιτικής καθώς η οικονομία της εξαρτάται από αυτή τη λωρίδα που ουσιαστικά δεν ελέγχει.

Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η θαλάσσια λωρίδα που βρίσκεται ανάμεσα στο κράτος του Τζιμπουτί και την Υεμένη είναι το μόνο σημείο πρόσβασης στην Ερυθρά Θάλασσα και το Σουέζ από τον Ινδικό Ωκεανό. Η πρόσφατη διαμάχη γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, έχει φέρει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ στο προσκήνιο. Βέβαια, εδώ και καιρό, οι Χούθι προσπαθούν να επιβάλουν την κυριαρχία τους στη θαλάσσια κίνηση που περνάει από τα στενά. Το 12% του παγκόσμιου εμπορίου διέρχεται από αυτό το σημείο.

Στενό της Ταϊβάν

Γνωστό και ως στενό της Φορμόζας, η θάλασσα που βρίσκεται ανάμεσα σε Κίνα και Ταϊβάν είναι το επίκεντρο μιας γεωπολιτικής σύγκρουσης που κρατάει εδώ και δεκαετίες. Σχεδόν το 50% της παγκόσμιας κίνησης κοντέινερ διέρχεται από αυτό το σημείο. Συχνά, πολεμικά πλοία της Κίνας έχουν παρενοχλήσει εμπορικά πλοία επιχειρώντας να δημιουργήσουν τετελεσμένα γύρω από την κυριαρχία στο στενό.

Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδος

Εδώ υπάρχει ένα παράδοξο καθώς δεν πρόκειται για κάποια στενή θαλάσσια λωρίδα, όμως το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδος στη Νότια Αφρική έχει αναδειχθεί τον τελευταίο καιρό σε σταθμό της παγκόσμιας εμπορικής κίνησης. Ο λόγος είναι οι ασταμάτητες εντάσεις στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στο Ιράν. Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για μια εναλλακτική θαλάσσια διαδρομή που προσθέτει αρκετές μέρες σε ένα ταξίδι, οι εμπορικοί στόλοι επιλέγουν το Ακρωτήριο για λόγους ασφάλειας.

Διώρυγα του Παναμά

Μόνο τυχαία δεν ήταν η παλαιότερη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ για...κατάληψη της Διώρυγας του Παναμά. Ο λόγος είναι πως ένα μεγάλο κομμάτι του αμερικανικού ενεργειακού στόλου χρησιμοποιεί τη διώρυγα και η έλλειψη απόλυτου ελέγχου ενισχύει την ανασφάλεια της αμερικανικής κυβέρνησης. Ταυτόχρονα, το 40% των κοντέινερ του εμπορικού στόλου των Ηνωμένων Πολιτειών περνάει από εδώ. Παρά τις ορέξεις του Τραμπ όμως, η τεράστια σημασία της διώρυγας για το παγκόσμιο εμπόριο καθιστά αποτρεπτική οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.