Χάρτης με τα κρίσιμα ορυκτά της Ουκρανίας: Η μάχη του Τραμπ για τα κοιτάσματα και στο βάθος... Κίνα

Επίσκεψη στον Λευκό Οίκο την Παρασκευή πιθανολογείται ότι θα πραγματοποιήσει ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προκειμένου να υπογράψει συμφωνία για τα ορυκτά της χώρας.

Αυτό δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, αφότου ο Ζελένσκι απέρριψε τις αρχικές προσπάθειες των ΗΠΑ να αποκτήσουν πρόσβαση στους πόρους της χώρας του ως προκαταβολή για τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας για την απόκρουση των ρωσικών δυνάμεων.

Υπενθυμίζεται ότι ο πρωθυπουργός της Ουκρανίας, Ντένις Σμίχαλ, το μεσημέρι της Τετάρτης, επιβεβαίωσε ότι η χώρα κατέληξε στην τελική συμφωνία με τις ΗΠΑ για τα ορυκτά. «Η Ουκρανία και οι ΗΠΑ κατέληξαν σε τελική συμφωνία για τον ορυκτό πλούτο της χώρας», ανέφερε ο ουκρανός πρωθυπουργός, σύμφωνα με τη DW.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, ο Σμίχαλ τόνισε πως, «η συμφωνία προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν ουκρανικούς ορυκτούς πόρους αντί πληρωμής για στρατιωτική υποστήριξη στον αμυντικό πόλεμο του Κιέβου κατά της Ρωσίας και περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός κοινού επενδυτικού ταμείου και μια διάταξη που αναφέρει ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν τις προσπάθειες της Ουκρανίας να λάβει εγγυήσεις ασφάλειας για την οικοδόμηση διαρκούς ειρήνης». Στη συνέχεια, τόνισε πως αναμένει την έγκριση της συμφωνίας από την ουκρανική κυβέρνηση σήμερα.

Η ανακοίνωση ακολούθησε ημέρες τεταμένων διαπραγματεύσεων μεταξύ των ΗΠΑ και της Ουκρανίας, κατά τις οποίες ο Ζελένσκι ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ τον πίεζαν να υπογράψει μια συμφωνία αξίας άνω των 500 δισ. δολαρίων που θα ανάγκαζε «10 γενιές» Ουκρανών να την αποπληρώσουν, όπως αναφέρει ο Guardian.

Όπως ανέφερε επίσης ο Ουκρανός πρόεδρος, η συμφωνία που πρότειναν οι ΗΠΑ δεν περιείχε τις διατάξεις ασφαλείας που χρειαζόταν το Κίεβο.

Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας παρέμεναν ασαφείς μέχρι αργά το βράδυ της Τρίτης. Δημοσιεύματα ανέφεραν ότι είχε τροποποιηθεί και ήταν πιο ευνοϊκή για την Ουκρανία, αλλά δεν περιείχε αναφορές σε μακροπρόθεσμες εγγυήσεις ασφαλείας που ήθελε το Κίεβο.

Τι είναι τα κρίσιμα ορυκτά

Τα κρίσιμα ορυκτά είναι τα μέταλλα και άλλες πρώτες ύλες που απαιτούνται για την παραγωγή προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, ιδίως εκείνων που σχετίζονται με τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, αλλά και τα ηλεκτρονικά είδη ευρείας κατανάλωσης, τις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και τα όπλα.

Το φλέγον ζήτημα της αντιμετώπισης της κλιματικής κατάρρευσης και την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα έχει προκαλέσει πίεση για τα ορυκτά της ενεργειακής μετάβασης, όπως το κοβάλτιο, ο χαλκός, το λίθιο και το νικέλιο, τα οποία είναι χρήσιμα για την ηλεκτροδότηση των μεταφορών και την κατασκευή ανεμογεννητριών.

Τα ίδια και άλλα ορυκτά χρησιμοποιούνται επίσης για την κατασκευή κινητών τηλεφώνων, κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης και όπλων όπως τα μαχητικά αεροσκάφη F-35, γεγονός που τα καθιστά σε υψηλή ζήτηση.

Καθώς η παγκόσμια οικονομία και η τεχνολογία μετασχηματίζονται, η αξία των κρίσιμων ορυκτών έχει εκτοξευθεί και ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός για την πρόσβαση σε αυτά αυξάνεται.

Το 2023, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) εκτίμησε ότι η αγορά ορυκτών για την ενεργειακή μετάβαση είχε φθάσει τα 320 δισ. λίρες το 2022, διπλάσια αξία σε σχέση με πέντε χρόνια νωρίτερα.

Και αν οι χώρες εφαρμόσουν πλήρως τις δεσμεύσεις τους για καθαρή ενέργεια και κλίμα, η ζήτηση αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2030 και να τριπλασιαστεί έως το 2040, αναφέρει ο οργανισμός.

Ποια ορυκτά θεωρούνται κρίσιμα;

Ο όρος κρίσιμα ορυκτά δεν είναι τόσο επιστημονικός όσο πολιτικός όρος και οι διάφορες χώρες έχουν διαφορετικούς καταλόγους κρίσιμων ορυκτών ανάλογα με τους εγχώριους και γεωπολιτικούς τους στόχους.

Το 2022, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) δημοσίευσε έναν κατάλογο 50 ορυκτών, από αλουμίνιο έως ζιρκόνιο, τα οποία θεωρούσε ότι «διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εθνική μας ασφάλεια, την οικονομία, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τις υποδομές».

Αξιοσημείωτα περιεχόμενα ήταν το αρσενικό, για ημιαγωγούς- το βηρύλλιο, που χρησιμοποιείται ως κράμα στις αεροδιαστημικές και αμυντικές βιομηχανίες- το κοβάλτιο, το λίθιο και ο γραφίτης, που είναι ζωτικής σημασίας για την κατασκευή μπαταριών- το ίνδιο, που κάνει τις οθόνες να ανταποκρίνονται στο άγγιγμα του δακτύλου- και το τελλούριο, που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλιακής ενέργειας.

Ο ενεργειακός νόμος των ΗΠΑ ορίζει ότι ο κατάλογος πρέπει να επικαιροποιείται κάθε τρία χρόνια, πράγμα που σημαίνει ότι φέτος θα πρέπει να αναθεωρηθεί, και θα έχει ενδιαφέρον να δούμε ποια ορυκτά θα εμφανιστούν ή θα εξαφανιστούν, δεδομένου του νέου πολιτικού περιβάλλοντος στη χώρα.

Τι είναι τα σπάνια γήινα στοιχεία;

Τα σπάνια γήινα στοιχεία (ΣΓΕ) είναι ένα υποσύνολο 17 κρίσιμων ορυκτών που είναι ποικιλοτρόπως απαραίτητα για τα κινητά τηλέφωνα, τα ηλεκτρικά οχήματα, τα συστήματα καθοδήγησης πυραύλων και άλλες ηλεκτρονικές, βιομηχανικές και ενεργειακές εφαρμογές.

Παρά το όνομά τους, τα περισσότερα από τα στοιχεία σπάνιων γαιών δεν είναι ιδιαίτερα σπάνια, αλλά η εξόρυξη και ο εξευγενισμός τους είναι πολύ δύσκολος - και περιβαλλοντικά εξαιρετικά καταστροφικός - πράγμα που σημαίνει ότι η παραγωγή συγκεντρώνεται σε πολύ λίγα μέρη, κυρίως στην Κίνα.

Τα ΣΓΕ περιλαμβάνουν το ευρώπιο, που χρησιμοποιείται στις ράβδους ελέγχου των πυρηνικών σταθμών- το δυσπρόσιο, το γανδολίνιο και το πρασεοδύμιο, που χρησιμοποιούνται στους μαγνήτες του κινητού σας τηλεφώνου- και το γαδολίνιο, το όλμιο και το ύττερβιο, που χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων στα λέιζερ.

Ποια κρίσιμα ορυκτά έχει η Ουκρανία;

Ένα άρθρο του 2022 από την πρόεδρο του Συνδέσμου Γεωλόγων της Ουκρανίας, Hanna Liventseva, υποστήριξε ότι η χώρα της περιέχει περίπου το 5% των παγκόσμιων ορυκτών πόρων, παρά το γεγονός ότι καλύπτει μόνο το 0,4% της επιφάνειας του πλανήτη, χάρη σε μια πολύπλοκη γεωλογία που περιλαμβάνει και τα τρία κύρια συστατικά του φλοιού της γης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας της Ουκρανίας, τα οποία επικαλείται το Reuters, η χώρα διαθέτει κοιτάσματα των 22 από τα 34 ορυκτά που έχουν χαρακτηριστεί ως κρίσιμα από την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων σπάνιων γαιών όπως το λανθάνιο, το κέριουμ, το νεοδύμιο, το έρβιο και το ύτριο.

Πριν από το ξέσπασμα του πολέμου με τη Ρωσία, η Ουκρανία ήταν βασικός προμηθευτής τιτανίου, παράγοντας περίπου το 7% της παγκόσμιας παραγωγής το 2019, σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Διεκδικούσε επίσης 500.000 τόνους αποθεμάτων λιθίου και το ένα πέμπτο του παγκόσμιου γραφίτη, ένα κρίσιμο συστατικό των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας. Ωστόσο, με τη Ρωσία να ελέγχει περίπου το ένα πέμπτο του εδάφους της Ουκρανίας, μεγάλο μέρος αυτών των αποθεμάτων έχει χαθεί.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις ουκρανικών think tanks που επικαλείται το Reuters, έως και το 40% των μεταλλικών πόρων της Ουκρανίας βρίσκεται υπό κατοχή. Τα ρωσικά στρατεύματα κατέχουν επίσης τουλάχιστον δύο από τα κοιτάσματα λιθίου της Ουκρανίας, ένα στο Ντονέτσκ και άλλο ένα στη Ζαπορίζια.

Γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει τόσο πολύ τα κρίσιμα ορυκτά της Ουκρανίας;

Υπάρχει ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο ο Τραμπ επιθυμεί τόσο πολύ να αποκτήσει πρόσβαση στα κρίσιμα ορυκτά της Ουκρανίας: Η Κίνα. Περισσότερο από ποτέ, η ασιατική υπερδύναμη είναι το εργοστάσιο του κόσμου και αυτό σημαίνει ότι, οπουδήποτε στον κόσμο βγαίνουν από το έδαφος κρίσιμα ορυκτά, παραμένει ένα κρίσιμο σημείο στην αλυσίδα εφοδιασμού.

Το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας δυναμικότητας επεξεργασίας κρίσιμων ορυκτών βρίσκεται στην Κίνα. Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, το μερίδιο της Κίνας στη διύλιση είναι περίπου 35% για το νικέλιο, 50-70% για το λίθιο και το κοβάλτιο και σχεδόν 90% για τα ΣΓΕ. Η κυριαρχία της ειδικά στα τελευταία είναι συντριπτική.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του USGS, το 2024 η Κίνα κατείχε σχεδόν το ήμισυ των παγκόσμιων αποθεμάτων ΣΓΕ. Με τον Τραμπ να υποκινεί ουσιαστικά έναν εμπορικό πόλεμο με την Κίνα με την επιβολή απότομων δασμών στα κινεζικά προϊόντα, η πρόσβαση των ΗΠΑ σε κρίσιμα ορυκτά ενδεχομένως απειλείται.

Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ο κόσμος καταλαμβάνεται από μια πάλη για τον ορυκτό πλούτο. Πρόκειται για τα δομικά στοιχεία της οικονομίας του μέλλοντος, και αν οι ΗΠΑ δεν τα αποκτήσουν στα χέρια τους, κάποιος άλλος θα τα αποκτήσει.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.