Η Σουηδία περιορίζει τις οθόνες και επιστρέφει στα βιβλία μετά την πτώση στις μαθητικές επιδόσεις

Η κυβέρνηση της Σουηδίας προωθεί την επιστροφή σε παραδοσιακά μέσα μάθησης δίνοντας έμφαση στη χρήση βιβλίων, χαρτιού και στυλό στα σχολεία με σκοπό να βελτιώσει τις επιδόσεις σε γραφή και ανάγνωση που βρίσκονται σε πτώση.

Στον αντίποδα, όπως αναφέρει το BBC, εταιρείες τεχνολογίας, εκπαιδευτικοί και επιστήμονες πληροφορικής κρούουν των κώδωνα του κινδύνου για τις αρνητικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτό σε επαγγελματικές προοπτικές των μαθητών και σε μακροπρόθεσμο πλάνο στην οικονομία της χώρας.

«Τώρα γυρίζω συχνά στο σπίτι από το σχολείο με καινούργια βιβλία και χαρτιά», λέει η 18χρονη Σόφι. Αναφέρει ότι ένας καθηγητής «έχει αρχίσει να εκτυπώνει όλα τα κείμενα που χρησιμοποιούμε στο μάθημα», ενώ μια ψηφιακή πλατφόρμα μάθησης στα μαθηματικά έχει αντικατασταθεί από διδασκαλία αποκλειστικά με σχολικά βιβλία.

Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη φήμη της Σουηδίας ως μιας από τις πιο τεχνολογικά προηγμένες κοινωνίες της Ευρώπης, χάρη στο υψηλό επίπεδο ψηφιακών δεξιοτήτων και την έντονη δραστηριότητα νεοφυών επιχειρήσεων τεχνολογίας.

Καλύτερη συγκέντρωση και ανάπτυξη δεξιοτήτων χωρίς οθόνες

Οι φορητοί υπολογιστές έγιναν ευρέως διαδεδομένοι στις σουηδικές σχολικές αίθουσες στα τέλη της δεκαετίας του 2000 και στις αρχές του 2010. Μέχρι το 2015, περίπου το 80% των μαθητών στα δημόσια λύκεια είχε ατομική πρόσβαση σε ψηφιακή συσκευή, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.

Η υποχρεωτική χρήση tablets στους παιδικούς σταθμούς εντάχθηκε στο πρόγραμμα σπουδών το 2019, στο πλαίσιο της προσπάθειας της προηγούμενης σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης να προετοιμάσει ακόμη και τα μικρότερα παιδιά για μια όλο και πιο ψηφιακή καθημερινότητα και αγορά εργασίας.

Ωστόσο, η σημερινή δεξιά κυβερνητική συμμαχία, που ανέλαβε την εξουσία το 2022, κατευθύνει την εκπαίδευση προς διαφορετική κατεύθυνση.

«Προσπαθούμε να περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τις οθόνες», λέει ο Γιόαρ Φόρσελ, εκπρόσωπος για θέματα εκπαίδευσης του Φιλελεύθερου Κόμματος.

«Στις μεγαλύτερες τάξεις ίσως χρησιμοποιούνται λίγο περισσότερο, αλλά στις μικρότερες ηλικίες δεν νομίζω ότι πρέπει να χρησιμοποιούνται καθόλου».

Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί συχνά το σύνθημα «från skärm till pärm» («από την οθόνη στο βιβλίο»).

Υποστηρίζει ότι τα μαθήματα χωρίς οθόνες δημιουργούν καλύτερες συνθήκες συγκέντρωσης και βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν τις δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής.

Από το 2025, οι παιδικοί σταθμοί δεν υποχρεούνται πλέον να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία, ενώ tablets δεν δίνονται σε παιδιά κάτω των δύο ετών.

Αργότερα μέσα στη χρονιά τέθηκε σε ισχύ απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία, ακόμη και για εκπαιδευτική χρήση.

Την ίδια στιγμή επιχορηγήσεις 2,1 δισεκατομμυρίων κορώνων έχουν δοθεί σε σχολεία για την αγορά σχολικών βιβλίων και οδηγών διδασκαλίας, ενώ νέο πρόγραμμα σπουδών με έμφαση στα βιβλία αναμένεται το 2028.

Από τη μία η διάσπαση προσοχής και από την άλλη το ψηφιακό χάσμα

«Η ανάγνωση πραγματικών βιβλίων και η γραφή σε χαρτί είναι πολύ καλύτερες αν θέλουμε τα παιδιά να αποκτήσουν τη γνώση που χρειάζονται», υποστηρίζει ο Φόρσελ.

Η αλλαγή αυτή βασίστηκε σε διαβούλευση του 2023 με τη συμμετοχή ερευνητών, εκπαιδευτικών φορέων και δημόσιων οργανισμών.

Η νευροεπιστήμονας Σισέλα Νάτλεϊ επισημαίνει ότι αυξάνεται η ανησυχία για τη διάσπαση προσοχής που προκαλεί η τεχνολογία στην τάξη. Όπως λέει, οι μαθητές αποσπώνται εύκολα από το τι κάνουν οι άλλοι στις οθόνες, ενώ έρευνες δείχνουν ότι η ανάγνωση σε ψηφιακές συσκευές δυσκολεύει την κατανόηση και η υπερβολική χρήση μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου στα μικρότερα παιδιά.

Η κυβέρνηση ελπίζει ότι η επιστροφή σε πιο παραδοσιακές μεθόδους θα βελτιώσει τις επιδόσεις της χώρας στις αξιολογήσεις PISA. Παρότι η Σουηδία παραμένει λίγο πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), οι επιδόσεις της έχουν επιδεινωθεί, ιδίως στην ανάγνωση και τα μαθηματικά. Το 2022, σχεδόν το 24% των μαθητών δεν έφτασε το βασικό επίπεδο κατανόησης κειμένου.

Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει ότι τα ψηφιακά εργαλεία έχουν οφέλη, αλλά επισημαίνει και τη μεγάλη διάσπαση προσοχής στις τάξεις. Επίσης, η υπερβολική χρήση τους συνδέεται με χαμηλότερες επιδόσεις, αν και η πλήρης απουσία τους δεν φαίνεται να είναι η καλύτερη λύση.

Παράλληλα, η πολιτική αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στον επιχειρηματικό κόσμο. Έκθεση του κλάδου εκπαιδευτικής τεχνολογίας προειδοποιεί ότι μια πιο «αναλογική» εκπαίδευση μπορεί να αφήσει τους μαθητές απροετοίμαστους για την αγορά εργασίας, όπου το 90% των θέσεων θα απαιτεί ψηφιακές δεξιότητες.

Εκφράζονται επίσης ανησυχίες για τις επιπτώσεις στην καινοτομία, καθώς η Σουηδία είναι από τις κορυφαίες χώρες στην Ευρώπη σε τεχνολογικές νεοφυείς επιχειρήσεις.

Τέλος, τίθεται και το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης. Αν και η κυβέρνηση σχεδιάζει να εισαγάγει σχετική διδασκαλία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, κάποιοι υποστηρίζουν ότι πρέπει να ξεκινά από μικρότερες ηλικίες, διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν ανισότητες («ψηφιακό χάσμα»).

Οι απόψεις των μαθητών παραμένουν διχασμένες: κάποιοι θεωρούν ότι οι οθόνες μειώνουν τη συγκέντρωση, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι η χρήση υπολογιστών είναι απαραίτητη, καθώς «όλος ο κόσμος χρησιμοποιεί πλέον υπολογιστές».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.