Ισπανία - Γερμανία: Όταν η ναζιστική Γερμανία βομβάρδισε την Γκουέρνικα

Το 1937 η Ισπανία βρίσκεται στη δίνη ενός εμφυλίου πολέμου. Από τη μία πλευρά οι Ρεπουμπλικάνοι και από την άλλη οι δυνάμεις του εθνικιστή στρατηγού, Φράνκο.

Στο πλευρό του Φράνκο βρίσκονται άλλα δύο απολυταρχικά καθεστώτα. Η ναζιστική Γερμανία του Χίτλερ και η φασιστική Ιταλία του Μουσολίνι. Από την πλευρά τους οι Ρεπουμπλικάνοι είχαν ως προπύργιο την χώρα των Βάσκων. Η πόλη Γκουέρνικα (Γκερνίκα) αποτελεί έναν από τους θύλακες των δημοκρατικών δυνάμεων.

Η Γκουέρνικα αποτελούσε το κέντρο επικοινωνίας των Ρεπουμπλικανικών δυνάμεων πίσω από τη γραμμή του μετώπου.

Η κατάληψη ή η καταστροφή της πόλης αποτελούσε σημείο-κλειδί για τον Φράνκο και τις δυνάμεις του, αφού θα απέκλειε την επικοινωνία με τους Δημοκρατικούς. Η επιχείρηση και η καταστροφή της Γκουέρνικα θα άνοιγε τον δρόμο για την κατάληψη του Μπιλμπάο από τον Φράνκο και τη νίκη του στη βόρεια Ισπανία.

Η επίθεση προκάλεσε μεγάλη συζήτηση επειδή αφορούσε τον βομβαρδισμό αμάχων. Για την πλειοψηφία θεωρήθηκε έγκλημα πολέμου, σε αντίθεση με ορισμένους που έκαναν λόγο για νόμιμη επίθεση. Σύμφωνα με τους διεθνείς νόμους σχετικά με τον εναέριο πόλεμο το 1937, η Γκουέρνικα ήταν ένας νόμιμος στρατιωτικός στόχος.

Ο αριθμός των θυμάτων εξακολουθεί να αμφισβητείται. Η βασκική κυβέρνηση ανέφερε 1.654 νεκρούς εκείνη την εποχή, ενώ οι τοπικοί ιστορικοί αναγνώρισαν 126 θύματα (αργότερα αναθεωρήθηκαν από τους συγγραφείς της μελέτης σε 153).

Μια βρετανική πηγή ισχυρίζεται ότι 400 άμαχοι έχασαν τη ζωή τους, ενώ τα σοβιετικά αρχεία αναφέρουν 800 θανάτους την 1η Μαΐου 1937, αλλά αυτός ο αριθμός μπορεί να μην περιλαμβάνει θύματα που πέθαναν αργότερα από τα τραύματά τους στα νοσοκομεία ή των οποίων τα σώματα ανακαλύφθηκαν θαμμένα στα ερείπια.

Η επίθεση του Φράνκο είχε προχωρήσει τόσο πολύ που είχε μειώσει την δύναμη των Ρεπουμπλικάνων. Την εποχή της επιδρομής, η Γκουέρνικα αντιπροσώπευε ένα κομβικό στρατηγικό σημείο για τις Ρεπουμπλικανικές δυνάμεις.

Ήταν Δευτέρα 26 Απριλίου. Η αγορά της πόλης ήταν ανοικτή και πάνω από 10.000 άνθρωποι βρίσκονταν εκεί. Ημέρα αγοράς σήμαινε πως στην πόλη θα βρίσκονταν αρκετοί άνθρωποι όχι μόνο κάτοικοι της Γκουέρνικα, αλλά και από τις γύρω περιοχές και τα χωριά με ανθρώπους που ήθελαν να πουλήσουν τα προϊόντα τους. 

Την ίδια ώρα ο Φράνκο είχε ζητήσει τη βοήθεια των συμμάχων του. Και τι καλύτερη αφορμή για τον Χίτλερ για να δοκιμάσει τα όπλα του και συγκεκριμένα την αεροπορία, ενόψει και των πλάνων του που είχαν ως φυσικό επακόλουθο τον καταστροφικότερο πόλεμο που γνώρισε η ανθρωπότητα, τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. 

Η Γκουέρνικα επιλέχθηκε ως στόχος από τον αντισυνταγματάρχη Wolfram von Richthofen, αρχηγός του επιτελείου της Λεγεώνας Condor, για διάφορους λόγους. Στέγαζε πολλά τάγματα στρατευμάτων και τρία εργοστάσια όπλων, ενώ βρισκόταν κοντά στις γραμμές του μετώπου. 

Ο Richthofen, κατανοώντας τη στρατηγική σημασία της πόλης διέταξε επίθεση στις οδικές αρτηρίες και γέφυρες, ώστε να κοπεί ο ανεφοδιασμός των Ρεπουμπλικανών.

Ο βομβαρδισμός ξεκίνησε στις 4.30 το απόγευμα της 26ης Απριλίου 1937 και διήρκησε μέχρι τις επτά το απόγευμα της ίδιας μέρας. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, πέταξαν δύο Heinkel He 111, ένα Dornier Do 17, δεκαοκτώ Ju 52 Behelfsbomber και τρία ιταλικά Savoia-Marchetti SM.79. Η επίθεση θα ξεκινούσε από βορρά προς νότο και διέλυσε τα πάντα στην πόλη.

Ο βομβαρδισμός ουσιαστικά διέλυσε τη βούληση των υπερασπιστών της πόλης να αντισταθούν, επιτρέποντας στους εθνικιστές να την κατακτήσουν. Τα 3/4 των κτιρίων της πόλης καταστράφηκαν ολοσχερώς.

Όπως ήταν λογικό η καταστροφή αυτή προκάλεσε κύμα αντιδράσεων με τον Πάμπλο Πικάσο να δημιουργεί την Γκερνίκα ένα από τα διασημότερα έργα του που θεωρείται από πολλούς κριτικούς τέχνης ως το πιο δυνατό έργο ζωγραφικής με αντιπολεμικό μήνυμα στην ιστορία.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.