Μία Pepsi με πίκλες, αντίδοτο στο «νεκρό internet»: Η ζήτηση για τον άνθρωπο στην ψηφιακή έρημο

«Πώς να φτιάξετε Pepsi με πίκλες στο σπίτι τσάμπα». Ο χρήστης υπό το ψευδώνυμο M&Jmetal, σίγουρα δεν ένιωθε ότι έκανε κάτι έξω από το comfort zone του, όταν ανάρτησε αυτό το βίντεο.

«Θα κάνω ένα βίντεο για το πώς να κάνετε Pickle Pepsi στο σπίτι. Δύο πίκλες και λίγη Pepsi παιδιά. Είδα στα KFC έναν τύπο να την πληρώνει δύο δολάρια και λέω "τι στο διάολο. Στο σπίτι γίνεται δωρεάν"».

Τα λίγα που μπορεί να συμπεράνει κανείς από αυτόν τον μποέμη, που βγαίνει στο γυαλί του Youtube χωρίς μακιγιάζ, με ατημέλητη φαλάκρα και το χαρισματικό λοξό του βλέμμα, είναι ότι ξεκίνησε ως ένας καθημερινός τύπος που αρέσκεται στο κυνήγι πολύτιμων μετάλλων, και στα videogames.

Τα χόμπι του αντανακλούν τέλεια έναν κοινωνικό νομά. Από τη μία ένα ανέλπιδο κυνήγι ευτυχίας, από της άλλη η ζωή μέσα στην ηλεκτρονική φυγή, ένα από τα «mellow» κανάλια που βλέπεις για να σου βγάλει το πρώτο χασμουρητό πριν τον ύπνο.

Τα πρώιμα βίντεό του γράφουν κάποιες εκατοντάδες προβολές, και στο ιστορικό ανεβαίνουν για να βαλτώσουν κάπου κάτω από τις 5.000. Εκτός από ένα, δύο εβδομάδες πριν. Η Pepsi με πίκλες, ανέβηκε στις 2,2 εκατομμύρια προβολές.

«1,8 εκατομμύρια σε 11 μέρες, κανένα tag, καμία περιγραφή, η αγνή ουσία του Youtube», γράφει το κορυφαίο σχόλιο, μέσα σε πλήρη ομοφωνία.

«Περίμενα να διαβάσω "13 χρόνια πριν"»

«Αυτό θα είναι από τα κλασικά το 2035»

Όσο και να κατέβει κανείς στη στήλη των σχολίων, θα διαβάσει μόνο κάτι ανάλογο, συγχαρητήρια σε έναν άνθρωπο που δεν ντύνεται τίποτα πέρα από το πρώτο ρούχο στην κορυφή του πάκου, και βγαίνει στην, επίπονα χαμηλής ανάλυσης, κάμερα για να πει αυτά που τον ενδιαφέρουν πραγματικά, χωρίς συναισθηματικά ή οπτικά φίλτρα.

Παλιό Youtube, ορθόδοξο. Αλλά γιατί; Γιατί αντιδρά το κοινό της πλατφόρμας σε έναν ελληνιστί «ανθρωπάκο», από τα σπάργανα της λαϊκής, υποβαθμισμένης Αμερικής, σαν να είναι ο αναστημένος Μότσαρτ που σηκώθηκε για να τελειώσει το Requiem;

Ένα διακριτό φαινόμενο στην υποκουλτούρα του Youtube, είναι οι αλγοριθμικές «πετρελαιοπηγές», προτάσεις θέασης δηλαδή που κάνει ο ιστότοπος, οι οποίες απέχουν χιλιόμετρα από την πεπατημένη και φαινομενικά πάνε κόντρα στην ψηφιακή αρχιτεκτονική που θέλει να προωθείται το ομογενές και ομοιογενές περιεχόμενο.

Δεν μπορώ να εξηγήσω, με τον βασικό μου ψηφιακό αλφαβητισμό, τι ήταν αυτό που έκανε τον κώδικα που κανονικά μας επιβάλλει αυτό που μας αρέσει, με βάση αυτό που πιστεύει ότι μας αρέσει, σε μία έρημο βούλησης, να τρώει «φλασιές» και να προτείνει τον κ. M&Jmetal και εφάμιλλα κανάλια, αλλά ξέρω πως ένιωσαν πολλοί θαμώνες του.

Ο μερακλής που σχολίασε «Η θεωρία του ζωντανού ίντερνετ», το συνόψισε τέλεια. Αλλά στην αντίστιξη, τι ακριβώς είναι το «νεκρό internet», η έννοια του οποίου αντιστρέφεται εδώ;

Dead Internet: H κόλαση της απουσίας

Η θεωρία του νεκρού internet είναι μια θεωρία συνωμοσίας που υποστηρίζει ότι κάπου στο 2016, το διαδίκτυο άρχισε να κατακλύζεται από δραστηριότητα αυτοματοποιημένων λογαριασμών (bot) και ανάλογο περιεχόμενο, που χειραγωγείται από τον αλγόριθμο, ως μέρος μιας συντονισμένης και σκόπιμης προσπάθειας ελέγχου του πληθυσμού και ελαχιστοποίησης της οργανικής ανθρώπινης δραστηριότητας, με σκοπό ένα καθηλωμένο αγοραστικό κοινό.

Ο Σαρτρ ένιωθε πως «η κόλασή του είναι οι άλλοι», αλλά δεν ήταν μελλοντολόγος. Η απουσία αυτής της υποχρεωτικότητας του κοινωνικού συμβολαίου, στη σφαίρα του εμπορευματικού internet, εμπεριέχει μόνο ένα συστατικό της τελευταίας, την αλληλεπίδραση, ενώ όλοι οι άλλοι -καπιταλιστικοί- εξαναγκασμοί παραμένουν.

Στο ψηφιακό τοπίο, όπου τα πάντα συνυπάρχουν ουσιαστικά σε μερικές ίντσες, «Ο νόμος που μας επιβάλλεται είναι ο νόμος της σύγχυσης των κατηγοριών. Όλα είναι σεξουαλικά. Όλα είναι πολιτικά. Όλα είναι αισθητικά (Μποντριγιάρ)». Και όλα προς πώληση, ας προσθέσουμε.

Έτι χειρότερα με την επέλαση της Παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης. Πλέον, όχι απλά εντείνεται η εντύπωση πως οι άλλοι δεν νοιάζονται, αλλά και πως δεν υπάρχουν. Ακόμα και για να απολαύσουν τη θέα μία ζωγραφιάς, πολλοί πρώτα νιώθουν την ανάγκη να επιβεβαιώσουν ότι δεν διαπράττουν «ανήθικη κατανάλωση».

Τόσο ηχηρή είναι η απουσία του ψηλαφητού «άλλου» στο διαδίκτυο, ώστε δημιούργησε σε κάποιους αυτή την αποδεδειγμένα άτοπη, αλλά κατανοητή ιδέα: Το Internet είναι ήδη Νεκρό; Ζούμε σε μία έρημο; Όχι, αλλά η ανησυχία από μόνη της είναι βάσιμη.

Σε ένα διαδίκτυο όπου γραμμές κώδικα έχουν παγιώσει έναν φαύλο κύκλο προαίρεσης, δεν είναι παράξενο που οι στιγμιαίες εκλάμψεις, ακόμα και αυτού του τετριμμένου, του περιθωριακού, του «απαστερίωτου», κάνουν τον μέσο θεατή του Youtube να νιώθει σαν τεχνοκριτικός που βρήκε χαμένη κόπια του Αντονιόνι σε κούτα με ταινίες Marvel.

Ο πληθωρισμός της συμβολικής ανταλλαγής

Είναι προφανές ότι ο μέσος καταναλωτής online περιεχομένου δεν ασχολείται με τον υπολογιστή του ως διεκπεραιωτικό εργαλείο. Το σύστημα έκκρισης σεροτονίνης του έχει «χακαριστεί» καθολικά από αυτό το θεαματικό «drip feeding», που σε κάνει δέσμιο της παροδικής, γρήγορης ικανοποίησης.

Ακόμα όμως και αυτό το content έχει τα όριά του στο επίπεδο του ατόμου. Βλέπεις το reel ενός creator περαστικά και το βρίσκεις συμπαθητικό, ίσως ακόμα και αστείο ή πρωτότυπο. Μπαίνεις όμως στη σελίδα τους και κάνεις μία δυστοπική διαπίστωση. Όλα είναι ίδια.

Για τον ίδιο λόγο που άρεσε σε εσένα το κλιπάκι, ο αλγόριθμος διατάζει πως θα πρέπει να αρέσει και στον επόμενο, και στον επόμενο. Ο creator περιορίζεται τελικά σε μία γραμμή αναπαραγωγής του εαυτού του, με την ίδια μανιέρα, τις ίδιες φράσεις, τον ίδιο πλαστικό ενθουσιασμό, για να προσελκύσει τον επόμενο και τον επόμενο θεατή που θα νομίζει ότι βλέπει κάτι δημιουργικό.

Με άλλα λόγια, ο όγκος του ομοιογενούς περιεχομένου στο διαδίκτυο, στη ουσία φέρνει έναν πληθωρισμό ουσίας, την πλήρη κατάρρευση αυτού που ο Γάλλος κοινωνιολόγος Ζαν Μποντριγιάρ αποκαλούσε «συμβολική ανταλλαγή», στη στροφή της χιλιετίας.

Παλιά, πολύ παλιά, και μέχρι πολύ πρόσφατα στην ιστορική κλίμακα, όταν κάποιος σου έδινε κάτι, θα μπορούσε να ήταν μία κοτρόνα, ένα σπασμένο κοχύλι, ένα κουρέλι που περίσσεψε. Εκείνος το έκανε για να σου το δώσει, και αυτό που εκτιμούσες, ήταν η κίνηση, αυτό το άυλο προϊόν που ενυπάρχει στον άνθρωπο, που μπορεί να το προσφέρει χωρίς τίμημα ή αντάλλαγμα.

Αυτό ακριβώς που καταργεί προοδευτικά η εποχή του «binge» περιεχομένου. Φάει λαίμαργα αυτό που σου δίνουμε, φάε το γρήγορα δες τη διαφήμιση ή «σκάσε» συνδρομή, για να μπορέσεις να πας στον επόμενο «πάγκο» και να ξοδέψεις το συμβολικό και υλικό σου κεφάλαιο εκεί.

Στο εξελισσόμενο τοπίο των socials, o μετασχηματισμός που βλέπει την AI να παραγκωνίζει αυτούς τους τεχνητούς -αλλά έστω- ανθρώπους, εντατικοποιεί ακόμα περισσότερο αυτό το εξαντλητικό γιουσουρούμ.

Σε μία έρημο ειλικρίνειας, το καθημερινό, το αβίαστα κοινότοπο, μας επιτρέπει να δούμε τον άλλο όχι ως πλασιέ, αλλά ως άνθρωπο. Κάποιον που, αν και δεν μας γνωρίσει ποτέ, είναι εκεί για να μας δώσει κάτι, επειδή νιώθει την ανάγκη να το κάνει.

Με άλλα λόγια, ο M&Jmetal, δεν ήρθε να μας πουλήσει μία Pepsi με πίκλες. Ήρθε να μας δείξει τον αγαθό ενθουσιασμό του για αυτό το γαστρονομικό έγκλημα, την ανησυχία του να δώσει πίσω στον «λαό» την Pickle Pepsi, που τους έχει στερήσει το «λόμπι» των φαστφουντάδικων. Ήρθε να μας μάθει να ψαρεύουμε, και όσο και να αστεϊστούμε, πραγματικά αυτό του αναγνώρισαν όλοι οι χρήστες που έψαχναν για αυτή τη «συμβολική ανταλλαγή» νοήματος, όσο φαιδρό, όσο βουκολικό και αν είναι.

Σε μία έρημο ανθρώπων, ο κύριος M&Jmetal, που βρίσκει το νόημα της ζωής σε παρατημένα νομίσματα, ρετρό δισκάκια και γλυκόξινη σόδα, αυτή η «Απαλάχια» μορφή, ξεχωρίζει σαν ζουμερός κάκτος.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.