Οι πολίτες θέλουν ενωμένη Ευρώπη, φοβούνται όμως ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει

Η Ευρώπη θα μπορούσε να πει κανείς από την περίοδο της οικονομικής κρίσης, αλλά και των πολλαπλών αναταράξεων που έχει βιώσει σίγουρα την τελευταία δεκαετία, προσπαθεί με κάθε τρόπο να διατηρήσει το δομικό στοιχείο συγκρότησής της, την ενότητα.

Από τα 6 κράτη-μέλη που δημιούργησαν την ΕΟΚ με τη συνθήκη της Ρώμης το 1958, με κοινό όραμα την Κοινή Αγορά, αυτή τη στιγμή η Ευρώπη έχει κάνει πολλά βήματα μπροστά, με το αποκορύφωμα να αποτελεί η συνθήκη της Λισαβόνας το 2009, η οποία άλλαξε ριζικά τους κανόνες της ΕΕ με μια σειρά μέτρων, ισχυροποιώντας έτσι την έννοια της «ενοποίησης».

Παρότι η συντριπτική πλειοψηφία των Ευρωπαίων, θέλει η Ευρώπη να παραμείνει ισχυρή και ενωμένη, στο βάθος διαφαίνεται η πεποίθηση πως πιθανά το εγχείρημα μπορεί να αδυνατεί να επιτελέσει τον σκοπό του.

Νέα έρευνα που φέρνει στη δημοσιότητα ο Guardian, καταγράφει την γενικευμένη εμπιστοσύνη που κυριαρχεί στην Ευρώπη, δημιουργώντας χώρο σε ακροδεξιά αφηγήματα που είναι υπέρ της εθνικής ομφαλοσκόπησης.

Διαβάστε επίσης: Σε πολεμική ετοιμότητα η Φινλανδία; Εγκαινίασε «τείχος» 200 χιλιομέτρων στα σύνορα με τη Ρωσία

Η μελέτη βασίζεται σε 5.800 συνεντεύξεις πολιτών στη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ολλανδία, την Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ παράλληλα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη παρουσιάζεται στον πολιτικό και δημοσιογραφικό λόγο 15 χωρών.

Αίσθηση προκαλεί το γεγονός πως παρά τις υψηλές προσδοκίες που έχουν οι Ευρωπαίοι, εμφανίζονται ταυτόχρονα απογοητευμένη από την πορεία της Ένωσης.

«Η Ευρώπη πηγαίνει προς τα πίσω»

Το 68% των ερωτηθέντων περιέγραψε τη σημερινή κατάσταση στην Ευρώπη με όρους «γενικευμένης επιδείνωσης ή απώλειας της κανονικότητας». Μόλις το 12% δήλωσε ότι αντιλαμβάνεται τη σημερινή συγκυρία ως περίοδο «ευρωπαϊκής αφύπνισης και ανανέωσης».

Οι πολίτες αναγνωρίζουν τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ήπειρος: ο πόλεμος αναφέρθηκε από το 43%, οι οικονομικές πιέσεις από το 33% και η ανάγκη για μεγαλύτερη διεθνή αυτονομία από το 29%.

Ωστόσο, το 74% θεωρεί ότι η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει αποτελεσματικά αυτές τις προκλήσεις, ενώ το 56% πιστεύει ότι το μέλλον της βρίσκεται «σε κίνδυνο».

Κι όμως, η επιθυμία για μια ισχυρότερη Ευρώπη παραμένει ιδιαίτερα έντονη.

Το 73% των ερωτηθέντων διατηρεί μια σαφή ευρωπαϊκή προοπτική, που περιλαμβάνει την πολιτική ενοποίηση και την ενότητα (35%), την ειρήνη και την ασφάλεια (28%) ή την οικονομική ευημερία (19%). Μόλις το 13% επιθυμεί «λιγότερη Ευρώπη» ή ακόμη και διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο συγγραφέας της μελέτης, Παβέλ Ζέρκα, δεν θεωρεί πως το κέντρο βάρους του προβλήματος είναι η το γεγονός πως οι Ευρωπαίοι δεν θέλουν πλέον την ΕΕ, αλλά πως πλέον το εγχείρημα δεν είναι εφικτό.

Η ανθρωπογεωγραφία των ευρωπαίων ψηφοφόρων

Η έρευνα χωρίζει τους Ευρωπαίους ψηφοφόρους σε τέσσερις βασικές κατηγορίες.

Οι «Θετικοί» (19%) είναι οι σταθερά φιλοευρωπαϊστές, οι οποίοι θεωρούν ότι οι σημερινές κρίσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης για μια ισχυρότερη και περισσότερο ενοποιημένη Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι «Αρνητικοί» (39%) πιστεύουν ότι οι καλύτερες ημέρες της Ευρώπης έχουν ήδη περάσει. Στη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία σχεδόν οι μισοί πολίτες ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.

Το ποσοστό είναι ακόμη υψηλότερο μεταξύ όσων ψηφίζουν ακροδεξιά κόμματα, όπως η AfD στη Γερμανία, ο Εθνικός Συναγερμός στη Γαλλία, το PVV στην Ολλανδία και το Reform UK στη Βρετανία. Σε αυτή την ομάδα, το 83% μιλά για την Ευρώπη με όρους απώλειας και παρακμής.

Διαβάστε επίσης: Γερμανία: «Ο φασισμός δεν είναι εναλλακτική» - Διαδηλώσεις κατά της AfD

Οι «Αποστασιοποιημένοι» (12%) εμφανίζονται σε μεγάλο βαθμό αδιάφοροι απέναντι στην ευρωπαϊκή ενοποίηση, η οποία αποτελεί για αυτούς ένα μακρινό και σχεδόν αόρατο ζήτημα.

Τέλος, οι «Αβέβαιοι» (31%) διατηρούν φιλοευρωπαϊκές αξίες, αλλά αμφιβάλλουν για την ικανότητα της Ευρώπης να δράσει αποφασιστικά, να προστατεύσει τους πολίτες της και να υπερασπιστεί τις αξίες της.

Τελικά θα πετύχει το εγχείρημα της Ευρώπης;

«Σημείο μηδέν» της δημιουργίας της Ένωσης αποτέλεσε η ανάγκη για έναν κοινό βηματισμό των κρατών στον απόηχο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ευρώπη βρισκόταν σε δεινή οικονομική αλλά κυρίως κοινωνική θέση, με τους θεσμούς και τις αξίες να έχουν διαρραγεί πλήρως.

Τα βήματα που ακολούθησαν είχαν ως στόχο τόσο την ενιαία οικονομική πολιτική, αλλά με τα χρόνια έγινε και μια προσπάθεια εκδημοκρατισμού της Ένωσης και της συμμετοχής των κρατών-μελών αλλά και των ίδιων των πολιτών. Ωστόσο αυτό φαίνεται να μην λειτουργεί στον μέσο Ευρωπαίο που έρχεται αντιμέτωπος με κρίσεις οι οποίες απειλούν την επιβίωση του στο «εδώ» και το «τώρα».

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να αποδείξουν στην πράξη ότι η συλλογική ευρωπαϊκή δράση μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών: από την ενεργειακή ασφάλεια και την άμυνα έως την κλιματική αλλαγή και την ακρίβεια.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.