Ολλανδία-Γαλλία: Πώς τις συνδέει η νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου

Η Γαλλία του 16ου αιώνα ταλανιζόταν από θρησκευτικές διαμάχες αλλά και εντάσεις με την Ισπανία, που τροφοδοτούνταν από τις εξεγέρσεις των Κάτω Χωρών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα για τριάντα χρόνια η χώρα να βρίσκεται σε εμφύλια πολεμική σύγκρουση μεταξύ των Γάλλων καθολικών και των προτεσταντών Ουγενότων.

Τον Αύγουστο του 1570 και ενώ τα προτεσταντικά στρατεύματα υπό τον ναύαρχο Γκασπάρ ντε Κολινύ βάδιζαν κατά του Παρισιού, ο νεαρός βασιλιάς Κάρολος Θ', υπέγραψε απροσδόκητα την Ειρήνη του Σεν Ζερμέν. Με τη συνθήκη αυτή παραχωρούσε στους Ουγενότους ισοπολιτεία και σχεδόν απεριόριστη ελευθερία λατρείας.

Αυτό εξόργισε τους καθολικούς για τον επιπρόσθετο λόγο ότι, παρά την προέλαση του Κολινύ, τα προτεσταντικά στρατεύματα προέρχονταν από σειρά ηττών στο πεδίο της μάχης.

Τα πνεύματα στο καθολικό Παρίσι ήταν εξαιρετικά οξυμένα. Οι καθολικοί κατηγορούσαν την ηγεσία του κράτους ότι παραδόθηκε στους Ουγενότους. Οι κάτοικοι του Παρισιού, φανατικοί Καθολικοί, δεν επιθυμούσαν την παρουσία τους.

Την ίδια ώρα οι Ουγενότοι ευγενείς πίεζαν τον βασιλιά να σταλεί στράτευμα στις Κάτω Χώρες (προτεστάντες) που είχαν επαναστατήσει εναντίον της Καθολικής Ισπανίας.

Τόσο οι Καθολικοί όσο και οι Ουγενότες ήταν έτοιμοι να πάρουν τα όπλα. Η μητέρα του Καρόλου, Αικατερίνη των Μεδίκων, μπροστά στον φόβο να χάσει τόσο την επιρροή της στον βασιλιά γιο της, να κηρυχθεί πόλεμος με την Ισπανία και να κινδυνεύσει η ζωή της, πείθει τον γιο της για την εξόντωση των Ουγενότων.

Η εντολή δίνεται και αφού αρχικά σκοτώνεται ο εκ των ηγετών των Ουγενότων, Γκασπάρ ντε Κολινύ, στη συνέχεια πιάνουν δουλειά οι κάτοικοι του Παρισιού. Ακολούθησε μια αδιανόητη σφαγή. Υπολογίζεται ότι δύο ως πέντε χιλιάδες άνθρωποι θανατώθηκαν στο Παρίσι. Τα σπίτια παραβιάζονταν και οι Ουγενότοι σέρνονταν έξω και σφάζονταν οικογενειακά.

Οι Ουγενότοι ευγενείς καλούνταν στα βασιλικά διαμερίσματα και εκτελούνταν ένας ένας καθώς έμπαιναν. Ο δούκας ντε λα Ροσεφουκώ, που είχε παίξει τένις με τον βασιλιά την προηγουμένη, θανατώθηκε στο σπίτι του από μασκοφόρους που είχαν έλθει, όπως νόμισε, να τον καλέσουν σε χορό μεταμφιεσμένων της αυλής.

Οι νεκροί δεν ήταν όλοι Ουγενότοι. Αρκούσε η πληροφόρηση των ενόπλων στον δρόμο ότι στο συγκεκριμένο σπίτι κατοικούσε Ουγενότος. Η σφαγή συνοδευόταν από λεηλασία στην οποία επιδόθηκαν και μέλη της αυλής. 

Στο άκουσμα της είδησης για τη σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου, πολλοί Καθολικοί εντός και εκτός Γαλλίας θεώρησαν τις σφαγές αρχικά ως μια απελευθέρωση από ένα πιθανό πραξικόπημα των Ουγενότων και μια εκδίκηση για όσα είχαν υποστεί από αυτούς. Ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓ' διέταξε ένα Te Deum και την κοπή μεταλλίου για τον εορτασμό του γεγονότος.

Η προτεσταντική Ευρώπη χαρακτήρισε άνανδρη βαρβαρότητα τη σφαγή. Η σφαγή προκάλεσε ένα τεράστιο κύμα προσφύγων σε γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες. Η φυγή των Ουγενότων από τη Γαλλία, καθώς και η υποδοχή την οποία έλαβαν στις χώρες που τους δέχτηκαν, έγινε γνωστή ως η Καταφυγή.  

Μάλιστα, η Ολλανδία ήταν από αυτές τις χώρες που εξέδωσαν διατάγματα τα οποία ενθάρρυναν τους Ουγενότους να μεταναστεύσουν. Ανάμεσα στα κίνητρα που πρόσφερε ήταν η ελεύθερη πολιτογράφηση, η απαλλαγή από φόρους και η ελεύθερη συμμετοχή σε συντεχνίες.

Η μετανάστευση αυτή είχε και μακροπρόθεσμες συνέπειες, ειδικά στην Ολλανδία. Ο Γουλιέλμος της Οράγγης γνωστός και ως Γουλιέλμος ο Σιωπηλός εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο το αντιγαλλικό συναίσθημα προκειμένου να γίνει ο ηγέτης της Ολλανδίας.  

Δυσαρεστημένος με τη συγκεντροποίηση της εξουσίας και την επακόλουθη αποδυνάμωση των τοπικών φέουδων και τη δίωξη των Ολλανδών Προτεσταντών, συμμετείχε στην ολλανδική εξέγερση εναντίον των πρώην αυθεντών του.

Όντας ο σημαντικότερος και πιο ικανός πολιτικά ηγέτης των επαναστατών, οδήγησε τους Ολλανδούς σε αρκετές επιτυχίες πριν τελικά δολοφονηθεί λίγα χρόνια αργότερα.

Οι Ουγενότοι μετανάστες, που όπως αναφέρουν οι ιστορικοί να ήταν κυρίως νεαροί άντρες ηθικής αξίας με επιχειρηματικό πνεύμα, αποδυνάμωσαν τη Γαλλία στο απόγειο της δύναμής της, κάτι που δεν αποκλείεται να συμβεί και σήμερα εις βάρος των «τρικολόρ», μετά την απουσία του μεγάλου τους αστεριού Κιλιάν Μπαπέ λόγω του κατάγματος στη μύτη.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.