Ποιος ήταν ο μακελάρης της Βοσνίας, Ράτκο Μλάντιτς: Η γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα και το αιματοκύλισμα των λαών

Ο Ράτκο Μλάντιτς, ο Σερβοβόσνιος πρώην στρατιωτικός διοικητής που το όνομά του έγινε συνώνυμο με τα πιο σκοτεινά κεφάλαια των πολέμων της Γιουγκοσλαβίας, πέθανε σήμερα, 27 Αυγούστου, σε ηλικία 84 ετών. Σύμφωνα με το σερβικό κρατικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο RTS, ο Μλάντιτς άφησε την τελευταία του πνοή στο νοσοκομείο των φυλακών της Χάγης, έχοντας υποστεί σειρά εγκεφαλικών επεισοδίων.

Η ιστορία θα τον θυμάται ως τον άνθρωπο που ενορχήστρωσε τη χειρότερη θηριωδία σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 2017, έπειτα από μια μακρά νομική διαδικασία, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) τον καταδίκασε για γενοκτονία, πέντε κατηγορίες εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και τέσσερις κατηγορίες εγκλημάτων πολέμου, επιβάλλοντάς του την ποινή της ισόβιας κάθειρξης, η οποία επικυρώθηκε αμετάκλητα τον Ιούνιο του 2021.

Σε πλήρη σύμπνοια με τον πολιτικό του ηγέτη, Ράντοβαν Κάρατζιτς, ο Μλάντιτς ηγήθηκε μιας αλυσίδας διοίκησης που είχε ως αποκλειστικό στόχο την εθνοκάθαρση της Βοσνίας από τους μη Σέρβους. Ο Κάρατζιτς –ο οποίος εκτίει επίσης ισόβια κάθειρξη– χάραζε την πολιτική, και ο Μλάντιτς, ως ανώτατος στρατιωτικός διοικητής, τη μετέτρεπε σε λουτρό αίματος.

Διαβάστε ακόμα: Η σφαγή της Σρεμπρένιτσα ήταν ό,τι χειρότερο συνέβη στην Ευρώπη μετά τον Χίτλερ

Σρεμπρένιτσα και Σεράγεβο: Αποτυπώματα φρίκης

Ο χαρακτηρισμός «Χασάπης της Βοσνίας» δεν του αποδόθηκε τυχαία. Η δράση του κορυφώθηκε με δύο εγκλήματα-ορόσημα στη σύγχρονη ιστορία.

Η Σφαγή της Σρεμπρένιτσα (Ιούλιος 1995): Αν και η περιοχή τελούσε υπό την προστασία του ΟΗΕ ως «ασφαλές καταφύγιο», ο Μλάντιτς διέταξε τη μαζική εκτέλεση ανδρών και αγοριών. Ο αρχικός απολογισμός των 7.000 θυμάτων έχει πλέον ξεπεράσει τους 8.000 νεκρούς. Στη συνέχεια, τα στρατεύματά του επιχείρησαν να σβήσουν τα ίχνη της γενοκτονίας, διασκορπίζοντας τα πτώματα σε ομαδικούς τάφους.

Η Πολιορκία του Σεράγεβο (Απρίλιος 1992 - Φεβρουάριος 1996): Υπό τις διαταγές του, το Σεράγεβο βίωσε τη μεγαλύτερη πολιορκία πόλης στη σύγχρονη ιστορία – μια πολιορκία που συνεχίστηκε ακόμη και μήνες μετά τις ειρηνευτικές συμφωνίες του Ντέιτον. Ο απολογισμός ήταν δραματικός: 4.548 στρατιώτες και 4.954 άμαχοι νεκροί, με τους τραυματίες να αγγίζουν τις 50.000.

Στρατόπεδα συγκέντρωσης και βιασμοί: Η καταδίκη του κατέδειξε την ευθύνη του για τον εγκλεισμό δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων σε στρατόπεδα, συστηματικούς βιασμούς, βασανιστήρια και τον βίαιο εκτοπισμό άνω του 1 εκατομμυρίου αμάχων.

Φυγοδικία, σύλληψη και ύβρις στο δικαστήριο

Γεννημένος το 1942 στο Καλίνοβικ (τότε τμήμα του κράτους-μαριονέτας της ναζιστικής Γερμανίας), ο Μλάντιτς κατάφερε να διαφύγει της σύλληψης για 16 ολόκληρα χρόνια, προστατευόμενος από τον σερβικό στρατό και την οικογένειά του. Η πτώση του ήρθε τον Μάιο του 2011 στο χωριό Λαζάρεβο της βόρειας Σερβίας, έπειτα από μια ανώνυμη καταγγελία.

Διαβάστε ακόμα: Ράτκο Μλάντιτς: Η Σρεμπρένιτσα, ο Μπονάτσος, ο Λυκουρέζος και το δράμα της ζωής του

Κατά τη διάρκεια της δίκης του, η οποία ξεκίνησε το 2012, δεν έδειξε το παραμικρό ίχνος μεταμέλειας. Αντιθέτως, η στάση του υπήρξε βαθιά προκλητική. Έμεινε στην ιστορία η ανατριχιαστική στιγμή όπου έκανε νοηματικά τη χειρονομία του κομμένου λαιμού προς τη μητέρα ενός θύματος μέσα στην αίθουσα. Λίγο πριν την ανακοίνωση της ετυμηγορίας, απομακρύνθηκε βιαίως από το δικαστήριο φωνάζοντας προς τους δικαστές: «Όλα όσα είπατε είναι καθαρά ψέματα. Ντροπή σας!».

«Πολλοί από αυτούς τους άνδρες και τα αγόρια δέχτηκαν προσβολές, απειλές, αναγκάστηκαν να τραγουδήσουν σερβικά τραγούδια και ξυλοκοπήθηκαν εν αναμονή της εκτέλεσής τους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου, Άλφονς Όριε, περιγράφοντας το μέγεθος της βαναυσότητας.

Για τους Σέρβους εθνικιστές, ο Μλάντιτς αντιμετωπιζόταν συχνά ως ήρωας. Για τον υπόλοιπο κόσμο και κυρίως για τα θύματά του, ήταν ο ενσαρκωτής της απόλυτης καταστροφής, υπεύθυνος για έναν πόλεμο που άφησε πίσω του πάνω από 100.000 νεκρούς.

Παρότι η καταδίκη του αποτέλεσε ένα παγκόσμιο ορόσημο για τη διεθνή δικαιοσύνη, για τους επιζώντες, η κάθαρση μοιάζει αδύνατη. Η Άισα Ουμίροβιτς, η οποία έχασε 42 συγγενείς στη Σρεμπρένιτσα, είχε συνοψίσει το αίσθημα εκατοντάδων οικογενειών πριν καν εκδοθεί η τελική απόφαση: «Ακόμα κι αν ζήσει 1.000 φορές και καταδικαστεί 1.000 φορές σε ισόβια κάθειρξη, και πάλι δεν θα αποδοθεί δικαιοσύνη».

Ακόμα και σήμερα, οι πληγές στη Βοσνία παραμένουν ανοιχτές. Μάρτυρες που κατέθεσαν για εγκλήματα πολέμου, όπως ο Νέντιμ Σαλαχάρεβιτς, εξακολουθούν να δέχονται απειλές, βρίσκοντας συμβολικά, εκφοβιστικά μηνύματα στο κατώφλι τους.

Ο θάνατος του Ράτκο Μλάντιτς στο κελί του κλείνει το κεφάλαιο της φυσικής του παρουσίας, αλλά η σκιά των πράξεών του θα βαραίνει για πάντα τη συλλογική μνήμη της Ευρώπης.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.