Η Ευρώπη «στεγνώνει» από χρήματα, και οι πολίτες την «πληρώνουν»: Οι 5 νέοι φόροι από το 2028

Το Ινστιτούτο Bruegel δημοσίευσε πρόσφατα εκτενή ανάλυση για τους πέντε νέους «ιδίους πόρους» που πρότεινε για την Ευρώπη η Κομισιόν τον Ιούλιο του 2025. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: Σε μία ΕΕ που παραπαίει, αναζητείται η «δοκιμασμένη λύση» της υπερφορολόγησης

Το νέο ΠΔΠ, ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ για επτά χρόνια, το μεγαλύτερο στην ιστορία της ΕΕ, επιδιώκει να χρηματοδοτήσει αμυντικές δαπάνες, πράσινη μετάβαση, ψηφιακές επενδύσεις και την αποπληρωμή του χρέους από το Ταμείο Ανάκαμψης (NextGenerationEU).

Η ΕΕ χρειάζεται νέους ιδίους πόρους, γιατί από το 2028 ξεκινά η αποπληρωμή του χρέους του NextGenerationEU, ενώ τα έξοδα για νέες στρατηγικές προτεραιότητες έχουν εκτιναχθεί, αναφέρει η ΕΡΤ.

Ευρώπη: Το πηγάδι στερεύει

Η Κύπρος, που φιλοξενεί τη σύνοδο Κορυφής, στις 23-24 Απριλίου, όπου οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034, φιλοδοξεί να αποτελέσει την αφετηρία για μια συμφωνία επί του νέου ΠΔΠ για την Ευρώπη ως το τέλος του 2026.

Ωστόσο, η συζήτηση είναι ευαίσθητη και διχαστική. Αρχικά είχε προγραμματιστεί για τη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου, αλλά αναβλήθηκε, και κατά τον πρόεδρο Αντόνιο Κόστα «το θέμα έχει γίνει ακόμα πιο επείγον».

Ευρώπη: Οι 5 νέοι φόροι

Η Επιτροπή παρουσιάζει τους νέους «ιδίους πόρους» ως τεχνικές αναδιανομές εσόδων. Στην πράξη, όμως, για τον Ευρωπαίο πολίτη, πολλοί από αυτούς θα μεταφραστούν σε υψηλότερες τιμές στο σούπερ μάρκετ, στον λογαριασμό ρεύματος και στα καταστήματα ηλεκτρονικών.

Το Bruegel, στην ανάλυσή του, που δημοσιεύτηκε σήμερα, αξιολογεί καθέναν από τους πέντε πόρους:

1. Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS): Η Επιτροπή προτείνει το 30% των εσόδων από δημοπρασίες δικαιωμάτων ρύπων να μεταφέρεται στον ενωσιακό προϋπολογισμό. Το Bruegel χαρακτηρίζει την πρόταση οικονομικά ορθή αλλά επικρίνει τον αποκλεισμό του νέου ETS2 (που θα καλύψει οδικές μεταφορές και κτίρια από το 2027), αποκλεισμό που αποδίδει σε καθαρά πολιτική βούληση των κυβερνήσεων να κρατήσουν τα έσοδα. Τα αναμενόμενα ετήσια έσοδα υπολογίζονται σε περίπου 9,6 δισ. ευρώ, με βάση τιμή ρύπου €88/τόνο, όμως στις αρχές του 2026 η τιμή υποχώρησε κάτω από τα €70, κάτι που καθιστά τους υπολογισμούς αβέβαιους. Σημειώνουμε ότι, ο υπολογισμός εσόδων από το σύστημα εμπορίας ρύπων ουσιαστικά κλείνει και κάθε συζήτηση για ενδεχόμενη κατάργησή του.

2. Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM): Το 75% των εσόδων από τον «φόρο άνθρακα» στις εισαγωγές θα πηγαίνει στις Βρυξέλλες. Ο πόρος αυτός έχει ισχυρή τεκμηρίωση, καθώς συνδέεται άμεσα με πολιτική αποκλειστικής ενωσιακής αρμοδιότητας (εμπόριο) και ανταγωνιστικότητα.

Τα αναμενόμενα έσοδα είναι σχετικά μέτρια (έως 1,4 δισ. ευρώ ετησίως), αλλά το Bruegel προτείνει να αποδίδεται στην ΕΕ το σύνολο των εσόδων CBAM.

3. Φόρος Καπνού (TEDOR): Ένας ενιαίος συντελεστής 15% επί των ελάχιστων ενωσιακών δασμών στον καπνό. Τα αναμενόμενα έσοδα ανέρχονται σε 4,9 δισ. ευρώ ετησίως και θα μπορούσαν να φτάσουν τα 11,2 δισ. αν ενημερωθούν τα ελάχιστα επίπεδα δασμολόγησης.

Η ανάλυση του Bruegel επισημαίνει ότι το «όφελος δημόσιας υγείας» είναι έμμεσο, καθώς ο πόρος δεν αυξάνει αυτόματα τις τιμές καπνού. Αυτό εξαρτάται από το αν τα κράτη-μέλη μετακυλίσουν το κόστος στους καταναλωτές. 

4. Μη Ανακτηθέντα Ηλεκτρονικά Απόβλητα (e-waste): Πρόστιμο 2 ευρώ ανά κιλό για κάθε ηλεκτρονική συσκευή που δεν ανακυκλώνεται. Αυτός ο πόρος αναμένεται να αποδίδει περίπου 15 δισ. ευρώ ετησίως και θα επηρεάσει τις εθνικές δαπάνες. Το Bruegel εντοπίζει μεθοδολογικό σφάλμα:

Χώρες με γρήγορα αναπτυσσόμενες αγορές ηλεκτρονικών (π.χ. χώρες με υψηλή κατανάλωση νέων συσκευών) θα τιμωρούνται άδικα, ακόμα και αν έχουν άριστα ποσοστά ανακύκλωσης. Πρεοτείνει αναθεώρηση της μεθοδολογίας.

5. Εισφορά Εταιρειών (CORE) – το «Μεγάλο Όχι»: Η πλέον φιλόδοξη πρόταση προβλέπει κάθε εταιρεία με τζίρο άνω των 100 εκατ. ευρώ να καταβάλει ετήσια εισφορά 100.000 έως 750.000 ευρώ στον ενωσιακό προϋπολογισμό.

Εκτιμάται ότι το CORE θα μπορούσε να αποδίδει περίπου 6,8 δισ. ευρώ ετησίως για τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Ωστόσο, το Bruegel ζητά την πλήρη απόσυρση της πρότασης, καθώς ο φόρος επί του τζίρου (και όχι επί του κέρδους) εισάγει αθροιστική φορολόγηση σε κάθε στάδιο της αλυσίδας παραγωγής, τιμωρεί εταιρείες με χαμηλά περιθώρια κέρδους (π.χ. εμπόριο, χημικά) και είναι οπισθοδρομικός εντός των κλιμάκων του, αφού οι μεγαλύτερες πολυεθνικές τελικά θα πληρώνουν χαμηλότερο ποσοστό του τζίρου τους.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.