Το ΣτΕ βάζει στόχο τις διπλές συντάξεις: 200.000 δικαιούχοι συντάξεων χηρείας κινδυνεύουν με επιστροφές

Σάλο έχει προκαλέσει η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που αφορά τις συντάξεις χηρείας αλλά και για όσους λαμβάνουν διπλή εθνική σύνταξη.

Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της χώρας ανακοίνωσε μια δικαστική απόφαση με σημαντικές προεκτάσεις, η οποία πρόκειται να προκαλέσει ουσιαστικές αλλαγές στο πλαίσιο της κοινωνικής ασφάλισης.

Σύμφωνα με το dikastiko.gr, η υπόθεση είχε δικαστεί στις 5-12-2024 ενώπιον του ΣτΕ (7μελής σύνθεση) και οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων χηρείας είχαν ζητήσει την ακύρωση της Φ.80000/Δ17/109302/30-12-2021 εγκυκλίου του πρώην Υφυπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Τσακλόγλου με θέμα «Εθνική σύνταξη και κατώτατα όρια σε περίπτωση σώρευσης-Συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία».

Με πλειοψηφία η 7μελής σύνθεση του Α’ Τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποφάσισε ότι είναι συνταγματική μία από τις διατάξεις του νόμου Τσίπρα-Κατρούγκαλου (άρθρο 7 παρ. 5 ν. 4387/2016) που επιτρέπει μια μόνο εθνική σύνταξη σε περίπτωση σώρευσης στο ίδιο πρόσωπο περισσοτέρων τής μίας συντάξεως (σύνταξη χηρείας-σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος).

Σύμφωνα με την ΕΝΥΠΕΚ, με την απόφαση αυτή 200.000 και πλέον συνταξιούχοι λόγω θανάτου κινδυνεύουν με επιστροφή ποσών 15.000 - 30.000 ευρώ.

Το σκεπτικό της απόφασης του ΣτΕ για τις διπλές συντάξεις

Το σκεπτικό του Συμβουλίου της Επικρατείας στηρίζεται στην σαφή γραμματική ερμηνεία του νόμου. Οι δικαστές επεσήμαναν ότι αν ο νομοθέτης επιθυμούσε να εισαγάγει μια εξαίρεση για τη συγκεκριμένη κατηγορία συνταξιούχων, θα έπρεπε να το έχει πράξει ρητά στο σώμα του νόμου ή τουλάχιστον να υπάρχει σχετική αναφορά στην οικεία αιτιολογική έκθεση.

Καθώς δεν υπάρχει τέτοια πρόβλεψη, η ερμηνευτική εκδοχή ότι η σύνταξη λόγω θανάτου εξαιρείται από τον περιορισμό κρίνεται νομικά αβάσιμη. Το δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα των συνταξιούχων περί του αντιθέτου, τονίζοντας ότι η σύνταξη χηρείας αποτελεί αυτοτελές δικαίωμα το οποίο ασκείται «ιδίω δικαίω» και, ως εκ τούτου, υπόκειται στους ίδιους περιορισμούς με όλα τα υπόλοιπα συνταξιοδοτικά δικαιώματα.

Η μείωση αυτή, όπως διευκρινίζεται, επηρεάζει το συνολικό άθροισμα των εθνικών συντάξεων όταν αυτό ξεπερνά το θεσμοθετημένο όριο των 384 ευρώ και δεν στρέφεται αποκλειστικά κατά της σύνταξης λόγω θανάτου.

Το διοικητικό σκέλος της απόφασης επικεντρώνεται στη νομιμότητα της εγκυκλίου Φ.80000/Δ17/109302/30-12-2021 του πρώην Υφυπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων, η οποία εξειδίκευε ζητήματα σχετικά με την εθνική σύνταξη και τα κατώτατα όρια σε περίπτωση σώρευσης, καθώς και τις συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία.

Η επίμαχη εγκύκλιος προέβλεπε ότι ο περιορισμός της μίας εθνικής σύνταξης θα ίσχυε για το μέλλον, δηλαδή για όσες συντάξεις θα σωρεύονταν μετά την έκδοσή της.

Παράλληλα, όσον αφορά τους συνταξιούχους που ήδη λάμβαναν διπλή εθνική σύνταξη βάσει προγενέστερων οδηγιών των υπηρεσιών, η εγκύκλιος όριζε ότι το επιπλέον ποσό θα διατηρούνταν και θα εμφανιζόταν ως «προσωπική διαφορά», προκειμένου να μην υποχρεωθούν οι πολίτες σε επιστροφή αναδρομικών ποσών που θα μπορούσαν να κυμανθούν από 15.000 έως 30.000 ευρώ ανά περίπτωση.

Η κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας επί αυτού του χειρισμού προσδιορίζει τη νομική φύση της πράξης. Το ανώτατο δικαστήριο αποφάσισε ότι η πράξη αυτή, αν και έφερε τον τίτλο της εγκυκλίου, δεν ήταν μια απλή ερμηνευτική οδηγία προς τις υπηρεσίες. Αφού μετέθετε τον χρόνο έναρξης των αποτελεσμάτων του νόμου και εισήγαγε τη ρύθμιση της «προσωπικής διαφοράς» για τις παλαιές συντάξεις, η πράξη αυτή παρήγαγε νέο δίκαιο και είχε κανονιστικό χαρακτήρα.

Με αυτό το δεδομένο, το ΣτΕ διαπίστωσε δύο νομικές πλημμέλειες. Πρώτον, η εγκύκλιος εκδόθηκε χωρίς να υπάρχει σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση, γεγονός που παραβιάζει το άρθρο 43 του Συντάγματος. Δεύτερον, ως κανονιστική πράξη, ήταν υποχρεωτικό να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Επειδή η Διοίκηση περιορίστηκε στην ανάρτησή της στο σύστημα "Διαύγεια", το δικαστήριο την έκρινε ανυπόστατη και την ακύρωσε κατά τα πληττόμενα μέρη της, για λόγους ασφάλειας δικαίου.

Η εξέλιξη αυτή φέρει τη Διοίκηση ενώπιον της ανάγκης για νέες ρυθμίσεις, καθώς το μεταβατικό καθεστώς και η προσωπική διαφορά ακυρώθηκαν. Μετά την ακύρωση αυτή, οι υπηρεσίες καλούνται να διαχειριστούν τις ήδη καταβαλλόμενες συντάξεις σύμφωνα με το ακριβές γράμμα του νόμου, όπως αυτό ερμηνεύτηκε. Η επίκληση της αρχής της χρηστής διοίκησης από την πλευρά του Υπουργείου, το οποίο υποστήριξε ότι η ρύθμιση υπαγορεύθηκε από την ανάγκη προστασίας των συνταξιούχων που εισέπραξαν καλόπιστα τα ποσά λόγω εσφαλμένης εφαρμογής του νόμου, δεν έγινε δεκτή από το δικαστήριο, καθώς κρίθηκε ότι δεν μπορεί να υποκαταστήσει την έλλειψη νομοθετικού ερείσματος.

Τσουκαλάς: Η ΝΔ εφαρμόζει πιστά τον νόμο Κατρούγκαλου

Για πιστή εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου παρά, όπως λέει, την προεκλογική δέσμευσή της για κατάργησή του, κατηγορεί ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Κώστας Τσουκαλάς, την ΝΔ.

Όπως αναφέρει σε δήλωσή του: «Η υπ' αριθμ. 699/2026 απόφαση του Α' Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία κρίνει συνταγματική τη διάταξη του νόμου Κατρούγκαλου που προβλέπει τη χορήγηση μόνο μίας εθνικής σύνταξης σε περιπτώσεις σώρευσης συντάξεων, υπενθυμίζει ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη εφαρμόζει πιστά τις περικοπές της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ, αφού όχι μόνο διατήρησε, αλλά με εγκυκλίους υλοποίησε τις περικοπές στις συντάξεις λόγω θανάτου».

«Ο πρωθυπουργός δεν δεσμευόταν στο πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας για την κατάργηση του νόμου Κατρούγκαλου; Μάλλον τυχαία ξέχασε να αναφερθεί σε αυτήν τη δέσμευση προχθές, που καυχιόταν για τα επιτεύγματα και τη συνέπειά του», σχολιάζει.

Ο κ. Τσουκαλάς σημειώνει ότι "το ΠΑΣΟΚ έχει καθαρή θέση: άμεσος εξορθολογισμός των συντάξεων χηρείας και κατάργηση των μειώσεων".

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.